Nắng mới
- LƯU TRỌNG LƯ -

NỘI
DUNG

02

KHỞI ĐỘNG
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

03

LUYỆN TẬP

04

VẬN DỤNG

01

- 01-

KHỞI ĐỘNG

Hình ảnh nào về người thân
của em khiến em ấn tượng
nhất? Lí do gì khiến hình ảnh
đó trở nên ấn tượng với em?
Ví dụ: Hình ảnh mẹ ru em của em ngủ,
hình ảnh bố đi làm về, …

Lí do
Em cảm nhận được tình yêu thương
của người thân đối với mình.
Em cảm thấy yêu thương mẹ nhiều
hơn, biết ơn mẹ đã vất vả, hi sinh
thầm lặng để nuôi con lớn lên.

Hình ảnh
ấn tượng
nhất

Nhờ hình ảnh đó, em nhận ra nỗi
nhọc nhằn vất vả của mẹ; nhận ra
vẻ đẹp của mẹ, …

Lí do

Hình ảnh
ấn tượng
nhất

Giúp em nhận thấy mình cần
sống có trách nhiệm với bản
thân và với gia đình. Em yêu
gia đình của mình, trân trọng
những hi sinh của cha mẹ …

- 02 -

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Giới thiệu bài học

https://
www.ypppt.com/

Yêu cầu: Đọc phần Kiến thức Ngữ văn
(SGK/tr.40) và cho biết:
1) Nêu tên các văn bản được tìm hiểu ở
bài 2?
2) Các VB đọc chủ yếu thuộc thể loại gì?

Giới thiệu bài học

https://
www.ypppt.com/

Văn bản đọc chính
1
Nắng mới
(Lưu Trọng Lư)

3

2
Nếu mai em về
Chiêm Hoá
(Mai Liễu)

Thực hành đọc: Đường về
quê mẹ
(Đoàn Văn Cừ)

Thể loại
Thơ sáu chữ, bảy chữ

I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN
1. Thơ sáu chữ, bảy chữ
Ví dụ 1
Nhà mình sát đường/ họ đến
Có cho/ thì có là bao
Con không bao giờ được hỏi
Quê hương họ/ ở nơi nào
(Dặn con- Trần Nhuận Minh)

https://
www.ypppt.com/

Ví dụ 2
Tà áo nâu/ in giữa cánh đồng
Gió chiều cuốn bụi/ bốc sau lưng
Bóng u/ hay bóng người thôn nữ
Cúi nón mang đi/ cặp má hồng
(Đường về quê mẹ- Đoàn Văn Cừ)

Nhiệm vụ: Dựa vào hai ví dụ trên, em hãy nêu nhận xét của
em về cách nhận biết thơ sáu chữ, thơ bảy chữ (về số tiếng
trong một dòng chơ, cách ngắt nhịp, gieo vần)? (Hoàn thành
phiếu học tập số 01)

Ví dụ 1
Nhà mình sát đường/ họ đến
Có cho/ thì có là bao
Con không bao giờ được hỏi
Quê hương họ/ ở nơi nào
(Dặn con- Trần Nhuận Minh)

Ví dụ 2
Tà áo nâu/ in giữa cánh đồng
Gió chiều cuốn bụi/ bốc sau lưng
Bóng u/ hay bóng người thôn nữ
Cúi nón mang đi/ cặp má hồng
(Đường về quê mẹ- Đoàn Văn Cừ)

PHIẾU HỌC TẬP 01
Nhận biết thơ sáu chữ, bảy chữ
 Thể thơ
Thơ sáu chữ
Thơ bảy chữ
Số tiếng trong một dòng
……………
…………….
Cách ngắt nhịp thường gặp
……………
………………
 Có các cách gieo vần:……………
Cách gieo vần:

1. Thơ sáu chữ, bảy chữ
Số chữ mỗi dòng
Cách ngắt nhịp

https://
www.ypppt.com/

Thơ sáu chữ
Thơ bảy chữ
Sáu chữ
Bảy chữ
Thường ngắt nhịp
Thường ngắt nhịp 4/3.
2/2/2, 2/4 hoặc 4/2, có Cách ngắt nhịp còn
khi ngắt nhịp 3/3.
phụ thuộc vào nghĩa
của câu thơ, dòng thơ.

Thường có nhiều vần.
Vần thường là vần chân, có thể gieo
vần liền hoặc vần cách.

https://
www.ypppt.com/

Nhiệm vụ: Mỗi HS đóng vai một yếu tố của bài thơ
(mục 2,3 Kiến thức Ngữ văn (SGKtr 40) gồm: bố
cục, mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo trong bài
thơ, nhan đề. HS đó sẽ phải tìm đúng miếng ghép để
xếp vào đúng bảng (hoặc dán vào giấy A2) của mình.

