TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI
NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY/CÔ
GIÁO ĐẾN DỰ GIỜ LỚP 10A8

GIÁO VIÊN: TRẦN VĂN TÂM
BỘ MÔN NGỮ VĂN

TRÒ CHƠI GIẢI MÃ Ô CHỮ
Luật chơi như sau:
• Có 4 câu hàng ngang: trả lời đúng 01 câu được +10đ,
NHIỆT
LIỆT
CHÀO
MỪNG
QUÝ
trả lời sai bị trừ 10đ. Giải đáp đúng câu hàng ngang
THẦY/CÔ GIÁO ĐẾN DỰ GIỜ LỚP 10A8
sẽ mở ra 01 ô chữ từ khóa ở hàng dọc.
• Câu hàng dọc: trả lời đúng cộng từ 40đ đến 10đ, trả
lời sai bị trừ từ 40đ đến 10đ.

TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ
1

5

N G U Y E N T R A I

2

T H E K I X V I

3

H A I

4

P H O N G

O A N

Câu 4.
Câu 3.
2.
Việc Câu
các quan
1. Tác
lạigiả
xincủa
từ bài
chức,
thơluiCảnh
về sống
ngày
ở hè
cáclàvùng
ai? quê
Cuộc
Sôngnội
Bạch
chiến
Đằng
Lê thuộc
– Mạcthành
diễn ra
phố
trong
nào thế
hiệnkỉnay?
nào?
gọi là gì?

Tieát 39,40

NHÀN
Nguyễn Bỉnh Khiêm

NHÀN

Tiết 39,40

Cấu
trúc
bài
học

Tiết 39

Tiết 40

Nguyeãn Bænh Khieâm

•
•
•
•
•

I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp cuộc sống nhàn

•
•
•
•
•
•

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN (tt)
2. Vẻ đẹp nhân cách NBK
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
2. Ý nghĩa văn bản
IV. CỦNG CỐ - LUYỆN TẬP

Tiết 39,40

NHÀN

Nguyeãn Bænh Khieâm

I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585)

Trình bày những nét chính về
cuộc đời, con người và sự
nghiệp sáng tác của Nguyễn
Bỉnh Khiêm?
Tượng đài Trình quốc công
Nguyễn Bỉnh Khiêm 

I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585).
a. Cuộc đời:
- Quê: Hải Phòng.
- Xuất thân: Trong gia đình trí thức phong kiến.
- Cuộc đời từng trải, chứng kiến nhiều biến cố bão
táp của thời đại.

b. Con người:
- Thông minh, uyên bác.
- Chính trực, coi thường danh lợi, "chí để ở nhàn
dật".
- NBK gắn liền với những tên gọi: Bạch Vân Cư
Sĩ, Tuyết Giang Phu Tử, Trạng Trình.

c. Sự nghiệp thơ văn

*Ngoài ra có một số lời sấm kí lưu
truyền trong dân gian.
=> NBK là nhà thơ lớn của dân tộc.

TRẠNG TRÌNH NGUYỄN BỈNH KHIÊM - NHÀ TIÊN TRI LỖI LẠC
https://www.youtube.com/watch?v=OK6tHpOTOkY

Nhà tiên tri số một Việt Nam

Nhà tiên tri số một Việt Nam

Nguồn gốc tên gọi Việt Nam:
1.Ngay trong phần đầu của tập Sấm ký có tựa đề Trình tiên sinh quốc
ngữ, tên gọi Việt Nam đã được nhắc đến:
"Việt Nam khởi tổ xây nền"
2.Hai bài thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm gửi hai người bạn thân đồng thời
là hai Trạng nguyên của triều Mạc:
“Tiền trình vĩ đại quân tu ký
Thùy thị phương danh trọng Việt Nam”

(Tiền đề rộng lớn ông nên ghi nhớ
Ai sẽ là kẻ có tiếng thơm được coi trọng ở Việt Nam)

Đạo Cao Đài đã phong thánh
cho Nguyễn Bỉnh Khiêm và
suy tôn ông là Thanh Sơn Đạo
sĩ hay Thanh Sơn Chơn nhơn,
là một trong ba vị thánh linh
thiêng của Đạo.
Bức tranh Tam Thánh ký hòa
ước lưu thờ tại Tòa Thánh Tây
Ninh có vẽ chân dung của
Nguyễn Bỉnh Khiêm bên cạnh
Victor Hugo và Tôn Trung Sơn.

Tiết 39,40

NHÀN

Nguyeãn Bænh Khieâm

I. GIỚI THIỆU CHUNG
1. Tác giả
2. Bài thơ “Nhàn”

Trình bày xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác,
thể loại, bố cục, đề tài của bài thơ ?
Anh/Chị hiểu nhan đề bài thơ như thế
nào?
Tượng đài Trình quốc công
Nguyễn Bỉnh Khiêm 

I. GIỚI THIỆU CHUNG :

1. Tác giả.
2. Bài thơ Nhàn:
Xuất xứ
Hoàn cảnh
sáng tác
Thể loại
Đề tài
Nhan đề

- Nhàn là bài thơ Nôm số 73, trong Bạch Vân quốc ngữ thi.

- Sáng tác trong thời gian ông cáo quan về ở ẩn và mở Am
dạy học.
- Thất ngôn bát cú Đường luật
- Thú thanh nhàn.

- Nhan đề do người đời sau đặt.
- Nhàn là một triết lí sống phổ biến của tầng lớp nho sĩ thế
kỉ XVI.

