VIDEO 1

- Hãy nhớ lại một tác phẩm
(thuộc bất kì thể loại nào) có kể
một câu chuyện tình yêu đã
thực sự gây ấn tượng với bạn.
- Theo bạn điều gì đã khiến tình
yêu trở thành đề tài bất tận của
văn học?

VIDEO 2

Gợi ý

Lương Sơn Bá và
Romeo và Juliet

Thúy Kiều và Kim Trọng

Trúc Anh Đài

VIDEO 3

I

III

V

NỘI DUNG BÀI
HỌC
Giới
II Tri thức ngữ văn
thiệu bài
học

Tìm hiểu
chung

Tổng kết

1. Tìm hiểu về truyện thơ
2. Yếu tố tự sự trong thơ trữ
tình

IV

Tìm hiểu chi
tiết

1. Tâm trạng của chàng trái khi đưa tiễn
người yêu.
2. Niềm thương xót của chàng trái khi chứng
kiến cảnh cô gái bị nhà chồng hành hạ.

LUYỆN TẬP

VẬN DỤNG

VIDEO 4

I. Giới thiệu bài học
Chủ đề Tự sự trong truyện thơ dân gian và trong thơ trữ tình
bao gồm các văn bản thơ chứa đựng những chủ đề tình cảm mà
nhân vật trữ tình muốn gửi gắm.
Tên văn bản

Thể loại

Lời tiễn dặn

Truyện thơ

Dương phụ hành

Thơ

Thuyền và biển

Thơ

II.
TRI THỨC NGỮ VĂN

VIDEO 5

THẢO LUẬN NHÓM
Dựa vào phần Tri thức ngữ văn, em hãy
thực hiện những yêu cầu sau:
1. Trình bày những hiểu biết của em về thể
loại truyện thơ.
2. Yếu tố tự sự trong thơ trữ tình là gì?

1. Truyện thơ
a) Khái niệm
• Thể loại: văn học
dân gian.
•

Hình thức: văn vần
Kết hợp tự sự với
trữ tình, gần gũi với
ca dao, dân ca

Đề tài: Tình yêu,
hôn nhân

Phát triển nhiều ở
các dân tộc miền núi.

Truyện thơ Nôm
bình dân

Truyện thơ dân gian

Là một bộ phận sáng tác

Là loại hình sáng tác dân

ngôn từ bằng tiếng Việt

gian không giới hạn của

của dân tộc Việt.

dân tộc nào.

b) Cốt truyện

Thường xoay quanh số phận
của một vài nhân vật chính
Có thể sử dụng yếu
Đơn giản

tố kì ảo hoặc không
sử dụng.

c) Nhân vật chính

d) Ngôn ngữ

Thường là những con người có

- Ngôn ngữ truyền khẩu, giàu

số phận ngang trái, bất hạnh
trong cuộc sống, tình yêu.

chất trữ tình.
- Mang âm hưởng của các làn
điệu dân ca Việt Nam.

2. Yếu tố tự sự trong thơ trữ tình
 Biểu hiện:
- Hé lộ sự tồn tại, mạch phát triển của câu chuyện.
- Chi phối một cách tương đối mạch phát triển của bài thơ.
 Tác dụng:
- Không phải là yếu tố bắt buộc.
- Được các nhà thơ khai thác nhằm mục đích nghệ thuật riêng.

2. Yếu tố tự sự trong thơ trữ tình

Trong bài thơ trữ tình có yếu tố tự sự, nội dung cốt lõi vẫn là
cảm xúc nhân vật trữ tình - quyết định liều lượng mức độ
của các chi tiết kể và tả được đưa vào bài thơ.

III.
TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
THẢO LUẬN NHÓM
Dựa vào SGK và những tìm hiểu của bản
thân, thực hiện những yêu cầu sau:
 Những hiểu biết của em về tác phẩm?
 Trình bày bố cục của tác phẩm.

a) Xuất xứ
- Văn bản Lời tiễn dặn trích từ tác phẩm Tiễn
dặn người yêu (“Xống chụ xon xao”).
- Đây là tác phẩn truyện thơ nổi tiếng và phổ
biến nhất của dân tộc Thái sống ở vùng Tây
Bắc, Việt Nam.
- Gồm 1864 câu thơ.

