BÀI 48
MẮT
Thạc sĩ Phạm Thị Minh Phượng

NỘI DUNG CHÍNH

I

CẤU TẠO
CỦA MẮT

II

SỰ ĐIỀU TIẾT

III

ĐIỂM CỰC CẬN
VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN

IV

VẬN DỤNG

I
CẤU TẠO
CỦA MẮT

I - CẤU TẠO CỦA MẮT
1. Cấu tạo
Khi học môn Sinh học ở lớp 8, ta đã biết mắt có nhiều bộ phận.

Sơ đồ cấu tạo cầu mắt (mắt trái bổ ngang)

I - CẤU TẠO CỦA MẮT
1. Cấu tạo
 Mắt gồm hai bộ phận quan trọng:
Thể thủy tinh và màng lưới (võng mạc)
- Thể thuỷ tinh là một TKHT bằng một chất trong
suốt và mềm, nó có thể phồng lên hoặc dẹt xuống
để thay đổi tiêu cự.
- Màng lưới là một màng ở đáy mắt, tại đó ảnh của
vật mà ta nhìn thấy sẽ hiện lên rõ nét.
 Khi có ánh sáng tác dụng lên màng lưới thì sẽ
xuất hiện “luồng thần kinh” đưa thông tin ảnh
lên não.

Thể thủy tinh

Màng lưới

I - CẤU TẠO CỦA MẮT
2. So sánh mắt và máy ảnh
......................... đóng vai trò

............... trong máy ảnh đóng vai

như .................. trong máy ảnh.

trò như ...................... trong mắt.

Vật kính

Phim

Máy ảnh

Thể thủy tinh

Mắt

Màng lưới

I - CẤU TẠO CỦA MẮT
2. So sánh mắt và máy ảnh
Sự khác nhau về cấu tạo của mắt và máy ảnh
Khoảng cách từ vật kính đến phim có thể
thay đổi được, khoảng cách từ thể thủy
tinh đến màng lưới không thay đổi được.
Vật kính

Phim

Máy ảnh

Thể thủy tinh có thể thay đổi tiêu cự,
vật kính không thay đổi tiêu cự được.
Thể thủy tinh

Mắt

Màng lưới

Về phương diện quang
hình học, mắt có cấu tạo
như một máy ảnh dùng để
thu ảnh thật, ngược chiều
và nhỏ hơn vật.

II
SỰ ĐIỀU TIẾT

II - SỰ ĐIỀU TIẾT
 Khi khoảng cách từ vật cần quan sát đến mắt thay đổi, cơ vòng đỡ thể
thủy tinh co giãn một chút khiến thể thủy tinh phồng lên hoặc dẹt lại và
làm thay đổi tiêu cự của thể thủy tinh, sao cho ảnh của vật hiện rõ nét
trên màng lưới. Quá trình này được gọi là sự điều tiết của mắt.
 Sự điều tiết xảy ra như một phản xạ tự nhiên của mắt.

Cơ vòng co vào, thể thủy tinh phồng lên, tiêu cự
giảm.

Cơ vòng giãn ra, thể thủy tinh dẹt lại, tiêu cự
tăng.

II - SỰ ĐIỀU TIẾT

màng lưới

thể thủy tinh

F1
Nhìn vật ở gần

O

F2
Nhìn vật ở xa

O

- Khi quan sát vật ở.........,
gần cơ vòng co vào, thể thủy tinh phồng lên, tiêu cự giảm,
mắt mau bị mỏi.
xa cơ vòng giãn ra, thể thủy tinh dẹt lại, tiêu cự tăng,
- Khi quan sát vật ở.........,
mắt lâu bị mỏi.