Tiết 39,40

NHÀN

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
NGUYÊN TÁC CHỮ NÔM

Nguyeãn Bænh Khieâm

PHIÊN ÂM

蔑埋蔑𨨠蔑芹鉤

Một mai, một cuốc, một cần câu,

疎引油埃𣡝趣芾

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.

些曳些尋尼永尾
𠊛坤𠊛典准唠哰

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,
Người khôn, người đến chốn lao xao.

秋咹芒竹冬咹稼

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

春沁湖蓮夏沁

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.

𨢇旦檜些仕㕵

Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống,

𥆾䀡富貴似占包

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

Yêu cầu đọc diễn cảm:
Nhịp 2/2/3, 4/3, chậm rãi, ung dung, thanh thản, hóm hỉnh.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp cuộc sống nhàn
1.1. Hai câu đề
Một mai, một cuốc, một cần câu,
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.

NHÓM 1.
Biện pháp nghệ thuật trong câu
thơ thứ nhất và nhịp điệu hai
câu thơ đầu có gì đáng chú ý?
Hai câu thơ đó cho em hiểu
cuộc sống và tâm trạng tác giả
như thế nào?

Tư thế đã sẵn sàng
cho cuộc sống
lao động

Nhàn thể hiện ở sự ung dung trong phong thái,
thảnh thơi, vô sự trong lòng, vui với thú điền
viên.

II- ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Vẻ đẹp cuộc sống nhàn

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.

1.1. Hai câu đề
1.2. Hai câu luận

NHÓM 2.
Các sản vật và
khung cảnh sinh hoạt
trong hai câu thơ 5,6
có gì đáng chú ý?
Hai câu thơ cho em
hiểu gì về cuộc sống
của Nguyễn Bỉnh
Khiêm?

Thu

Đông

Hạ

Xuân

Bức tranh tứ bình về
cảnh sinh hoạt bốn mùa

Sản vật dân dã,
đạm bạc

Nếp sinh hoạt bình dị

Nhàn là sống thuận theo lẽ tự nhiên, hưởng
những thức có sẵn theo mùa ở nơi thôn dã mà
không phải mưu cầu, tranh đoạt để giữ cốt
cách thanh cao.

*Tóm lại: Nhàn là sống hòa hợp với
tự nhiên, vui với cuộc sống dân dã,
giản dị, thanh cao.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
1. Những tên gọi, danh hiệu
nào nói về Nguyễn Bỉnh Khiêm?

a. Bạch Vân Cư Sĩ

b. Trạng Trình
c. Tuyết Giang Phu Tử
d. Cả a,b,c đều đúng.

2. Vì sao Nguyễn Bỉnh Khiêm
cáo quan về ở ẩn?

Vườn tượng tái hiện cảnh
Nguyễn Bỉnh Khiêm và các học trò ở am
Bạch Vân năm xưa

a. Ông đã già không còn minh mẫn nữa.

b. Bị gian thần hãm hại buộc về quê.
c. Can gián vua không được nên xin về ở ẩn.
d. Cả a,b,c đều đúng.

3. Quan niệm “nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện qua 2
câu đầu như thế nào?
a. Phong thái ung dung.

b. Tâm hồn thảnh thơi, vô sự trong lòng.
c. Vui với thú điền viên dân dã.
d. Cả a,b,c đều đúng.

KHU ĐỀN THỜ

4. Quan niệm “nhàn” trong 2 câu luận ?
a. Là thưởng thức những thức ăn dân dã.
b. Là sống cuộc sống sinh hoạt tự do.
c. Là sống thuận theo lẽ tự nhiên,
hưởng những thức có sẵn theo mùa.
d. Cả a,b,c đều đúng.

BÀI TẬP VẬN DỤNG
Coù ngöôøi cho raèng chöõ “nhaøn” trong
quan nieäm soáng cuûa Nguyeãn Bænh
Khieâm laø ích kæ, tieâu cöïc, chæ lo cho
mình “ñoäc thieän kì thaân”. Theo em,
coù ñuùng khoâng ? Vì sao?
Tính tích cöïc vaø saâu saéc trong quan nieäm soáng nhaøn: Nhaøn
khoâng phaûi laø quay löng vôùi xaõ hoäi, chæ lo cho cuoäc soáng nhaøn
taûn cuûa baûn thaân. Nhaøn laø hoaø hôïp vôùi töï nhieân ñeå di döôõng tinh
thaàn. Nguyeãn Bænh Khieâm nhaøn thaân maø khoâng nhaøn taâm, nhaøn
maø vaãn canh caùnh noãi nieàm aùi öu (aùi quoác öu daân – yeâu nöôùc lo
daân). Ñaët trong hoaøn caûnh xaõ hoäi phong kieán coù nhöõng bieåu
hieän suy vi veà ñaïo ñöùc thì quan nieäm soáng nhaøn cuûa Nguyeãn
Bænh Khieâm mang yeáu toá tích cöïc.

MỞ RỘNG
Laïi coù yù kieán cho raèng quan nieäm “nhaøn”
cuûa Traïng Trình laø noái maïch tö töôûng töø
Chu vaên An vaø Nguyeãn Traõi: thaân nhaøn,
taâm khoâng nhaø. Veà ôû aån nhöng vaãn canh
caùnh moät loøng lo cho daân cho nöôùc.Em coù
ñoàng yù vôùi yù kieán naøy khoâng ? Vì sao?

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