CHÀO MỪNG
ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH
SỬ
8
CHƯƠNG 2: ĐÔNG NAM Á TỪ
NỬA SAU THẾ KỈ XVI ĐẾN
GIỮA THẾ KỈ XIX
LỊCH SỬ 8

VIDEO 1

KHỞI ĐỘNG - XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ ĐÔNG
NAM Á
Quan sát lược đồ các nước Đông
Nam Á.
Câu
hỏi:
1 Xác định vị trí các nước trong

LƯỢC ĐỒ CÁC NƯỚC ĐÔNG
NAM Á

LÂ
O

THÁI BÌNH
DƯƠNG
BIẾN
ĐÔNG

khu vực Đông Nam Á.

2

Nhận xét về vị trí của khu
vực
Đông Nam Á.
Sản phẩm: Chỉ trên
lược đồ
và nêu nhận xét.

BRUNÀY

IN-ĐÔ-NẼ-SI-A

PH-LIPPÌN

KHAI THÁC BẢN
ĐỒ SỐ
QUAN
SÁT

https://earth.google.com/web/

Quan sát Google Earth/Google Maps.

Bản đảo
Đông
Dương

Xác định:

• Bản đảo Đông Dương,

Quần
đảo
Phi-lippin

• Quần đảo In-đô-nê-xi.a.
• Quần đảo Phi-lip-pin.
• Eo biển Ma-lác-ca.

GHI VÀO PHIẾU
• Hai bộ phân của khu vực.
• Một tuyến biển hoặc eo biển quan trọng.
• Một nhận xét về vị trí chiến lược của Đông
Nam Á.

Eo biển
Ma-lácca

Quần đảo
In-đô-nêxi-a

VIDEO 2

BÁO CÁO KHỞI
ĐỘNG

• Đại diện học sinh
chỉ trên lược đồ và
trình bày nhận xét.
• Các học sinh khác
lắng nghe, nhận
xét và bổ sung.

VIDEO 3

CHỐT KHỞI
ĐỘNG

Đông Nam Á có vị trí chiến lược quan
trọng, nằm trên các tuyên giao thông
biển giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình
Dương.

Khu vực gồm hai bộ phận: Đông
Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải
đảo.

Đông Nam
Á
lục địa

Ấn
Độ
Dươn
g

Thái
Bình
Dương
Đông Nam
Á
hải đào

Vị trí thuận lợi và nguồn tài nguyên
phong phú khiến Đông Nam Á sớm trở
thành mục tiêu xâm nhập, xâm lược
của các nước tư bản phương Tây.
Các cuộc phát kiến địa lí cuối thế kỉ
XV mở đường cho thương nhân và giáo
sĩ phương Tây tiến vào khu vực.

VỊ TRÍ CHIẾN LƯỢC –
TÀI NGUYÊN PHONG
PHÚ

LỊCH SỬ
8

BÀI 4: ĐÔNG NAM Á
TỪ NỬA SAU THẾ KỈ
XVI
ĐẾN GIỮA THẾ KỈ
XIX

VIDEO 4

VIDEO 5

MỤC TIÊU BÀI
HỌC
Sau bài học, em
sẽ:

01

Trình
bày
được
những nét chính về
quá trình xâm nhập
của thực dân phương
Tây vào các nước
Đông Nam Á.

0
2

Nêu được những nét
nổi bật về tình hình
chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội ở Đông
Nam Á dưới ách đô hộ
của thực dân phương
Tây.

03

Mô tả được những nét
cơ bản của các cuộc
đấu tranh chống thực
dân phương Tây.

TIẾN TRÌNH BÀI
HỌC

1.

Khái quát quá
trình xâm nhập
Đông Nam Á của
thực dân phương
Tây.

2.

Tình hình Đông
Nam Á dưới ách
độ hộ của thực
dân
phương Tây.

3.

Cuộc đấu tranh
của nhân dân
Đông Nam Á
chống
thực dân phương
Tây.

4.

Luyện
tập.

5.

Vận
dụng.

HOẠT ĐỘNG 1 - QUÁ TRÌNH XÂM
NHẬP CỦA THỰC DÂN PHƯƠNG
TÂY
Hình thức: Cặp
đôi
Khai thác Hình 4.2 và bảng
thông tin SGK trang 20.