2. Bố cục, mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo trong bài thơ
https://
www.ypppt.com/

Bố cục
Sự tổ chức, sắp xếp
các dòng thơ, khổ
thơ tương ứng với
một nội dung nhất
định để tạo thành
một bài thơ.

Mạch cảm xúc

Diễn
biến
dòng cảm xúc,
tâm trạng của
tác giả trong
bài thơ.

Cảm hứng chủ đạo
trong bài thơ

 Trạng thái cảm
xúc, tình cảm
mãnh liệt được
thể hiện xuyên
suốt tác phẩm
nhằm thể hiện tư
tưởng của tác giả.

3. Nhan đề của bài thơ
Nhan đề là tên của văn bản, thường do tác giả đặt.
Cách đặt nhan đề
Chọn một chi tiết, hình ảnh, âm thanh, cảm xúc hay sự
việc gây ấn tượng, khơi nguồn cảm hứng cho tác giả.
Ví dụ
Khi con tu hú
(Tố Hữu

Tiếng gà trưa
(Xuân Quỳnh)

Nếu mai em về Chiêm Hóa
(Mai Liễu),…

3. Nhan đề của bài thơ
Cách đặt nhan đề
Dựa vào ý khái quát của toàn bộ nội dung bài thơ
Ví dụ
Ông đồ
(Vũ Đình Liên)

Quê người
(Vũ Quần Phương),…

Có khi dùng Không đề, Vô đề hoặc nhan đề bằng chữ số,…để
cho người đọc tự suy ngẫm.

II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Lưu Trọng Lư
Nhiệm vụ: Hãy
nêu những hiểu
biết về tác giả
Lưu Trọng Lư.

https://
www.ypppt.com/

1. Tác giả Lưu Trọng Lư

https://
www.ypppt.com/

Ông là nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch.
Cuộc đời
Người làng Cao Lao Hạ, xã Hạ Trạch,
huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Sinh trưởng trong một gia đình quan
lại xuất thân nho học.

Lưu Trọng Lư
(1911-1991)

1. Tác giả Lưu Trọng Lư

Năm 1932, ông là một
trong những nhà thơ
khởi xướng và tích cực
cổ vũ cho phong trào
Thơ mới.

https://
www.ypppt.com/

1. Tác giả Lưu Trọng Lư

https://
www.ypppt.com/

Các tác phẩm chính

Các tập thơ
Tiếng thu (1939), Tỏa sáng đôi
bờ (1959); Người con gái sông
Gianh (1966); Từ đất này
(1971),…

Văn xuôi
Người sơn nhân (tập truyện
ngắn, 1933); Những nét đan
thanh (truyện ngắn, 1934); Cô
Nguyệt (truyện ngắn, 1937)

https://
www.ypppt.com/

Một số tác phẩm của Lưu Trọng Lư

II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm “Nắng mới”
a. Đọc văn bản
b. Tìm hiểu từ khó, chú giải

https://
www.ypppt.com/

2. Tác phẩm “Nắng mới”

https://
www.ypppt.com/

c. Tìm hiểu chung về tác phẩm

PHIẾU HỌC TẬP 02
Nội dung tìm hiểu
Xuất xứ
Thể thơ
Cách ngắt nhịp
Cách gieo vần
Bố cục
Mạch cảm xúc

Câu trả lời
………….
………….
………….
………….
………….
………….

c. Tìm hiểu chung về tác phẩm
Xuất xứ

https://
www.ypppt.com/

In trong tập Tiếng thu, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2014.
Thể thơ, cách ngắt nhịp
Thể thơ bảy chữ, ngắt nhịp đều đặn, chủ yếu là 4/ 3;
một số câu ngắt nhịp 2/ 2/ 3, 3/4
Cách gieo vần
Vần chân liền và vần chân.
Các chữ cuối ở các dòng thơ vần với nhau: song –
nùng – không; thời – mười – phơi; ra - thưa

https://
www.ypppt.com/

Bố cục: 2 phần

Khổ đầu: Bức tranh thiên nhiên
“nắng mới”.

Hai khổ cuối: Kí ức về mẹ trong
tâm tưởng của nhân vật "tôi"

Mạch cảm xúc

https://
www.ypppt.com/

Hai khổ cuối: Nỗi nhớ, tình
yêu mẹ và niềm hạnh phúc khi
nhớ lại kí ức có mẹ ở bên.

Khổ đầu: Nỗi lòng buồn bã, nhớ thương
của tác giả về mẹ đã khuất khi nhìn thấy
hình ảnh nắng mới hắt bên song cửa

III. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
https://
www.ypppt.com/

1. Chủ thể trữ tình và cảm hứng chủ đạo
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 03

Chủ thể trữ tình

Cảm hứng chủ đạo
Cảm hứng chủ đạo

Bài thơ Nắng
mới là lời của
ai, bộc lộ cảm
xúc về ai?

