Giaùo vieân thöïc hieän: Trương Thị Nhung

TIẾT 13 + 14:

Nam Cao

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
Nam Cao (1915-1951) là nhà văn đã có nhiều
đóng góp cho nền văn học dân tộc các tác
phẩm hiện thực xuất sắc viết về đề tài người
nông dân nghèo bị áp bức và người trí thức
nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ.

Nhà văn Nam Cao

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả:
Nam Cao (1915-1951) là nhà văn đã có nhiều
đóng góp cho nền văn học dân tộc các tác
phẩm hiện thực xuất sắc viết về đề tài người
nông dân nghèo bị áp bức và người trí thức
nghèo sống mòn mỏi trong xã hội cũ.
2. Tác phẩm:
Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu của nhà văn
Nam Cao được đăng báo lần đầu năm 1943.

Lão Hạc

- Các tác phẩm chính
Lão Hạc
Trăng sáng

Tiểu thuyết

1941

1944

1942

1943

Truyện ngắn

1944

II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Đọc:
- Tóm tắt :
- Thể loại:
Truyện ngắn
- Bố cục : 3 phần

Tóm tắt
Lão Hạc có một người con trai, một mảnh vườn và
một một con chó vàng. Con trai lão đi phu đồn điền
cao su, lão chỉ con lại “ cậu vàng”. Vì muốn giữ lại
mảnh vườn cho con, lão đành phải bán con chó và
đau đớn mang trọn tiền dành dụm được gửi ông
giáo rồi nhờ ông trông coi mảnh vườn. Cuộc sống
mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và
từ chối cả những gì ông giáo giúp. Một hôm lão xin
Binh Tư một ít bả chó nói là để giết con chó hay đến
vườn để làm thịt rồi rủ Binh Tư cùng uống rượu.
Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể lại chuyện
ấy. Nhưng rồi lão bỗng nhiên chết, cái chết thật dữ
dội. Cả làng không ai hiểu vì sao lão chết, trừ Binh
Tư và ông giáo hiểu.

Lão Hạc kể chuyện bán chó
;nhờ ông giáo trông coi mảnh
vườn và gửi tiền lo ma chay.

- Bố cục: 3 phần
P.1.Từ đầu  “ Hôm sau…Thế
nào rồi cũng xong”
P.2.Tiếp  “mỗi ngày thêm
một đáng buồn”.
P.3. Phần còn lại

1
P.

P.2

ND bố cục

Cuộc sống của lão Hạc sau
khi bán chó.

P.
3

Cái chết của lão Hạc

II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Đọc:
- Tóm tắt :
- Thể loại:
Truyện ngắn
- Bố cục : 3 phần

- Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm và nghị luận

I. Giới thiệu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:

1. Đọc
2. Phân tích:
2.1 Gia cảnh của Lão Hạc
- Vợ mất sớm để lại cho lão một anh con trai và một
mảnh vườn ba sào.
- Lão ở vậy để nuôi con khôn lớn.
- Vì nhà nghèo không có tiền lấy vợ, anh con trai bỏ
đi phu đồn điền cao su; lão sống một mình với con
chó vàng - kỉ vật của con trai để lại.
-> Cuộc sống nghèo cô đơn, số phận trớ trêu.

?Mở đầu truyện cho
? Em có nhận xét gì
ta thấy tình cảnh gia
về cuộc sống và số
đình lão Hạc như thế
phận của lão Hạc?
nào?

2.2 Nhân vật lão Hạc

a.Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
- Gọi con chó là “cậu Vàng”như một bà hiếm hoi gọi đứa
con cầu tự.
- Bắt rận, đem ra ao tắm
- Cho ăn cơm… cái bát như người giàu
- Nhấm vài miếng lại gấp cho nó một miếng
- Chửi yêu nó, nói với nó như một đứa cháu bé về bố nó.
- To tiếng dọa, nắm lấy nó, ôm đầu nó
- Đập nhè nhẹ vào lưng nó…
? Tìm những chi tiết miêu tả tình
Yêu thương, chăm sóc “cậu Vàng” như một
? Từ đó em có nhận xét gì tình
cảm, cách đối xử của lão Hạc đối
thành viên trong gia đình.
cảm của lão Hạc đối “cậu Vàng”?
với “cậu Vàng”

* Sau khi bán “cậu Vàng”
+ - Lão cố làm ra vui vẻ, cười như mếu
- Đôi mắt lão ầng ậng nước
- Mặt … co rúm, vết nhăn xô lại, ép …nước mắt
- Cái đầu ….ngoẹo, miệng móm mém…mếu
- Lão hu hu khóc
- Từ tượng hình, từ tượng thanh
Tâm trạng đau khổ tột cùng
- -” Thì ra tôi già…lừa một con chó
→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là kẻ có tội

Là một lão nông nhân hậu, sống tình
nghĩa thủy chung trọn vẹn.

