SA PA
Nằm ở phía Tây bắc của Tổ
quốc, Sa Pa là một huyện vùng
cao của tỉnh Lào Cai, một
vùng đất khiêm nhường, lặng
lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ
diệu của cảnh sắc thiên nhiên

2

Cột cờ Fanxipang cao 3143m

Bình minh Sapa

Tượng Phật trên đỉnh Fanxipang

Nhà thờ đá Sapa

Cổng trời Sapa

- Nguyễn Thành Long-

Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà,
hãy trình bày thông tin về tác
giả Nguyễn Thành Long và
truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa?

A. TÌM HIỂU CHUNG
1

Tác giả

1
2
3
Nguyễn Thành Long

4

Nguyễn Thành Long (1925-1991), quê tỉnh Quảng Nam

Ông thường viết về công cuộc xây dựng CNXH
ở miền Bắc những năm 60-70 của TK XX.
Văn của ông ánh lên vẻ đẹp con người, khiến
chúng ta như thấy tâm hồn được thanh lọc và
thêm yêu cuộc sống.
Ông còn viết báo, làm biên tập và dịch 1 số tác
phẩm nổi tiếng của VHNN.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

Là kết quả của chuyến đi Lào
Cai trong mùa hè năm 1970
của tác giả. Rút ra từ tập
“Giữa trong xanh”.

A. Giới thiệu chung
1. Tác giả:
2. Tác phẩm
B. Đọc, hiểu văn bản
1. Đọc, tóm tắt, tìm hiểu chú thích

Trên chuyến xe khách từ Lào Cai đi Lai Châu, bác lái xe trò chuyện với
ông hoạ sĩ và cô kĩ sư mới ra trường. Chiếc xe dừng lại lấy nước và
nghỉ ngơi, bác lái xe giới thiệu với cô kĩ sư và ông hoạ sĩ về một người
“Cô độc nhất thế gian”, đó là anh thanh niên làm công tác khí tượng
kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét. Xúc động trước vẻ
đẹp tâm hồn của anh, ông hoạ sĩ đã phác hoạ bức chân dung anh thanh
niên. Sau cuộc trò chuyện âý, cô kĩ sư càng thấy vững tin hơn vào quyết
định lên nhận công tác ở miền núi của mình. Họ chia tay trong niềm xao
xuyến, bâng khuâng với lời hẹn của ông hoạ sĩ nhất định sẽ trở lại Sa
Pa.

2
- Tam thất: Cây dược liệu, cùng họ với cây nhân sâm, chỉ trồng được ở một số vùng
núi cao, khí hậu mát, trồng lâu năm mới có củ, củ dùng làm thuốc bổ dưỡng và chữa
bệnh.

Thị xã Sa Pa nằm ở phía tây tỉnh Lào Cao.
Sa Pa

Đỉnh Yên Sơn cao 2600m

Khí tượng: là ngành
khoa
học
chuyên
nghiên cứu về khí hậu,
thời tiết nhằm theo dõi
và dự báo khí hậu, thời
tiết

Thể loại

Lặng lẽ Sa
Pa

PTBĐ
Nhân vật

Ngôi kể

Truyện ngắn
Tự sự kết hợi với miêu tả,
biểu cảm, nghị luận.
Anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kĩ
sư, bác lái xe và những người
chỉ xuất hiện qua lời kể của anh
TN.
Ngôi thứ 3, điểm nhìn trần
thuật từ NV ông họa sĩ.

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác lái
xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi Yên
Sơn ở Sa Pa.
Ý nghĩa tình huống truyện:
- Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc
hoạ "bức chân dung" nhân vật chính một cách tự nhiên, khách
quan và tập trung, qua sự quan sát của các nhân vật khác và
qua chính lời lẽ, hành động của anh.
- Đồng thời, qua bức chân dung của người thanh niên, qua sự
cảm nhận của các nhân vật khác về anh và những người như
anh, tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm

Bố cục
Từ đầu→ anh ta kia: Sự xuất hiện của anh TN qua lời kể của
bác lái xe.

1
2
3

Tiếp theo→ có vật gì như thế: Cuộc gặp gỡ giữa anh TN
với ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe.

Còn lại: Cuộc chia tay đầy xúc động giữa ba người.

3. Phân tích

1 Vẻ đẹp thiên nhiên Sapa

Ánh nắng

"Nắng bây giờ bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông

chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưưới
cái nhỡn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu
màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.