0
1

Từ đầu cho đến góa bụa về già:

0
2

Còn lại: Niềm thương xót của chàng

Tâm trạng chàng trai khi đưa tiễn
người yêu.

b) Bố cục

trai khi chứng kiến cảnh cô gái bị nhà
chồng hành hạ.

IV.
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Tâm trạng của chàng trai khi đưa tiễn người yêu.
THẢO LUẬN NHÓM
Dựa vào SGK và những hiểu biết của em, trả
lời những câu hỏi sau:
 Tâm trạng của chàng trai trong đoạn 1 tiễn
người yêu về nhà chồng được thể hiện như
thế nào?
 Hình ảnh nào trong đoạn 1 khiến em cảm
thấy xúc động nhất? Vì sao?
 Nhận xét về chàng trai này.

Người đẹp anh yêu cất bước theo chồng

Vừa đi vừa ngoảnh lại,
Vừa đi vừa ngoái trông

Tình cảm quyến luyến tha thiết

Chàng trai như thấy cô gái vẫn

của một tình yêu sâu sắc.

nuối tiếc, vẫn chờ đợi và vẫn
nuôi hi vọng

Chân bước xa lòng càng đau càng nhớ

Em tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ
Em tới rừng cà ngắt lá cà ngồi chờ
Tới rừng lá ngón ngóng trông

Mỗi bước đi của cô gái là nỗi
đau, nỗi nhớ

Cô giãi bày với cảnh vật
thiên nhiên

 Chàng

trai

khẳng định lòng

chung thủy của mình.
 Chàng mượn hương người yêu
lúc này vì suốt đời anh không
còn ai yêu thương hơn để lúc
chết nhờ có hương của người
yêu mà cháy đượm.

Chàng trai động viên an ủi cô gái:
Những từ ngữ chỉ

Con nhỏ hãy đưa anh ẵm

con của cô gái

Bé xinh hãy đưa anh bồng

với người chồng

Cho anh vế con dòng đừng ngượng

hiện tại.

Nựng con rồng con phượng đừng buồn.
Những câu thơ mang hàm ý đề cao dòng giống của
đứa trẻ, là một lời động viên, an ủi mà vẫn có chút
gì đó rưng rưng, xúc động.

Đôi ta yêu nhau, đợi đến tháng năm lau nở
Đợi mùa nước đỏ cá về
Đợi chim tăng ló hót gọi hè
Không lấy được nhau mùa hạ ta sẽ lấy nhau mùa đông
Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già
 Chàng trai ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian
mọi tình huống.
 Lời tiễn dặn thấm sâu tình nghĩa cũng là lời ước hẹn
chờ đợi nhau.

KẾT LUẬN
 Nỗi đau khổ của đôi bạn tình và
tình yêu mãnh liệt của chàng trai
dành cho cô gái.
 Sự chờ đợi, bám víu trong vô vọng,
trạng thái bồn chồn, dùng dằng, tủi
hổ của cô gái khi bị ép duyên.

2. Niềm thương xót của chàng trai khi chứng kiến cảnh
cô gái bị nhà chồng hành hạ

THẢO LUẬN NHÓM

Dựa vào SGK và những hiểu biết của em, trả
lời những câu hỏi sau:
 Khi cô gái bị chồng hắt hủi đánh đập chàng
trai đã làm gì?
 Biện pháp tu từ điệp ngữ và so sánh trong
đoạn 2 có ý nghĩa như thế nào?

a) Những điều chàng trai làm khi cô gái bị nhà
chồng đánh đập, hắt hủi
 An ủi vỗ về khi cô gái bị nhà chồng
đánh đập hắt hủi.
 Làm thuốc cho cô gái uống.
 Giúp cô làm việc.
Sự quan tâm chăm sóc ân cần của
chàng trai đã trở thành chỗ dựa tinh
thần vững chắc cho cô gái.

b) Biện pháp tu từ điệp ngữ và so sánh

 Điệp từ “chết” và những hình ảnh
thiên nhiên:
 Chỉ sự hóa thân gắn bó khăng khít
giữa hai nhân vật trữ tình.
 Khẳng định tình yêu mãnh liệt thủy
chung son sắt của họ.

b) Biện pháp tu từ điệp ngữ và so sánh
Các hình ảnh so sánh
tương đồng

Tình đôi ta - Tình Lú Ủa

Lòng ta thương nhau – bền chắc như vàng, đá
Yêu nhau

Điệp từ
Yêu trọn
Khát vọng, ý chí đoàn tụ không gì lay chuyển được.

