CHUYÊN ĐỀ HOÁ HỌC LỚP 9
11

11

Bài 18: NHÔM (ALUMINIUM)
KHHH: Al
NTK: 27
I. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Phiếu học tập số 1

Chọn cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống :

- Nhôm là: .................... (kim loại, phi kim)
- Màu sắc: ...................... (trắng xám, trắng bạc)
- Nhôm là kim loại: ...................... (nặng, nhẹ), khối
lượng riêng là ................. (g/cm3)
- Độ dẫn điện của nhôm bằng .......... độ dẫn điện của
kim loại đồng
- Nhôm có nhiệt độ nóng chảy là: ......................
- Nhôm là kim loại ...................... (rất cứng, dẻo).

Phiếu học tập số 1

Chọn cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống :

- Nhôm là: kim loại
- Màu sắc: trắng bạc
- Nhôm là kim loại: nhẹ, khối lượng riêng là 2,7
(g/cm3)
- Độ dẫn điện của nhôm bằng 2/3 độ dẫn điện của
kim loại đồng
- Nhôm có nhiệt độ nóng chảy là: 660 độ C
- Nhôm là kim loại : dẻo .

MỘT SỐ VẬT DỤNG – ĐỒ DÙNG LÀM TỪ
NHÔM VÀ HỢP KIM NHÔM
Máy ảnh làm từ
hợp kim nhôm
Ghế nhẹ với chất liệu từ
nhôm
Xoong nồi bằng nhôm

Dây cáp điện bằng
nhôm

Ô tô

Vỏ máy bằng hợp kim
nhôm

a. Đuyra
*  Thành phần
-   Thành phần: là hợp kim chủ yếu của 3 nguyên tố Al-Cu-Mg với
Cu < 5%, Mg < 2%. Ngoài ra trong thành phần còn có thêm Fe, Si,
Mn.
* Công dụng
-    Công dụng: do có độ bền riêng cao, nhẹ nên đuyra được sử dụng
phổ biễn trong kỹ thuật hàng không (kết cấu máy bay, tàu vũ trụ…),
giao thông vận tải (dầm chịu lực xe tải, sườn tàu biển…) hoặc làm
dụng cụ thể thao…

Bài Tập 1. Hãy điền vào bảng sau những tính chất tương
ứng với những ứng dụng của nhôm:
STT
Tính chất của
Ứng dụng của nhôm
nhôm
1

Dẫn điện tốt
2

3

Làm dây dẫn điện

Nhẹ , bền

Chế tạo máy bay , ôtô ,
xe lửa

Bền trong
không khí và
dẫn nhiệt tốt

Vật liệu xây dưng,
làm dụng cụ gia đình :
nồi, xoong

K, Na, Mg, Al, Zn, Fe, Pb, (H), Cu, Ag, Au

Al

Bài 18: NHÔM (ALUMINIUM)
I. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Nhôm có tính chất hoá học của kim loại không?

THỰC HÀNH THEO NHÓM TÌM HIỂU TÍNH CHẤT HOÁ HỌC
CỦA NHÔM
PHIẾU HỌC TẬP 2
ThÝ nghiÖm

1. Nhôm phản
ứng với oxi
2.Nhôm phản
ứng với phi
kim khác

C¸ch tiÕn hµnh

R¾c bét nh«m trªn ngän
löa ®Òn cån
Trộn đều hỗn hợp bột nhôm và lưu
huỳnh cho vào đế sứ. Hơ nóng đỏ
đũa thủy tinh đưa nhanh vào hỗn hợp

3.Nhôm phản
ứng với axit

Th¶ mÈu nh«m vµo èng
nghiÖm ®ùng dd axit HCl

4. Nhôm phản
ứng với dd
muối

Th¶ mÈu nh«m vµo èng
nghiÖm ®ùng dd muối ®ång
(II) sunfat

HiÖn t­îng

NhËn xÐt ViÕt PTP¦

Thí nghiệm 1: Nhôm tác dụng với oxi

Thí nghiệm 2: Nhôm tác dụng với phi kim khác

Thí nghiệm 3: Nhôm tác dụng với axit.

Thí nghiệm 4: Nhôm tác dụng với dung dịch muối

THỰC HÀNH THEO NHÓM TÌM HIỂU TÍNH CHẤT
HOÁ HỌC CỦA NHÔM
PHIẾU HỌC TẬP 2
ThÝ nghiÖm

1. Nhôm phản
ứng với oxi
2.Nhôm phản
ứng với phi
kim khác

C¸ch tiÕn hµnh
R¾c bét nh«m trªn
ngän löa ®Òn cån
®èt hçn hîp bét nh«m vµ l­
u huúnh trªn ngän löa ®Òn
cån

3.Nhôm phản
ứng với axit

Th¶ mÈu nh«m vµo èng
nghiÖm ®ùng dd axit HCl

4. Nhôm phản
ứng với dd
muối

Th¶ mÈu nh«m vµo èng
nghiÖm ®ùng dd muối
®ång (II) sunfat

HiÖn t­îng

NhËn xÐt ViÕt PTP¦

ThÝ
nghiÖm

C¸ch tiÕn hµnh

1. Nh«m
ph¶n
øng víi
oxi

R¾c bét nh«m
trªn ngän löa
®Òn cån

2.Nh«m
ph¶n
øng víi
PK kh¸c
(Al+S)

