9th Grade

Tập làm văn:
Miêu tả trong văn
bản tự sự

Nội dung bài học
I.

II.

Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản
tự sự:
2. Suy nghĩ và trả lời câu hỏi
3. Ghi
1. Đọc đoạn tríchnhớ:

Luyện tập :
Bài 1: SGK/ 92

Phần I: Tìm hiểu yếu
tố miêu tả trong văn
bản tự sự
1. Đọc đoạn trích:
2. Suy nghĩ và trả lời câu
hỏi:
3. Ghi nhớ:

Đọc đoạn
01. trích:

Vua Quang Trung lại tuyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm
dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức, Đoạn kén hạng lính khỏe mạnh, cứ mười người khênh
một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “
nhất ”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mồng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân
Thanh nổ sung bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gióc bắc, quân Thanh bèn dùng ống
phun khói lửa ra, khói tỏa mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm quân Nam rối loạn.
Không ngờ trong chốc lát bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo
của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đtá, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người
cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông mà đánh.
Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn, giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền châu là
Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung, thây nằm đầy đống,
máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại
( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí )

2. Suy nghĩ và trả lời câu
hỏi:

a) Đoạn trích kể về trận đánh nào? Trong trận đó, nhân vật vua
Quang Trung làm gì, xuất hiện như thế nào ?
b) Chỉ ra các chi tiết miêu tả trong đoạn trích. Các chi tiết miêu tả
ấy nhằm thể hiện những đối tượng nào ?
c) Kể lại nội dung đoạn trích trên, có bạn nêu ra các sự việc sau
đây:
Vua Quang Trung cho phép ghép ván lại, cứ mười người khiên
một bức rồi tiến sát đến đồn Ngọc Hồi.
- Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun khói
lửa.
- Quân của vua Quang Trung khiên ván nhất tề xông lên mà đánh.
- Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi
Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.

a. Đoạn trích kể về trận đánh nào ? Trong trận
đánh đó, nhẫn vật Quang Trung làm gì, xuất
hiện như thế nào ?
- Sự việc: vua Quang Trung đánh vào đồn Ngọc Hồi

- Diễn biến: Quang Trung cho ghép ván, tiến sát đồn Ngọc Hồi.
Quân Thanh phun khói lửa. Quân của vua Quang Trung xông lên
đánh. Quân Thanh đại bại
- Yếu tố miêu tả: Quang Trung cưỡi voi, lưng giắt dao
ngắn, khói tỏa mù trời, thây nằm đầy đồng…

b. Chỉ ra các chi tiết miêu tả trong đoạn trích.
Các chi tiết miêu tả ấy nhằm thể hiện những
Vua Quang
Trung:
truyền
đối
tượng
nào
? kén hạng lính cưỡi voi đốc thúc, gấp rút sai

- Cảnh ghép cán: lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức,
bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín,…
- Quân lính: khỏe mạnh mười người khiêng một bức, lưng giắt dao ngắn,…
cầm binh khí theo sau, dàn thành thân chứ “ nhất ”
- Thời gian: mờ sáng ngày mông 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi
- Không gian: khói tỏa mù trời, cách gang tấc không thấy gì
- Cảnh giao chiến: khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước, chạm nhau
quăng ván xuống đất, chém bừa cầm binh khí theo sau, nhất tề xông tới,…
- Cảnh quân Thanh tháo chạy: bỏ chạy toán loạn, giày xéo lên nhau,…ten
Thái thú Điền Châu tự thắt cố chết, chém giết lung tung, thây nằm đầy
đống, máu chảy thành suối

Hãy nối các sự việc ở ý c tạo thành một đoạn văn và
so sánh với đoạn văn đã có trong sách giáo khoa.
Nhận xét sự khác nhau giữa hai đoạn văn
- Vua Quang Trung cho phép ghép ván lại, cứ mười người
khiên một bức rồi tiến sát đến đồn Ngọc Hồi.
- Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun
khói lửa.
- Quân của vua Quang Trung khiên ván nhất tề xông lên
mà đánh.
- Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là
Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.

Đoạn văn
mới:

Vua Quang Trung cho ghép ván lại, cứ mười người khiêng một bức, rồi tiến sát đến đồn
Ngọc Hồi. Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun khói lửa. Quân của
vua Quang Trung khiêng ván nhất tề xông lên mà đánh. Quân Thanh chống đỡ không
nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.

Đoạn văn ban
đầu
Vua
Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy
rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khoẻ mạnh, cứ mười người khênh
một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ
“nhất”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mùng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân
Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun
khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ
trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo
của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm
binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh.
Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền Châu
là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung thây nằm đầy đồng,
máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.

Phần I: Tìm hiểu yếu tố miêu
tả trong văn bản tự sự
- Qua việc tìm hiểu ví dụ, hãy rút ra nhận
xét : yếu tố miêu tả có vai trò như thế nào
đối với văn bản tự sự ?
- Nếu chỉ kể sự việc diễn ra như thế nhân
vật vua Quang Trung có nổi bật không?
Trận đánh có sinh động không? Tại sao?

Câu trả
lời:

Phần I: Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn
- Đoạn văn bị lược bỏ yếu tố miêu tả trở nên thiếu
bản tự sự
sinh động, khô khan, kém hấp dẫn vì chỉ đơn
giản kể lại sự việc.
- Đoạn trích trong “ Hoàng Lê nhất thống chí” nhờ
có yếu tố miêu tả mà trận đánh của vua Quang
Trung được tái hiện cụ thể, sinh động, hấp dẫn.
Hình ảnh vua Quang Trung hiện lên thật oai
phong, lẫm liệt.

3. Ghi nhớ: SGK/92:
- Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân
vật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn,
gợi cảm, sinh động.

II. Luyện
tập

Bài 1: SGK/ trang 92
Tìm những yếu tố tả người và tả cảnh trong đoạn
trích
“ Chị em Thúy Kiều ”
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn
mười.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở
nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường
màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn.
Làn thu thủy nét xuân sơn,

Một hai nghiêng nước nghiêng
thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một
trương
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não
nhân.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,

Bài 1:

- Câu tả cảnh: Êm đềm chướng rủ màn che
- Câu tả người:
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài săc lại là phần hơn:
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
(Chị em Thuý Kiều - Nguyễn Du)
=> Dùng hình ảnh thiên nhiên để miêu tả nét đẹp con người
(ước lệ). Từ đó thấy được vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu, quý phái
của Thuý Vân; vẻ đẹp thông minh, sắc sảo của Thúy Kiều, qua đó
dự báo số phận và cuộc đời của họ.

Cảm ơn cô và các
bạn đã lắng nghe
và theo dõi !