Em
??Nhận
hãy
tìm
xétbiến
ravềnhững
cách
Từ diễn
tâm
?? Qua
đó
lột
tảgiả
tâm
Nhận
xét
về
thái
trạng
củacủa
lão
Hạc
xung
dùng
chi
tiết
từ
miêu
tác
tả
bộ
khi
trạng
gì
độ
của
lão
Hạc
qua
quanh
bán
chó.
dạng,
miêu
cử
tảviệc
bộ
chỉcủa
dạng,
củalão
lão
cử
câulúc
“ Hạc?
Thì
tôi
già
Qua
đó
em
thấy
lão
Hạc
chỉ
của
kể
lão
với
Hạc?
ông
bằng…con
chó"
Hạc
là người
như
thế
giáo
chuyện
bán
chó?
nào?

2.2 Nhân vật lão Hạc

a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
Là một lão nông nhân hậu, sống tình nghĩa thủy chung trọn
vẹn.
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
- Nhờ ông giáo:
+ giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ chuối, sung
luộc, rau má, củ ráy, bữa trai bữa ốc.

->Là một cha hết lòng thương con, lão đã dành dụm
tất cả những gì có thể để cho con có được hạnh phúc.

sao
thà
chịu
? Tại
Sau
khilão
gửi
hết
số
? Trước
khi
đói khổ
tiền
chochứ
ôngkhông
giáo ,
chết
lão
Hạc
đã
tiêu
xu
nào
vào
lão Hạc duy tiền
trì
dành
cũng
như
cậydụm,
nhờ
ông
cuộc
sống
bằng
không bán mảnh
giáo
điều
cách
nào?gì?
vườn?

2.2 Nhân vật lão Hạc

a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
Là một lão nông nhân hậu, sống tình nghĩa thủy chung trọn
vẹn.
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết

Là một cha hết lòng thương con, lão đã dành dụm
tất cả những gì có thể để cho con có được hạnh phúc.
c. Cái chết của lão Hạc

2.2 Nhân vật lão Hạc

a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
c. Cái chết của lão Hạc
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo
xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. lão tru tréo, bọt
mép sùi ra…giật mạnh…lão vật vã đến hai giờ
đồng hồ rồi mới chết”.

- Đói khổ, túng quẫn, đẩy lão đến cái chết như một
hành động tự giải thoát.
- Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh vườn cho con; không
muốn gây phiền hà cho làng xóm láng giềng.
-> Là một người nông dân nghèo khổ nhưng giàu
lòng tự trọng đáng kính.

Số phận và tính cách của lão Hạc cũng là số phận và tính cách của người
nông dân nghèo trước Cách mạng tháng 8, nghèo khổ bế tắc, cùng đường,
giàu tình yêu thương và lòng tự trọng.
Cái chết của lão Hạc có ý nghĩa tố cáo xã hội thực dân nửa PK lúc bấy giờ.

Qua
cáicủa
chết
??Cái
chết
lãocủa
Hạclão,
giúpem
em
? Tìm
nhữngnhân
chi tiết
miêu
?
Nguyên
cái
chết
hiểugìđiều
gì sốcách
phận của
người
hiểu
về tính
lão
tả cái
chết
củatrước
lão Hạc.
của
lão
Hạc
nông
dân
nghèo
CMT8.
Hạc?

2.2 Nhân vật lão Hạc

a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
Là một lão nông nhân hậu, sống tình nghĩa thủy chung trọn
vẹn.
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết

Là một cha hết lòng thương con, lão đã dành dụm
tất cả những gì có thể để cho con có được hạnh phúc.
c. Cái chết của lão Hạc
Là một người nông dân nghèo khổ nhưng giàu
lòng tự trọng đáng kính.

2.2 Nhân vật lão Hạc
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
c. Cái chết của lão Hạc

2.3 Nhân vật ông giáo

- “Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo”
- Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn và ba mươi đồng bạc
- “Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão”

- Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh lão Hạc.

- Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ lòng quý trọng nhân cách lão
Hạc.

? ?Nhận
tháichi
độ,
Tìm xét
những
tìnhtiết
cảm
nhân
thểcủa
hiện
tìnhvật
“tôi”
với
lãogiáo
Hạc?
cảmđối
của
ông
đối với lão Hạc.

- “ Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”.
-“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại
đáng buồn theo một nghĩa khác”
? Tại sao ông giáo lại có những suy nghĩ trái ngược như thế? Em hiểu những
ý nghĩ đó của ông giáo như thế nào?

- Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
Nghĩa là nó đẩy những con người đáng kính như lão Hạc đến con đường
cùng, nghĩa là con người lâu nay nhân hậu, giàu lòng tự trọng đến thế, mà
cũng bị tha hóa.

- Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
+ Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn may mà ý nghĩ trước đó của mình đã
không đúng, bởi còn có những người cao quý như lão Hạc.
“ Nhưng cuộc đời đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Con người có nhân cách cao đẹp như lão Hạc mà không được sống. Sao
ông lão đáng thương, đáng kính như vậy mà phải chịu cái chết vã, dữ dội
đến thế này!

? Em hiểu thế nào về ý nghĩ của nhân vật “ tôi” qua đoạn trích sau:
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ
thì chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…toàn những cớ để
cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương;
không bao giờ ta thương”
+ Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa.
+ Khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo: Cần phải quan
sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của
tình thương.
+ Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: phải biết đặt mình vào
cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảm thông đúng.

2.3 Nhân vật ông giáo
- Là một trí thức nghèo ở nông thôn
- Ông có nhiều câu nói triết lí sâu sắc trước cuộc đời
Tác giả thể hiện sự cảm thông sâu sắc với tấm lòng của một
người cha rất mực thương con đồng thời trân trọng ca ngợi
vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân dù trong hoàn cảnh bần
cùng vẫn giàu lòng tự trọng khí khái.

? Nhận
tình
? Nhận
xétxét
của
em
của
văn
vềcảm
nhân
vậtnhà
“tôi”
đối với
nhân vật
trong
truyện?
trong tác phẩm?

2.2 Nhân vật lão Hạc
a. Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
Là một lão nông nhân hậu, sống tình nghĩa thủy chung trọn
vẹn.
b. Việc làm của lão Hạc trước khi chết
Là một cha hết lòng thương con, lão đã dành dụm
tất cả những gì có thể để cho con có được hạnh phúc.
c. Cái chết của lão Hạc
Là một người nông dân nghèo khổ nhưng giàu lòng tự trọng đáng kính.

2.3 Nhân vật ông giáo
Tác giả thể hiện sự cảm thông sâu sắc với tấm lòng của một người cha rất
mực thương con đồng thời trân trọng ca ngợi vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông
dân dù trong hoàn cảnh bần cùng vẫn giàu lòng tự trọng khí khái.

I. Giới thiệu chung:

III. Tổng kết :
1. Nghệ thuật
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể là
nhân vật hiểu, chứng kiến toàn bộ câu
chuyện và cảm thông với lão Hạc.

- Kết hợp các phương thức biểu đạt tự
sự, trữ tình, lập luận, thể hiện được
chiều sâu tâm lí nhân vật với diễn biến
tâm trạng phức tạp sinh động.
- Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, tạo được
lối kể chuyện khách quan, xây dựng
được hình tượng nhân vật có tính cá thể
hóa cao.
2. Ý nghĩa văn bản
Văn bản thể hiện phảm giá của người
nông dân không thể bị hoen ố cho dù
phải sống trong cảnh khốn cùng.

Bài tập trắc nghiệm
Câu 1: Tác phẩm Lão Hạc được viết theo thể loại nào?
A. Truyện ngắn
A
B. Truyện vừa
C. Truyện dài
D. Tiểu thuyết
Câu 2: Ý kiến nào nói đúng nhất nguyên nhân sâu xa khiến lão
Hạc phải lựa chọn cái chết?
A. Lão Hạc ân hận vì trót lừa cậu Vàng.
B.
B Lão Hạc rất thương con.
C. Lão Hạc ăn phải bả chó.
D. Lão Hạc không muốn làm liên lụy đến mọi người.

• Hướng dẫn về nhà:
- Nắm được nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản
- Soạn bài: Cô bé bán diêm