III
ĐIỂM CỰC CẬN VÀ
ĐIỂM CỰC VIỄN

III - ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN
Cv

Điểm cực viễn

Khoảng CV

Điểm cực cận

Cc
Khoảng CC

ĐIỂM CỰC VIỄN (CV)

ĐIỂM CỰC CẬN (CC)

- Là điểm xa mắt nhất mà khi có một vật ở
đó mắt không điều tiết có thể nhìn rõ được.
- Khoảng cách từ mắt đến điểm cực viễn
gọi là khoảng cực viễn.
- Điểm cực viễn của mắt tốt ở rất xa.

- Là điểm gần mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ
được.

- Khi nhìn các vật ở xa thì mắt không phải
điều tiết nên nhìn rất thoải mái.

- Khoảng cách từ mắt đến điểm cực cận gọi
là khoảng cực cận.
- Điểm cực cận của mắt bình thường cách
mắt khoảng 20 cm - 25 cm.
- Mắt điều tiết mạnh nhất nên chóng mỏi mắt.

III - ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN

Khoảng cách từ điểm cực cận CC đến điểm cực viễn CV gọi là giới hạn nhìn rõ của mắt.

Mắt chỉ nhìn rõ các vật trong khoảng từ CC đến Cv

III - ĐIỂM CỰC CẬN VÀ ĐIỂM CỰC VIỄN

Thực ra, nếu mắt đã nhìn rõ các vật cách
mắt từ 5m, 6m trở lên thì sẽ nhìn rõ các
vật ở rất
vậy,
ngành yđặt
tế, để
Đốixa.
vớiVì
bảng
thịtrong
lực SGK/129,
thử Các
mắtmắt
người
dùng
thị
em
hãyta
xác
định
xem
điểm
cách
bảng
thị bảng
lực
5m
vàlực.
nhìn
cựcdòng
cận thứ
của 2mắt
mìnhxuống
cách để
mắtkiểm
từ trên
baotra
nhiêu
nhé!
mắt xentimet
có tốt không.

Đặt mắt cách bảng thị lực 5m
và nhìn dòng thứ 10 từ trên
xuống thì ta sẽ kiểm tra mắt có
tốt hay không.

IV
VẬN DỤNG

IV - VẬN DỤNG
Bài 1

Một người đứng cách một cột điện 20m. Cột điện cao 8m. Nếu coi
khoảng cách từ thể thủy tinh đến màng lưới của mắt người ấy là
2cm thì ảnh của cột điện trên màng lưới sẽ cao bao nhiêu xentimet?
B
A'
A

B'

Giải
S

Tóm tắt
AB = 8m = 800cm
AO = 20m = 2000cm
A'O = 2cm
A'B' = ? (cm)

O

A' B' A ' O
→
=
AB
AO

AB . A ' O 800.2
→A B=
=
=0,8(cm )
AO
2000
'

'

Vậy ảnh của cột điện trên màng lưới cao 0,8cm.

IV - VẬN DỤNG
Bài 2

Khi nhìn một vật ở điểm cực viễn thì tiêu cự của thể thủy tinh sẽ dài
hay ngắn nhất? Khi nhìn một vật ở điểm cực cận thì tiêu cự của thể
thủy tinh sẽ dài hay ngắn nhất?

- Khi nhìn một vật ở điểm cực cận thì
tiêu cự của thể thủy tinh sẽ ngắn nhất.

- Khi nhìn một vật ở điểm cực viễn thì
tiêu cự của thể thủy tinh sẽ dài nhất.

F1

Cc

F2

Cv

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1. Bộ phận quan trọng nhất của mắt là
A. Thể thủy tinh và thấu kính
B. Thể thủy tinh và màng lưới
C. Màng lưới và võng mạc
D. Con ngươi và thấu kính
Câu 2. Khi nhìn rõ một vật thì ảnh của vật đó nằm ở
A. Thể thủy tinh của mắt
B. Võng mạc của mắt
C. Con ngươi của mắt
D. Lòng đen của mắt
Câu 3. Ảnh của một vật in trên màng lưới của mắt là
A. Ảnh ảo nhỏ hơn vật
B. Ảnh ảo lớn hơn vật
C. Ảnh thật nhỏ hơn vật
D. Ảnh thật lớn hơn vật