3. Phân tích
3.1. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa:

- Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.
- Những đàn bò lang cổ …
- Nắng ... len tới, đốt cháy rừng cây
- Những cây thông
- Mây bị nắng xua,

Tìm những câu văn miêu tả bức
tranh thiên nhiên Sa Pa? Em có
…màu xanh của nhận
rừng.
xét gì về nghệ thuật miêu tả
giả?gầm xe.
cuộn tròn … lăn ... luồn của
cả tác
vào

- ... nắng đã mạ bạc cả con đèo, ... như một bó đuốc lớn.
 Vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa, so sánh, ngôn ngữ đặc sắc.
 Vẻ đẹp thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi sáng, thơ mộng, đầy sức sống.
=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

3.2 Vẻ đẹp con người ở Sa Pa

Bác lái xe
Ông họa sĩ

Cô kĩ sư
Anh thanh niên

 Nhân vật trọng tâm là
anh thanh niên

3.2 Vẻ đẹp con người ở Sa Pa

a. Nhân vật anh thanh niên
­
­
­
­

Họ tên:
Tuổi: ………………………….
Hình dáng:
Nhận xét về sự xuất hiện của anh:

3.2 Vẻ đẹp con người Sapa

a. Nhân vật anh thanh niên
- Họ tên: không cụ thể (anh thanh niên)
- Tuổi: 27 tuổi
- Hình dáng: nhỏ bé, nét mặt rạng rỡ
- Sự xuất hiện:
+ Không xuất hiện từ đầu câu chuyện
+ Xuất hiện qua lời kể của nhân vật bác lái xe.
 Sự đánh giá khách quan

a. Nhân vật anh thanh niên
* Hoàn cảnh sống và làm việc
Hoàn
cảnh
sống
Công
việc

Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao
2600m, bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh
lẽo.
Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu
(nhiệm vụ: đo gió, mưa, nắng, tính mây, đo
chấn động mặt đất ... để dự báo thời tiết phục
vụ sản xuất, chiến đấu).

 Hoàn cảnh sống vô cùng khắc nghiệt, công việc vô cùng gian
khó đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm cao.

a.

Nhân vật anh thanh niên:

* Lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm với công việc:
- Một người yêu nghề, dám chấp nhận hi sinh:
+ Coi công việc như một người bạn: "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao
gọi là một mình được?...Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi,
cháu buồn chết mất".
+ Tìm thấy những ý nghĩa trong công việc: "báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ
sản xuất, phục vụ chiến đấu".
Tự hào và hạnh phúc bởi anh không chỉ giúp ích cho lao động mà cả trong
chiến đấu: Phát hiện một đám mây khô giúp không quân ta hạ được bao nhiêu
phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng.
+

=> Anh thanh niên đã thực sự tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong công
việc thầm lặng, hạnh phúc là được cống hiến.

a. Nhân

vật anh thanh niên:

- Có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc:
+ Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, không có ai giám sát xong anh vẫn luôn
tự giác, tận tụy: Mỗi ngày đều bốn lần đi "ốp" để báo về nhà, không ngần ngại
những đêm mưa tuyết,...
+ Tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, đúng giờ giấc và chính xác đến từng
phút: Anh đếm từng phút trong cuộc gặp gỡ vì sợ hết ba mươi phút.
+ Anh luôn hoàn thành xuất sắc công việc của mình.
=> Anh thanh niên là hiện thân cho những con người lao động mới trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước thêm giàu đẹp.

a. Nhân vật anh thanh niên:

 * Một người có tinh thần lạc quan và yêu tha thiết cuộc sống
- Anh biết tạo ra niềm vui trong cuộc sống của mình bằng việc: trồng đủ các
loài hoa rực rỡ để làm đẹp cho ngôi nhà mình ở; nuôi gà, nuôi ong để làm giàu
nguồn lương thực cho mình.
- Luôn tự trau dồi bản thân bằng cách đọc qua sách, để nâng cao hiểu biết và
chất lượng cuộc sống.
- Không chỉ sắp xếp xếp, tổ chức công việc một cách khoa học,mà ngay trong
cuộc sống anh cũng thật gọn gàng, ngăn nắp: Một căn nhà ba gian sạch sẽ khiến
ông họa sĩ phải trầm trồ và bất ngờ.
=> Tinh thần lạc quan đã làm điểm tựa vững bền giúp anh chủ động vượt
lên hoàn cảnh còn nhiều khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần và tìm được
niềm vui , ý nghĩa của cuộc sống.

* Trong cuộc sống:
- Anh trồng hoa, nuôi gà.
- Anh đã sắp xếp đồ đạc trong căn nhà
nhỏ hết sức sạch sẽ gọn gàng.
- Anh say mê đọc sách, xem sách là bạn.

 Anh là người rất yêu cuộc sống

a. Nhân vật anh thanh niên:

* Một con người chân thành, cởi mở và hiếu khách
- Thể

hiện ở nỗi thèm người, muốn được nhìn ngắm, trò chuyện với con người.

