CHỦ ĐỀ:
Ca dao, dân ca
Tiết 1
Tiết 2: Những câu hát than thân
và châm biếm
Khái niệm ca dao, dân ca
Những câu hát về tình cảm gia đình và tình yêu quê hương, đất nước, con người.
Hãy kể tên môt số bài ca dao, dân ca nói về tình cảm gia đình mà em biết?
Tiết 11: CHỦ ĐỀ CA DAO
NHỮNG CÂU HÁT
VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
VÀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG
ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI
I. Đọc, tìm hiểu chung
1. Khái niệm ca dao, dân ca
Dựa vào phần chú thích * trong sgk – tr35, em hãy cho biết ca dao, dân ca là gì?
- Dân ca: Những sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc, tức là những câu hát dân gian trong diễn xướng.
- Ca dao: lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca.
Đọc bài ca dao 1 (tr35/sgk)
+ Lời của bài ca dao là lời của ai nói với ai? 
+ Hãy chỉ ra cái hay trong việc sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu… được sử dụng trong bài?
+ Tìm 1 số câu có nội dung tương tự?
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 1
 Là lời của người mẹ khi ru con, nói với con. 
 Ca ngợi công lao trời biển của cha mẹ đối với con cái và bổn phận trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ.
Công cha, nghĩa mẹ được thể hiện ở chín chữ cù lao. 
Sinh (đẻ)
Cúc (nâng đỡ)
Phủ ( vuốt ve)
Súc ( cho bú, cho ăn)
Trưởng (nuôi cho lớn)
Dục (dạy dỗ)
Cố ( trông nom)
Phục (theo dõi để uốn nắn) 
Phúc ( che chở)
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Bài 1:
Nghệ thuật:
+ Hình ảnh so sánh đặc sắc.
+ Từ láy: mênh mông. 
+ Điệp từ: núi, biển.
+ Thể thơ lục bát, giọng điệu thành kính, ngọt ngào của lời hát ru.
- Nội dung:
Tấm lòng yêu kính, biết ơn của con đối với công lao trời biển của cha mẹ. Nhắn nhủ con luôn ghi lòng tạc dạ và giữ trọn đạo hiếu đối với bậc sinh thành.
Ơn cha nặng lắm ai ơi
Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang
Công lao cha mẹ không gì so sánh nổi
Những bài ca dao có nội dung tương tự
Công cha như núi Thái Sơn
…….
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
Nuôi con mẹ héo vóc hình
Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi.
Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ.
Con cái phải có nghĩa vụ biết ơn và kính yêu cha mẹ.
Bài 4: Đọc bài 4 sgk/38)
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát,
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông
Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
Thảo luận theo bàn
Hai dòng thơ đầu
Từ ngữ ?
Biện pháp nghệ thuật ?
Hai dòng thơ sau
Tác dụng ?
Biện pháp nghệ thuật ?
Khái quát
Tình cảm
Bài ca là lời của ai nói với ai?
Hai câu đầu
Bài 4
Tác dụng: Diễn tả sự rộng lớn, trù phú, đầy sức sống của cánh đồng.
Hai câu sau
Lời của chàng trai thấy cánh đồng mênh mông bát ngát và cô gái mảnh mai, trẻ trung , đầy sức sống  Chàng trai ngợi ca vẻ đẹp của quê hương đất nước và cô gái  Bày tỏ tình cảm kín đáo, tế nhị.
Câu thơ dài, sử dụng từ ngữ địa phương
BPNT: điệp từ, đảo ngữ, đối xứng, từ láy
BPNT: So sánh: “Thân em như chẽn lúa đòng đòng”, hình ảnh đẹp “ngọn nắng hồng ban mai”
Tác dụng: Cho thấy hình ảnh cô gái trẻ trung, phơi phới, tràn đầy sức sống.      
Nghệ thuật
- Sử dụng kết cấu lời hỏi đáp, lời chào mời, lời nhắn gửi…, thường gợi nhiều hơn tả.
- Có giọng điệu tha thiết, tự hào.
- Cầu tứ đa dạng, độc đáo.
- Thể thơ lục bát và lục bát biến thể..
Nội dung
Ca dao bồi đắp thêm tình cảm cao đẹp của con người đối với quê hương, đất nước.
Hãy cho biết nghĩa của “Cù lao chín chữ ” trong bài
ca dao số 1 là gì?
A Nói về công lao cha mẹ nuôi con vất vả nhiều bề.
B Nói về công lao cha mẹ to lớn như trời cao biển rộng .
C Nói đến tình cảm cha mẹ vô cùng yêu thương con .
D Nói đến lời nhắc nhở con cái phải hiếu thảo ,vâng lời cha mẹ .
A
Thể thơ được sử dụng chủ yếu trong những bài ca dao trên là gì?
Thể lục bát và lục bát biến thể
Trong chùm những câu hát về tình cảm gia đình, bài ca dao thứ nhất là lời của ai?
Mẹ nói với con


HƯỚNG DẪN HỌC BÀI:
* Ôn tập bài cũ:
Học thuộc các ghi nhớ trong SGK/tr36;40.
Sưu tầm 5 bài ca dao cùng chủ đề.
Xem lại các bài tập đã hướng dẫn.
* Chuẩn bị bài mới:
- Ca dao than thân và châm biếm.