Câu 4. Về phương diện quang học,
thể thủy tinh của mắt giống như
A. Gương cầu lồi
B. Gương cầu lõm
C. Thấu kính hội tụ
D. Thấu kính phân kỳ
Câu 5. Mắt tốt khi nhìn vật ở xa mà mắt
không phải điều tiết thì ảnh của vật ở
A. Trước màng lưới của mắt
B. Trên màng lưới của mắt
C. Sau màng lưới của mắt
D. Trước tiêu điểm của thể thuỷ tinh của mắt

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT


Nếu đặt vật gần mắt hơn điểm cực cận của mắt thì ta vẫn thấy vật nhưng không
nhìn rõ vật.





Ảnh của các vật trên màng lưới thì ngược chiều
với vật, nhưng ta vẫn không thấy vật bị lộn
ngược. Đó là do sự sắp xếp của các chùm dây
thần kinh từ mắt lên não.

Mống mắt

Trong mắt, trước thể thủy tinh có một màn chắn
sáng gọi là lòng đen. Giữa lòng đen có một lỗ
nhỏ gọi là con ngươi. Đường kính của con ngươi
thay đổi tự động: ở ngoài nắng, con ngươi khép
nhỏ lại; vào trong tối nó mở rộng ra.
Con ngươi

Phần có màu của mắt được gọi là mống
mắt
Mắt nâu - 70% đến 79%
Màu mắt xanh da trời – 8 đến 10%

Màu mắt hạt dẻ – 5%

Màu mắt hổ phách – 5%

Phần có màu của mắt được gọi là mống
mắt
Màu mắt xám – 3 %

Màu mắt hiếm nhất thế giới – xanh lá cây 2%

Màu mắt Đỏ/Tím – <1% màu mắt hiếm nhất thế giới

Màu mắt dị sắc tố (mắt có 2 màu khác nhau)
< 1% màu mắt hiếm nhất thế giới.

Thạch Thị Sa Pa
Cô gái người Chăm có đôi mắt hai màu.

NHỮNG ĐÔI MẮT ĐẸP NHẤT THẾ GIỚI

Aishwarya Rai – Họa hậu Thế giới
1994.
Mí mắt đẹp cùng cặp mắt xanh dương
ma mị của cô khiến cả thế giới đều phải
trầm trồ.  

Đôi mắt đẹp hút hồn của Angelina
Jolie được mệnh danh là một trong
những cặp mắt đẹp nhất Hollywood. 

NHỮNG ĐÔI MẮT ĐẸP NHẤT THẾ GIỚI
Mẫu nhí Kristina Pimenova (Nga)
được coi là em bé có đôi mắt đẹp
nhất thế giới với đôi mắt to tròn,
màu mắt xanh đẹp động lòng
người. 

Megan Fox với cặp mắt xám đầy ma mị. 

NHỮNG ĐÔI MẮT ĐẸP NHẤT THẾ GIỚI

Đôi mắt buồn đẹp, màu mắt xanh vô cùng
huyền bí của Elizabeth Taylor.

Diễn viên Kristen Stewart - bất kỳ ai cũng
dễ dàng “lạc lối” trong đôi mắt sâu thẳm
của cô. 

ĐÔI MẮT LÀ CỬA SỔ TÂM HỒN

Kristina Pimenova khi 4 tuổi.

Cô bé 7 tuổi người
dân tộc Ba Na.

Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh

ĐIỆN ẢNH - PHIM “MẮT BIẾC”

Ánh mắt cô bé Hà Lan
làm bao người xao xuyến.

ÂM NHẠC - VĂN THƠ

TẠM BIỆT CÁC EM!

 Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo để bài giảng
Power Point được hoàn thiện hơn.
 Thiết kế bài giảng Power Point: Ths. Phạm Thị Minh Phượng
Email: pmphuong6868@gmail.com
Zalo: 083 229 6336