- Khi gặp được người thì anh mừng đến mức tất tả, cuống cuồng như không
kiềm được cảm xúc: "Anh chạy vụt đi, cũng tất tả như khi đến", "Người con trai
nói to những điều đáng lẽ người ta chỉ nghĩ".
- Anh là một người thân thiện, cởi mở, quan tâm, chu đáo ngay cả với những người
mới gặp lần đầu: niềm nở, hồ hởi không giấu lòng, pha trà, tặng hoa, tặng trứng,
biếu củ tam thất và cả quà ăn đường.
- Trân

trọng từng giây từng phút gặp gỡ: Đếm từng phút vì sợ hết mất ba mươi phút
gặp gỡ vô cùng quý báu.
=> Anh thanh niên xứng đáng trở thành biểu tượng cho phẩm chất và con
người nơi mảnh đất Sa Pa.

a. Nhân vật anh thanh niên:

* Một con người khiêm tốn, thành thật
- Công việc của anh đang làm góp một phần quan trọng cho những bước chuyển mình
của đất nước: phục vụ sản xuất và phục vụ chiến đấu.
- Khi ông họa sĩ xin ký họa chân dung, anh từ chối, e ngại : "Không, không, bác đừng vẽ
cháu! Để cháu giới thiệu với bác những người khác đánh cho bác vẽ hơn".
- Anh rất thẳng thắn, vô tư, hồn nhiên: Nói to những điều người khác chưa nghe rõ; vô tư
trả lại chiếc khăn tay cho cô gái.
 Tác giả đã phác hoạ được chân dung nhân vật chính với những nét đẹp về tinh
thần, tình cảm, cách sống và những suy nghĩ về cuộc sống, về ý nghĩa của công
việc.

a. Nhân vật anh thanh niên

Anh từ chối ông họa sĩ vẽ mình và
giới thiệu người khác mà anh cho
là xứng đáng hơn.
 Anh rất khiêm tốn

a. Nhân vật anh thanh niên
 Hình ảnh người thanh niên trẻ
tuổi, với lòng yêu công việc, yêu
cuộc sống, mến khách và rất
khiêm tốn.
 Anh thanh niên là chân dung
con người lao động mới trong công
cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

- Em học tập được gì từ nhân vật anh thanh niên?
- Có ý kiến cho rằng cách sống như anh thanh niên không còn
phù hợp trong thời đại ngày nay, bản thân em nghĩ như thế nào
về ý kiến ấy?

b. Những nhân vật khác:

Bác lái xe

Ông hoạ
sĩ già

Cô kĩ sư
trẻ

Ông kĩ sư ở
vườn rau,
anh cán bộ
nghiên cứu
sét

b. Các nhân vật khác

Nhân vật

Chi tiết

Nhận xét chung

Bác lái xe Vui tính, hồ hởi, có trách nhiệm với  Điểm chung: Biết hi
khách.
sinh quyền lợi riêng, quên
Ông họa Tinh tế, giàu cảm xúc, từng trải nên mình vì công việc chung
sĩ
rất sâu sắc.
 Tác giả muốn ca ngợi
Trẻ trung, kín đáo, dịu dàng, nhạy
những người vô danh lặng
Cô kĩ sư cảm, giàu khao khát, sẵn sàng nhận
lẽ, say mê cống hiến cho
nhiệm vụ.
TQ.

* Nhân vật cô kĩ sư
Cô kỹ sư là một hình ảnh đẹp đẽ, biểu
tượng cho sức sống mãnh liệt của tuổi
trẻ: cô vừa tốt nghiệp đã tình nguyện lên
miền núi Tây Bắc nhận công tác.

* Nhân

vật cô kĩ sư

- Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên, được nghe những điều anh tâm sự,
chia sẻ về bản thân và những người khác khiến cô "bàng hoàng".
+ Cái "bàng hoàng" như một sự va đập giúp cô bừng dạy những tình cảm và suy
nghĩ lớn lao ,đẹp đẽ:
+ Cô đánh giá, kiểm điểm đúng hơn mối tình đầu nhạt nhẽo mà cô đã từ bỏ.
+ Vững tin và quyết tâm về quyết định cho chuyến ra đi đầu đời của mình.
+ Từ quý mến, khâm phục cô dần dần thấy biết ơn vô cùng anh thanh niên.
Không phải chỉ vì bó hoa to mà anh tặng mà còn vì "một bó hoa nào khác nữa, bó
hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô".
 Cuộc gặp gỡ đã khơi lên trong tâm tư cô gái trẻ những tình cảm và suy
nghĩ mới mẻ, cao đẹp về con người, về cuộc sống.

Nội dung
Lặng lẽ
Sa Pa

 Ca ngợi vẻ đẹp của những người lao động
bình thường và ý nghĩa của những công việc
thầm lặng.
 Tác giả thể hiện niềm yêu mến đối với những
con người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ
quên mình cống hiến cho Tổ quốc.

Nghệ thuật
 Tạo tình huống tự nhiên, tình cờ, hấp dẫn.
 Xây dựng đối thoại, độc thoại, độc thoại nội
tâm.
 Nghệ thuật tả cảnh thiên nhiên đặc sắc
miêu tả nhân vật với nhiều điểm nhìn.
 Kết hợp giữa kể với tả và nghị luận.
 Tạo tính chất trữ tình trong tác phẩm
truyện.

Lặng lẽ
Sa Pa

VẬN DỤNG

Vì sao có thể nói: Anh thanh niên đại diện cho thanh
niên Việt Nam trong công cuộc dựng nước và giữ
nước? Theo em, thế hệ thanh niên ngày nay cần làm
gì để góp phần xây dựng và phát triển đất nước?