Em hãy nêu cảm
hứng chủ đạo của
bài thơ?

1. Chủ thể trữ tình và cảm hứng chủ đạo
https://
www.ypppt.com/

Chủ thể trữ tình: Lời của bài thơ
là lời của người con, xuất hiện
trực tiếp qua đại từ nhân xưng
“tôi”, là người đang bày tỏ cảm
xúc suy nghĩ của mình về người
mẹ đã khuất.
người con- tác giả là chủ thể trữ tình của bài thơ

1. Chủ thể trữ tình và cảm hứng chủ đạo
https://
www.ypppt.com/

Cảm hứng chủ đạo: Nỗi nhớ
về người mẹ trong kí ức tuổi thơ
của tác giả. Cảm hứng đó thể
hiện giá trị đạo đức truyền thống
của người Việt Nam, đó là tình
cảm yêu thương gia đình.

2. Bức tranh thiên nhiên “Nắng mới”
https://
www.ypppt.com/

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 04

Tìm hiểu về bức tranh thiên nhiên nắng mới
 
Thời điểm
Hình ảnh
Âm thanh
Từ ngữ thể
...........
............
............
hiện
Giá trị biểu
............
...........
............
đạt

2. Bức tranh thiên nhiên “Nắng mới”
https://
www.ypppt.com/

Bối cảnh
Thời gian:

Không gian:

giữa trưa hè

khi nắng mới hắt

tĩnh lặng.

bên song.

2. Bức tranh thiên nhiên “Nắng mới”
https://
www.ypppt.com/

Hình ảnh

“Nắng mới” đây là nắng đầu
mùa
Nắng mới vừa ghi nhận
thời điểm đặc biệt trên
dòng chảy thời gian vừa
diễn tả không gian.

2. Bức tranh thiên nhiên “Nắng mới”
https://
www.ypppt.com/

Hình ảnh
Từ “hắt”: diễn tả ánh
sáng xuyên qua song cửa
gợi không gian hiu hắt, vắng lặng không gian nhuốm
màu ảm đạm, một màu hoài niệm.

2. Bức tranh thiên nhiên “Nắng mới”
Âm thanh

https://
www.ypppt.com/

“Xao xác, gà trưa gáy não nùng”-> đảo ngữ “xao
xác” đặt lên đầu dòng thơ cùng với từ láy “não nùng”
gợi tả chính xác âm thanh tiếng gà trưa buồn xa vắng,
mở ra không gian buổi trưa tĩnh lặng, mông lung. Nghệ
thuật lấy động tả tĩnh .
Khung cảnh yên bình, buồn, tĩnh lặng đưa tác giả về
với kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh người mẹ.

3. Tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi” về người mẹ
https://
www.ypppt.com/

Nhóm 1,2 thực hiện
phiếu học tập số 05

Nhóm 3,4 thực hiện
phiếu học tập số 06

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 05
 
Khổ 1
Khổ 2
Khổ 3

Tìm hiểu tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi” về người mẹ
(Nhóm 1,2)
Hình ảnh
Từ ngữ
Nhận xét chung về tình cảm, cảm
xúc của nhân vật “tôi”

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 06
Tìm hiểu hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật “tôi”
(Nhóm 3,4)
 
Thời điểm, không
Hình ảnh mẹ
Nhận xét chung về hình
gian gắn với mẹ
ảnh người mẹ
Khổ 1
Khổ 2,3
 
 

Khổ 1: Tâm trạng, cảm xúc nhân vật “tôi” được diễn tả:
https://
www.ypppt.com/

“Lòng rượi buồn”

Từ ngữ

nhấn mạnh nỗi buồn tê tái, khôn nguôi
diễn tả cảm xúc trực tiếp.
“xao xác”
“não nùng”
“chập chờn

từ láy càng tô đậm hơn nỗi
buồn dịu nhẹ, tâm trạng
quạnh hiu xa vắng của nhà thơ

diễn tả gián tiếp
qua cảnh vật.

Từ ngữ

https://
www.ypppt.com/

“thời dĩ vãng”
“những ngày không”

kí ức về tuổi thơ trong sáng, vô
tư, kí ức còn có mẹ, chưa phải
vướng bận suy nghĩ gì.

chập chờn
diễn tả kí ức dần dần hiện ra, lúc ẩn
lúc hiện, không gian dịch chuyển từ
hiện tại trở về quá khứ.

Hình ảnh

https://
www.ypppt.com/

“nắng mới hắt bên song”
không gian hiu hắt, ảm đạm, buồn vắng

Nhân vật “tôi” trào dâng nỗi nhớ mẹ, sống dậy những kí
ức về những ngày xưa cùng mẹ.