Câu
Nêuhỏi:
những nét chính về quá
trình xâm nhập của thực dân
phương Tây vào các nước Đông
Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến
giữa thế kỉ XIX.
Cùng quan sátTrao đổi Trình bày

Hình 4.2. Bảo tàng Hàng hải Ma-lắc-ca mô phỏng con tàu
Phlo-Đ Ma.

HÌNH 4.2 - TÀU PHLO-ĐƠ
MA

HÌNH
4.2

Bảo tàng Hàng hải Ma-lắc-ca mô phỏng theo
con tàu Phlo-đơ Ma của Bồ Đào Nha đến
xâm lược Ma-lắc-ca năm 1511.

THÔNG TIN BỔ
SUNG

• Tàu có trọng tải khoảng 400 tấn.
• Là tàu chiến của Bồ Đào Nha.
• Được đóng ở Li-xbon năm 1502.

• Do An-phông-xơ Đơ An-búc-cơ
chỉ huy trong cuộc đánh chiếm
Ma-lắc-ca.
Tàu Phlo-Đơ Ma.

HOẠT ĐỘNG SỐ KIẾM CHỨNG THÔNG TIN
AI
Công cụ:
ChatGPT/Gemini

Câu
hỏi:

“Tàu Phlo-đơ Ma thuộc nước
nào, tham gia đánh chiếm
Ma-lắc-ca vào năm nào, do ai
chỉ huy và có vai trò gì trong
quá trình Bồ Đào Nha xâm
nhập Đông Nam Á?”

Phiếu kiểm chứng gồm
4 mục:
• Quốc
gia.
• Thời
gian.
• Người chỉ
huy.
• Vai trò.
Đã xác
nhận.

Chưa tìm
thấy.

Không thống
nhất.

Yêu cầu: Chỉ sử dụng thông tin đã được kiểm chứng bằng SGK và
nguồn GV gợi ý.

BÁO CÁO HOẠT
ĐỘNG 1
1–2 cặp trình bày khái
quát quá trình xâm
nhập Đông Nam Á của
thực dân phương Tây.

Các cặp khác lắng
nghe, nhận xét và bổ
sung.

TRÌNH BÀY – NHẬN XÉT – BỔ
SUNG

TÓM TẮT
QUÁ TRÌNH XÂM NHẬP – IN-ĐÔ-NÊ-XIA
Thế kỉ
XVI

Sau
đó

Giữa thế kỉ
XIX

Thế kỉ XVI,
Bồ Đào Nha
chiếm một số
đảo
ở phía đông.

Sau đó, thực dân
Hà Lan, Tây Ban
Nha
và Anh cùng xâm
nhập vào In-đô-nêxi-a.

Giữa thế kỉ
XIX,
Hà Lan hoàn
thành
việc xâm
chiếm
nước này.

TIẾN TRÌNH XÂM
NHẬP

TÓM TẮT QUÁ TRÌNH XÂM NHẬP –
MÃ LAI VÀ MIẾN ĐIỆN
Từ nửa sau thế kỉ XIX, thực dân Anh, Hà Lan
và Pháp
tranh chấp ảnh hưởng tại Mã Lai và Miến
HÀ LAN
ANH
PHÁP
Điện.

MÃ
LAI

MIẾN
ĐIỆN

NỬA SAU THẾ KỈ
XIX

TÓM TẮT QUÁ TRÌNH XÂM NHẬP
- PHI-LÍP-PIN

Giữa thế kỉ XVI, thực
dân

Tây

Ban

Nha

xâm

chiếm hầu hết quần đảo
Phi-líp-pin và áp đặt ách
thống

trị

trong

khoảng 350 năm.

suốt

TÓM TẮT QUÁ TRÌNH XÂM
NHẬP –
BA NƯỚC ĐÔNG DƯƠNG
Bồ Đào
Từ thế kỉ XVI, các nước
thực dân Bồ Đào Nha,
Tây Ban Nha, Anh và
Pháp tìm mọi cách tranh
giành phạm vi ảnh hưởng
ở Việt Nam, Lào và
Cam-pu-chia.

