CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
CÁC EM XEM VÀ NHỚ THẬT KĨ CÁC CHI TIẾT TRONG VIDEO NHA!
HÃY DÙNG CÁC TỪ GHÉP, TỪ LÁY ĐỂ MIÊU TẢ CÁC BẠN TRONG VIDEO
Tuần 3 - Tiết 11:

TỪ TƯỢNG HÌNH,
TỪ TƯỢNG THANH
I. BÀI HỌC
1. Khái niệm
“ - Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc...
- Này! Ông giáo ạ! Cái giống nó cũng khôn! Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão đối xử với tôi như thế này à?”.
- Tôi ở nhà Binh Tư về được một lúc lâu thì thấy những tiếng nhốn nháo ở bên nhà lão Hạc. Tôi mải mốt chạy sang. Mấy người hàng xóm đến trước tôi đang xôn xao ở trong nhà. Tôi xồng xộc chạy vào. Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc.”
Ví dụ 1:
móm mém : Móm do rụng hết răng.
xồng xộc : (Dáng đi, chạy) nhanh, mạnh, xông thẳng đến một cách đột ngột.
vật vã : Lăn lộn bên này bên kia một cách đau đớn, khổ sở.
sòng sọc: (mắt) ở mở to, đưa đi đưa lại rất nhanh
xộc xệch: không gọn gàng, ngay ngắn
rũ rượi : Tóc rối và xõa xuống phía trước mặt.
hu hu : Tiếng khóc to, liên tiếp nhau
ư ử : Tiếng rên nhỏ, trầm, kéo dài trong cổ họng, phát ra thành chuỗi ngắn.


- Móm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch, sòng sọc.
óm mém, xồng xộc, vật vã, rũ rượi, xộc xệch, sòng sọc.
-> Từ tượng hình
* Từ ngữ mô phỏng âm thanh:
- Hu hu, ư ử.
-> Từ tượng thanh
* Từ ngữ gợi hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái:
Ví dụ 1:
Là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái, kích thước của sự vật hiện tượng tự nhiên và con người.
b. Từ tượng thanh:
1. Khái niệm
Vd: róc rách, thình thịch,gâu gâu,meo meo,rả rích…
Vd: Lom khom,lênh khênh,rón rén, khập khiễng, loạng choạng...
a. Từ tượng hình:
Là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, con người.



Ví dụ: Em hãy phân loại các từ sau thành hai nhóm: Từ tượng hình, từ tượng thanh “ào ào, bát ngát, cót ca cót két, chênh vênh, cục ta cục tác, um tùm, rầm, lốm đốm, lênh khênh, quang quác”
bát ngát, chênh vênh, um tùm, lốm đốm, lênh khênh
ào ào, rầm, cục ta cục tác, quang quác, cót ca cót két.
*Lưu ý:
*Một số từ vừa có nghĩa tượng hình vừa có nghĩa tượng thanh, cho nên tùy vào văn cảnh ta sẽ xếp chúng vào nhóm nào.
- Mắt long sòng sọc/ Ho sòng sọc
Làm ào ào/ Gió thổi ào ào
*Có những từ tượng thanh, tượng hình không phải là từ láy mà chỉ là một từ đơn.
- Bốp (tiếng tát)
Ví dụ:
Ví dụ:
- Bộp (tiếng mưa rơi)
- Hoắm (chỉ độ sâu)
- Vút (chỉ độ cao)
2. Tác dụng
Cách 2: ...Lão khóc đầy vẻ đau đớn. ... Tôi chạy thẳng vào một cách nhanh chóng và đột ngột. Lão Hạc đang đau đớn quằn quại ở trên giường, đầu tóc rối bù và xõa xuống, quần áo không gọn gàng, ngay ngắn, hai mắt mở to, không chớp và đưa đi đưa lại rất nhanh.
Ví dụ:
Hãy so sánh cách diễn đạt của hai đoạn văn dưới đây:
Cách 1: ... Lão hu hu khóc. ...Tôi xồng xộc chạy vào. Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc.



Cách 1 : Có sử dụng từ tượng hình, tượng thanh: “hu hu, vật vã, rũ rượi....”
Cách 2: Không sử dụng các từ tượng hình, tượng thanh.
=> Cách 1: Biểu đạt ngắn ngọn, súc tích, cụ thể, sinh động, chân thực hơn. Giúp cho người đọc, người nghe như cảm thấy, nhìn thấy được sự vật,con người được miêu tả

- Từ tượng hình, từ tượng thanh có khả năng gợi tả hình ảnh, âm thanh một cách cụ thể, sinh động, chân thực, có giá trị biểu cảm cao. Nó giúp cho người đọc, người nghe như nhìn thấy, nghe thấy được về sự vật, con người được miêu tả.
2. Tác dụng:
- Thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự
Lấp lánh...
Lom khom...
Bài tập nhanh: Tìm từ tượng hình phù hợp với nội dung bức tranh?
Róc rách...
Bài tập nhanh: Tìm từ tượng thanh phù hợp với nội dung bức tranh
Đùng đùng...
Đây là ai?
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh.
(Lượm-Tố Hữu)
II. LUYỆN TẬP
Siêu sao bóng rổ
GV đưa ra 1 nhóm từ = rổ bóng
Học sinh tìm từ tượng hình, tượng thanh hoặc giải thích nghĩa.
Tìm 5 từ tượng hình gợi tả dáng đi của người ?.
Ha hả
Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh : ha hả.
Hì hì
Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh : hì hì.
Hô hố
Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh : hô hố.
Hơ hớ
Phân biệt ý nghĩa của các từ tượng thanh : hơ hớ.

Bài tập 1 :Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh trong các câu:
A. Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp soàn soạt. Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm.
B. Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch rồi lại sấn đến để trói anh Dậu.
C. Cai lệ tát vào mặt chị một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh anh Dậu.
D. Rồi chi túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa. Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu sưu.
II. LUYỆN TẬP.
Bài tập 1:
- Từ tượng thanh: Soàn soạt ,bốp, bịch, nham nhảm.
- Từ tượng hình: Rón rén, lẻo khoẻo, chỏng quèo.

Bài tập 4: Đặt câu với các từ tượng hình, tượng thanh sau đây: lắc rắc, lã chã, lấm tấm, khúc khuỷu, lập lòe, tích tắc, lộp bộp, lạch bạch, ồm ồm, ào ào?
- Gió thổi ào ào

- Đàn vịt lạch bạch về chuồng.

- Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa.

- Mưa rơi lộp bộp trên những tàu lá chuối.

“… Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác…”
(Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ)

Bài tập 5 : Sưu tầm một số bài thơ, đoạn thơ có sử dụng các từ tượng hình, từ tượng thanh mà em cho là hay.
TỪ TƯỢNG HÌNH TỪ TƯỢNG THANH
Các từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật.
Các từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, con người.

Gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động,
có giá trị biểu cảm cao.
Sơ đồ bài học
Thường dùng trong văn miêu tả và tự sự
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học thuộc nội dung bài học.
Hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập.
Viết một đoạn văn khoảng 10 câu về chủ đề trường học có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh.
Chuẩn bị bài: Liên kết đoạn văn trong văn bản
TẠM BIỆT CÁC EM HỌC SINH