* Khổ 2:

Từ ngữ

https://
www.ypppt.com/

Bộc lộ trực tiếp
“tôi nhớ me tôi”
cố nén niềm thương nhớ
Nỗi buồn của tác giả: người mẹ ấy không còn nữa và tất cả những
gì nhà thơ còn nhớ về mẹ chỉ là chút kỉ niệm nhạt nhòa đọng lại trong
tâm hồn non nớt, thơ ngây của đứa trẻ lên mười.

Hình ảnh

https://
www.ypppt.com/

“Nắng mới reo ngoài nội”
nhân hóa

Nắng vật vô tri vô giác biết
“reo” nghĩa là có hành động,
cảm xúc như con người.
Gợi thứ nắng mới tươi vui, náo
nức trong quá khứ.

Tăng sức gợi hình, gợi cảm

* Khổ 3:

https://
www.ypppt.com/

Từ ngữ
“Mường tượng lúc vào ra”
Nỗi nhớ mẹ trào dâng bồi hồi, da diết.
Hình ảnh:

“Hình dáng mẹ tôi chửa xoá mờ”, “nét cười
đen nhánh sau tay áo”
Khẳng định hình dáng mẹ vẫn luôn hằn sâu trong tâm trí.

3. Tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi” về người mẹ
https://
www.ypppt.com/

Nhận xét
Cảm xúc tâm trạng bồi
hồi, xúc động của nhà
thơ khi nghĩ về mẹ lúc
nắng hắt bên song. Từ
đó, tác giả bày tỏ tình
yêu và nỗi nhớ mẹ da
diết, niềm vui, hạnh phúc
về ngày thơ bé có mẹ.

3. Tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi” về người mẹ
https://
www.ypppt.com/

Nhận xét
Bài thơ là dòng chảy tự nhiên của cảm xúc,
tình cảm của nhà thơ khi nhớ về người mẹ đã
khuất, đan xen giữa hiện tại và quá khứ. 
Bài thơ nhắn nhủ người đọc cần trân trọng
tình mẫu tử thiêng liêng, trân trọng tình cảm
yêu thương gia đình cùng những giá trị đạo
đức truyền thống của người Việt Nam.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật
https://
www.ypppt.com/

*Khổ 1

Hình ảnh mẹ chập chờn hiện lên trong kí ức của người
con mỗi khi có nắng mới về bên song cửa, vào khoảnh
khắc yên ắng, tĩnh lặng của một buổi trưa buồn.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật

*Khổ 2,3:

https://
www.ypppt.com/

Không gian gắn với mẹ

Thời điểm
Mẹ còn sống,
nhà thơ lên mười
tuổi.

Nơi đồng nội

Giậu phơi

Nơi hiên nhà

Song cửa

không gian quen thuộc, rực rỡ, tươi vui, ấm áp,
tràn đầy sức sống gắn liền với hình ảnh người mẹ.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật
https://
www.ypppt.com/

Hình ảnh người mẹ
Màu sắc “Áo
đỏ”

Hành động: “phơi
áo trước giậu”

Màu đỏ của chiếc áo đã làm cho hình ảnh người mẹ phơi
áo trở thành một điểm son trong nỗi nhớ về tuổi thơ của
nhân vật “tôi”.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật
https://
www.ypppt.com/

Dáng mẹ “lúc vào ra”
Hình ảnh mẹ bận rộn để chăm
lo cho gia đình của mình
Nét cười: “nét cười đen nhánh” của mẹ
Kiểu cười nhẹ nhàng, dịu dàng và
chỉ thoáng qua.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật
https://
www.ypppt.com/

Chân dung người mẹ dần hiện ra rõ nét hơn
với một nét cười vừa lấp lánh toả sáng, vừa
kín đáo, nhẹ nhàng. Đến đây, hình ảnh
người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhà thơ
với đầy đủ nét duyên dáng, hiền từ của
người phụ nữ Việt Nam thuở xưa.

4. Hình ảnh người mẹ hiện lên trong tâm tưởng nhân vật
https://
www.ypppt.com/

Nhận xét:
Hình ảnh người mẹ sống dậy trong tâm
tưởng của nhà thơ từ hình dáng thấp thoáng
cho đến nét cười đều mang vẻ đẹp quen thuộc,
bình dị, hiền hậu.
Vẻ đẹp của mẹ, một người phụ nữ Việt Nam truyền thống dịu dàng,
chu đáo và luôn yêu thương, chăm sóc gia đình, thầm lặng hi sinh, thương
yêu, chăm sóc chồng con suốt cả cuộc đời.
Mẹ vẫn luôn là một phần kí ức đẹp đẽ, thân thương nhất trong
tâm trí của nhà thơ khi còn là một đứa trẻ lên mười