Nha

An
h

Cam-puchia

TỪ THẾ
KỈ XVI
Tây Ban
Nha

Là
o

Việt
Na
m
Phá
p

BẢNG TÓM TẮT QUÁ TRÌNH
XÂM NHẬP - XIÊM
THẾ KỈ
XVI
• Thế kỉ XVI, thương nhân châu

TUYẾN XÂM
NHẬP

ẤN
ĐỘ

XIÊ
M

Âu đã xâm nhập vào Xiêm.

GIỮA THẾ KỈ
XIX
• Giữa thế kỉ XIX, sau khi hoàn
thành xâm chiếm Ấn Độ, một
phần Mã Lai và Miến Điện,
thực dân Anh bắt đầu xâm
nhập vào Xiêm.

MIẾN
ĐIỆN

MÃ
LAI
Tuyến tiếp cận từ các khu vực Anh đã xâm chiếm
Hướng xâm nhập vào
Xiêm

CHỐT KIẾN THỨC – QUÁ TRÌNH
XÂM NHẬP

Từ thế kỉ
XVI

thương
mại

truyền
giáo

B
Từ thế kỉ XVI, các nước
phương Tây từng bước
xâm nhập Đông Nam Á
bằng
thương mại, truyền giáo
và vũ lực.

H

T

vũ
lực

A

Đến giữa thế
kỉ XIX

P

Bồ Đào Nha, Hà Lan, Tây
Ban Nha,
Anh và Pháp cạnh tranh
ảnh hưởng trong khu vực.

Đến giữa thế kỉ XIX, quá
trình
xâm nhập và xâm chiếm
diễn ra
ngay càng mạnh, song mức
độ và
thời điểm khác nhau ở từng

HOẠT ĐỘNG 2 – ĐÔNG NAM Á DƯỚI ÁCH
ĐÔ HỘ
Hình
thức
Hình thức: 3
nhóm

Khai thác tư liệu và
Hình 4.3 SGK trang
21.
Sản phẩm: Phiếu nhóm
trên giấy; bảng tổng hợp
trên Padlet hoặc Google
Slides giữa hai tiết.

Nhóm
1:

Tình hình chính
trị.

Nhóm
2:

Tình hình
kinh tế.

Nhóm
3:

Tình hình văn hóa,
xã hội.

THẢO LUẬN
–
TỔNG HỢP

TÌNH HÌNH CHÍNH
TRỊ

1

Chính quyền và tầng lớp trên ở
các nước đã đầu hàng, phụ
thuộc hoặc làm tay sai cho
thực dân.

2

Bộ máy ở trung ương và cấp
tỉnh đều do các quan chức thực
dân điều hành.

3

Thực dân thực hiện chính sách
“chia để trị”, chìa cắt lãnh thổ và
gây mâu thuẫn giữa các cộng
đồng để dễ cai trị.

TÌNH HÌNH KINH
TẾ
Vơ vét, bóc
Thực dân phương Tây đẩy
lột

mạnh vơ vét, bóc lột người
dân bản xứ.

Công
Chú trọng mở mang công
nghiệp

nghiệp nặng; chủ yếu xây
dựng các ngành chế biến và
sản xuất hàng tiêu dùng.

Hạ
Mở
rộng hệ thống đường sắt,
tầng

đường bộ, bến cảng để phục
vụ khai thác kinh tế và đàn áp
phong trào đấu tranh.

Ruộng đất và khoảng
Cướp
sản đoạt ruộng đất để lập
đồn điền, ép chính quyển
bản xứ nhượng quyền khai
thác khoảng sản.

Khai
thác
thuộc
địa

TÌNH HÌNH VĂN
HÓA
TÁC ĐỘNG VĂN HÓA – XÃ
HỘI

01

02

03

Văn hóa phương Tây
được
du nhập, làm xói mòn
nhiều
giá trị văn hóa truyền
Tôn giáo ở nhiều nước
thống.
có sự
xung đột và hòa trộn.
Thực dân thực hiện
chính sách
nô dịch, đồng hóa và
ngu dân
để dễ cai trị.

TÌNH HÌNH XÃ
HỘI
Xã hội phân hóa sâu
sắc:

• Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa phong
kiến giàu có câu kết với thực dân để bóc
lột nông dân.

CÂU
KẾT

• Nông dân ngày càng bị bần cùng hóa,
chịu nhiều loại thuế và lao dịch nặng nề;
nhiều người phải rời bỏ ruộng đất.