®èt hçn hîp bét
nh«m vµ l­u
huúnh trªn ngän
löa ®Òn cån

3. Nh«m
ph¶n
øng víi
axit

Th¶ mÈu nh«m
vµo èng nghiÖm
®ùng dd axit
HCl

Nh«m tan dÇn,
cã bät khÝ kh«ng
mµu tho¸t ra

Th¶ mÈu nh«m
vµo èng nghiÖm
®ùng dd mu«i
®ång clorua

Cã kim lo¹i mµu ®á Nh«m ®Èy ®ång ra khái dd muèi.
b¸m ngoµi d©y
nh«m, nh«m tan
2Al + 3CuSO4 → Al2(SO4)3+3Cu
dÇn, mµu xanh cña
tr¾ng b¹c
xanh lam
kh«ng mµu
®á
dung dÞch nh¹t dÇn

4. Nh«m
ph¶n
øng víi
dd muèi

HiÖn t­îng
Nh«m ch¸y
s¸ng t¹o thµnh
chÊt r¾n mµu
tr¾ng
Hçn hîp cháy
sáng, t¹o thµnh
chÊt r¾n mµu
n©u ®en

NhËn xÐt - ViÕt PTP¦
Nh«m ch¸y trong oxi t¹o
thµnh nh«m oxit
4Al +
tr¾ng b¹c

3O2 → 2Al2O3

tr¾ng x¸m

Nh«m ph¶n øng víi l­u huúnh t¹o
thµnh muèi nh«m sunfua.
2Al (r) + 3S (r) → 2 Al2S3 (r)
tr¾ng b¹c

vµng

n©u ®en

Nh«m ®Èy hi®ro ra khái dd axit.
2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2

Thí nghiệm 5: Nhôm tác dụng với dung dịch NaOH

II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
2. Nhôm coøn có tính chất hoá học nào khác ?
Thí nghieäm : Đưa từ từ dây nhôm vào ống
nghiệm chứa sẵn dung dịch NaOH, nêu hiện
tượng, viết PTHH?
2Al + 2NaOH + 2H2O → 2NaAlO2 + 3H2
Chuù yù: Tính chất này dùng phân biệt Al với một
số kim loại khác: ( Fe, Mg, Cu…)

Bài tập 2: Đồ dùng bằng nhôm không được
dung trong những trường hợp nào sau? Tại sao?
a/ Muối dưa, cà.
b/ Đun nước sôi.
c/ Đựng vôi tôi.
d/ Nấu cơm.
§¸p ¸n: a, c. V× nh«m ph¶n øng được víi axit vµ kiÒm

IV. SẢN XUẤT NHÔM :
1. Nguyên liệu:
Quặng bôxit có thành phần chủ
yếu là Al2O3

2) Phương pháp sản xuất:
Điện phân hỗn hợp nóng chảy
của Al2O3 và criolit

Quặng bôxit đã được phát hiện ở
nhiều nơi trên đất nước ta như
Cao Bằng, Lạng Sơn trữ lượng
khoảng 30 triệu tấn, ở Tây
Nguyên, như Lâm Đồng, Đăk
Nông (Nhân Cơ, Đăkr`Lấp) bôxit
tập trung thành mỏ lớn, tổng trữ
lượng hàng tỉ tấn. Hiện đang khởi
công khai thác.

SẢN XUẤT NHÔM

Khai thác nhôm ở Tây nguyên – Việt Nam

11/29/22

25

Cöïc döông
Hoãn hôïp Al203
vaø criolit raén

baèng than chì

+

OÁng huùt Al loûng

Cöïc aâm
baèng than chì
Hoãn hôïp Al203
vaø criolit
noùng chaûy
Al noùng chaûy

Nước bùn đỏ thải ra môi trường trong quá trình sản xuất nhôm

chế biến quặng bôxit chứa đựng nhiều rủi ro. Khai thác quặng bôxit chế biến thành
alumin để luyện nhôm là một quy trình tiêu tốn lượng nước và điện khổng lồ, đồng thời
phát thải một lượng khí thải nhà kính và bùn đỏ có sức hủy diệt môi trường rất ghê
gớm. Vì vậy khi khai thác cần phải tính toán kĩ.

Bài tập 3: Cho nhôm tác dụng với dung dịch CuCl2, sau
phản ứng thấy sinh ra 19,2 gam chất rắn.Khối lượng
nhôm tham gia vào phản ứng trên là :
a/ 2,7 g
b/ 8,1 g
c/ 5,4 g
d/ 10,8 g
§¸p ¸n: c/ 5,4 g .
PT : 2Al + 3CuCl2 2AlCl3 + 3 Cu
Số mol Cu sinh ra là :
Theo PT:

nCu = 19,2/64 = 0,3 mol

nAl = 2/3 nCu = 0,2 mol

Khối lượng Al tham gia phản ứng là :

mAl = 0,2 x 27 =

5,4 g

KIẾN THỨC CẦN NHỚ
I/TÍNH CHẤT VẬT LÝ

Kim loại màu trắng bạc, có ánh kim

Dẻo, dễ dác mỏng, kéo sợi...
Nhẹ (D = 2,7g/cm3).

DÉn ®iÖn, dÉn nhiÖt tèt, t0n/c =660oC
Với O2 tạo thành oxit

II/ TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1.Tác dụng với
phi kim

Với phi kim khác
tạo thành muối

2. Tác dụng với dd axit(HCl, H2SO4 loãng )
tạo muối và khí hidro

NHÔM

3. Tác dụng với dd muối tạo muối nhôm và
kim loại mới
4. Nhôm tác dụng với dd kiềm giải phóng
khí hidro

III/ ỨNG DỤNG

Trong đời sống
Trong công nghiệp

IV/ SẢN XUẤT NHÔM

Nguyên liệu
Nguyên tắc sản xuất