V.
TỔNG KẾT

THẢO LUẬN NHÓM( 4 – 6 HS)
Dựa vào SGK và những hiểu biết của em,
thực hiện yêu cầu:
Trình bày nhận xét của em về ngôn ngữ,
nhân vật, hình ảnh của văn bản Lời tiễn dặn.

1. Kết cấu bố cục
 Chặt chẽ.
 Sử dụng nhiều biện pháp tu từ nghệ
thuật: điệp ngữ, so sánh… tô đậm
tình yêu của đôi lứa.

2. Ngôn ngữ
 Ngắn gọn, hàm súc.
 Đậm màu sắc ngôn ngữ dân tộc.

3. Biện pháp nghệ thuật
Yếu tố tự sự

Yếu tố trữ tình

 Hình ảnh cô gái được
hiện lên chân thực.

Miêu tả cảnh
Kể sự kiện

vật, tâm trạng
nhân vật.

 Tâm trạng của chàng trai
trên đường tiễn dặn được
khắc hoạ rõ nét.

Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Câu hỏi 1: Tiễn dặn người yêu là:

A. Truyện thơ của dân tộc Thái.

B. Truyện thơ của dân tộc Ê-đê

C. Sử thi của dân tộc Mường.

D. Truyện thơ của dân tộc
Tày Nùng

Câu hỏi 2: Tình cảm tha thiết, quyến luyến và tình yêu sâu sắc của chàng
trai trong Tiễn dặn người yêu không được biểu hiện qua những chi tiết
nào sau đây?
A. Hành động săn sóc người yêu
sôi nổi thiết tha.

B. Bước đi do dự, ngập ngừng.

C. Lời nói đầy cảm động

D. Suy nghĩ cảm xúc
mãnh liệt.

Câu hỏi 3: Chủ đề nổi bật trong truyện thơ là gì?

A. Tình yêu giữa những người

C. Số phận đáng thương của

cùng hoàn cảnh.

người phụ nữ.

B. Chế độ hôn nhân gả bán.

D. Khát vọng yêu đương tự do và
hạnh phúc lứa đôi.

Câu hỏi 4: Từ “mùa nước đỏ” trong đoạn trích Lời tiễn dặn là mùa nào?

A. Mùa thu, lá cây rụng đỏ nước.

B. Mùa đông, nước có màu đỏ.

C. Mùa lũ, nước đổ về nhiều,
đục ngầu.
D. Mùa lũ, nước có màu
đỏ ngầu.

Câu hỏi 5: Nguyên nhân chia li và những nỗi đau khổ của chàng trai cô
gái trong truyện là do đâu?

A. Tập tục hôn nhân gả bán.

C. Vấn đề phân chia
giai cấp.

B. Cha mẹ cô gái chê

D. Chàng trai nghèo không

chàng trai nghèo.

có lễ vật cầu hôn.

Câu hỏi 6: Tâm trạng của chàng trai trong đọan trích Lời tiễn dặn là:

A. Buồn bã, chán nản,
xót xa

B. Lo lắng, bồn chồn, xót xa

C. Buồn tủi, giận dỗi, xót xa

D. Day dứt, đau đớn, xót xa

Câu hỏi 7: Đoạn thơ “Vừa đi vừa ngoảnh lại/ Vừa đi vừa ngoái trông/ Em
tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ/ Em tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi/ Tới
rừng lá ngón ngóng trông” là lời của nhân vật nào? Diễn tả tâm trạng gì?

A. Chàng trai, cảm nhận về nỗi

C. Chàng trai, Thể hiện sự yêu

đau khổ tuyệt vọng của cô gái.

thương, lo lắng cho cô gái.

B. Cô gái, thể hiện nỗi đau khổ

D. Cô gái, đau khổ vì phải xa

tuyệt vọng của mình.

người yêu