BẦN CÙNG
HÓA

• Giai cấp tư sản, công nhân và tầng lớp tiểu
tư sản trí thức dẫn hình thành và phát triển,
về sau tham gia đấu tranh giải phải phóng
dân tộc.

HÌNH THÀNH
LỰC LƯỢNG
MỚI

HOẠT ĐỘNG SỐ – GOOGLE
SLIDES/PADLET
Yêu
cầu:

• Nhập đúng phần nội
dung đã thống nhất.
• Có ít nhất 2 ý chính.
• Có 1 dẫn chứng từ
SGK.
• Có 1 hình ảnh và
chú thích ngắn.

Viết 1 phản hồi lịch sử cho sản
phẩm nhóm khác theo mẫu:

“Nội dung chính
xác...” nhóm cần bổ
sung/điều chỉnh...
vì...
Lưu ý: Dùng ngôn ngữ lịch
sự, không đăng nội dung
ngoài nhiệm vụ.

BÁO CÁO HOẠT
ĐỘNG 2
Đại diện từng
nhóm
trình bày kết
quả.
GV trình chiếu bảng
tổng hợp và một số
phản hồi tiêu biểu.
Học sinh đối chiếu với
phiếu giấy,
nhận xét phản hồi có căn
cứ
và bổ sung kiến thức.
TRÌNH BÀY • PHẢN HỒI • BỔ
SUNG

Chính
trị

Kinh
tế

Văn hóa, xã
hội

CHỐT KIẾN THỨC – ĐÔNG NAM Á DƯỚI ÁCH
ĐÔ HỘ
Chính trị:

Kinh tế:

thiết lập chính quyền
thuộc địa, chia để trị,
dựa vào bộ máy phong
kiến bản xứ.

cướp ruộng đất, khai
thác
tài nguyên, bóc lột lao
động,
độc quyền buôn bán.

ÁCH ĐÔ
HỘ

Văn hóa:
truyền bá văn hóa
phương Tây,
thực hiện nô dịch và đồng
hóa.

Xã hội:
phân hóa sâu sắc;
nông dân bị bần cùng;
các giai cấp, tầng lớp mới
từng bước hình thành.

HOẠT ĐỘNG 3 – ĐẤU TRANH
CHỐNG THỰC DÂN PHƯƠNG
TÂY
Hình
thức
Nhóm 4–6 học
sinh

Khai thác Hình 4.4 và
thông tin mục 3 SGK trang
22.

Nhiệm vụ:
Mô tả nét chính về một số cuộc đấu
tranh tiêu biểu ở Đông Nam Á chống
ách đồ hộ
của thực dân phương Tây từ nửa sau
thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.

Khai thác tư liệu để mô tả cuộc đấu tranh
tiêu biểu

PHÂN CÔNG TÌM KIẾM TƯ LIỆU TRƯỚC
TIẾT 2

1

Nhóm 1: “Lapu-la-pu chống
Tây Ban Nha
1521”.

3

2

Nhóm 2:
“khởi nghĩa
Tơ-ru-nô Giêgiô 1675”.

4
Nhóm 3: “khởi
nghĩa Su-ra-patít 1683–1719”.

Nhóm 4:
“khởi nghĩa
Đi-pô-rê1825–1830”.

Mỗi nhóm
• chọn:
1 bài viết.
• 1 hình ảnh.
• Ghi tác giả/cơ
quan, ngày đăng,
tiêu đề và đường
dẫn.

TIÊU CHÍ KIỂM TRA
NGUỒN
Kiểm tra bằng 4
câu hỏi:
1

1. Ai chịu
trách nhiệm
nội dung?

2

3

4

2. Mốc thời
gian có
khớp với
SGK không?

3. Nhân vật, địa
điểm và lực lượng
đối đầu
có được nêu rõ
không?

4. Hình ảnh
có chú thích
nguồn
không?

Nếu nguồn thiếu từ 2 tiêu chí trở lên:
Không sử dụng.

PHIẾU DÒNG THỜI
GIAN

Hoàn thành thẻ dòng thời gian trên
giấy gồm:
Tên cuộc
đấu
tranh.
Người
lãnh
đạo.

Thời
gian.

Địa điểm.

Lực lượng

Kết quả

thực dân đối

hoặc ý

đầu.

nghĩa.

Nguồn
tư liệu.