slidesmania.com

KHỞI ĐỘNG

Hãy liệt kê các câu tục ngữ mà em biết
Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

slidesmania.com

Bài 7: Trí tuệ dân gian
(Tục ngữ)

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Tục ngữ
- Tục ngữ là một trong những thể
loại sang tác dân gian. Đó là những
câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định,
có nhịp điệu, hình ảnh, đúc kết
những bài học của nhân dân.

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Tục ngữ
- Về nội dung: Tục ngữ thể hiện:
+ Quy luật của thiên nhiên.
+Kinh nghiệm lao động sản xuất.
+Kinh nghiệm về con người và xã hội.

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Tục ngữ
- Về hình thức:
+ Thường ngắn gọn
+ Có nhịp điệu, hình ảnh
+Hầu hết đều có vần và thường
là vần lưng.

slidesmania.com

Ví dụ
Con trâu là đầu cơ nghiệp.
Chuối sau, cau trước.

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Tục ngữ
- Về hình thức:
+ Thường ngắn gọn
+ Có nhịp điệu, hình ảnh
+Hầu hết đều có vần và thường là vần lưng.
+ Thường có hai vế trở lên. Các vế đối xứng
nhau về nội dung và hình thức.
+ Thường đa nghĩa

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
2. Đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ
- Thành ngữ: là một tập hợp từ cố định.
Nghĩa của thành ngữ không phải là phép
cộng đơn giản nghĩa của các từ cấu tạo nên
nó mà là nghĩa của cả tập hợp từ, thường
có tính hình tượng và biểu cảm.
VD: Nhanh như sóc; Đen như cột nhà cháy…

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
2. Đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ
- Thành ngữ giúp cho lời nói, câu văn trở
nên giàu hình ảnh và cảm xúc.
VD:

Nó có làn da đen.
Nó có làn da đen như cột nhà cháy.

slidesmania.com

TRI THỨC NGỮ VĂN
2. Đặc điểm và chức năng của thành ngữ, tục ngữ
Thành ngữ

Tục ngữ

- Là một tập hợp từ cố định, - Câu nói ngắn gọn,
chưa diễn đạt trọn vẹn một ý. diễn đạt trọn vẹn một ý.
- Chỉ diễn đạt một khái niệm.

- Thường đúc kết từ
kinh nghiệm.

slidesmania.com

VĂN BẢN 1

NHỮNG KINH NGHIỆM
DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

slidesmania.com

ĐUỔI HÌNH
BẮT CHỮ
https://www.youtube.com/watch?v=qSb7Hc8JwQI

I. Đọc – tìm hiểu chú thích
1.Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối.
2.Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa.
3. Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão.
4. Tháng Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc,
tháng Ba rét nàng Bân.
5. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì năng, bay vừa thì râm.
6. Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng;
Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối.

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản

slidesmania.com

1. Dấu hiệu nhận biết tục ngữ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TỤC NGỮ
Về nội dung
Về hình thức

- Các câu tục ngữ cùng nói về các hiện tượng thời tiết
theo kinh nghiệm của dân gian.
- Ngắn gọn
- Có nhịp điệu, hình ảnh
- Có gieo vần
- Thường có hai vế trở lên
- Đa nghĩa

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 1
“Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối”
- Vì thời tiết nóng nực nên ngày nắng thì cảm
thấy buổi trưa đến sớm, ngày mưa thì trời âm
u nên cảm thấy tối sớm

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 2

“Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”
Có nghĩa là: Nếu quanh mặt trăng chỉ có một
quầng sáng thì trời còn nắng, nếu có vùng sáng
mờ toả ra như cái tán là trời sắp mưa.

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 3
“Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão”
Có nghĩa là: Khi trời nối gió heo may và
chuồn chuồn bay ra nhiều thì sắp có bão.
 

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 4
“Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc,
tháng ba rét nàng Bân.”.
Có nghĩa là: (rét đài: rét khá đậm làm
hoa rụng cánh chỉ còn trơ lại đài; rét lộc:
ẩm ướt, thuận lợi cho sự hồi sinh của cây
cỏ sau những ngày đông tháng giá; rét
nàng bân: rét ngắn ngày, với câu chuyện
nàng Bân may áo rét cho chồng. Kinh
nghiệm về thời tiết của nhân dân ta.

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 5
“Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
Bay cao thì năng, bay vừa thì râm.”
Có nghĩa là: Nếu chuồn chuồn bay thấp
tức trời sẽ mưa. Khi nó bay cao trời sẽ
nắng và bay vừa trời sẽ râm. Điều này là
phụ thuộc vào áp suất không khí.
 
 

slidesmania.com

II. Đọc – tìm hiểu văn bản
2. Nội dung các câu tục ngữ
Câu 6
“Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng;
Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối”
Có nghĩa là: nhấn mạnh (Đêm tháng năm
rất ngắn và ngày tháng mười cũng rất
ngắn.) Ý nói: Mùa hè đêm ngắn, ngày
dài; mùa đông đêm dài, ngày ngắn

slidesmania.com

slidesmania.com

1. Nội dung

Tổng
kết

Các câu tục ngữ về lao động sản
xuất là những bài học quý giá của
nhân dân ta.

2. Nghệ thuật

Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, cô
đúc; sử dụng kết cấu diễn đạt theo
kiểu đối xứng, nhân quả; tạo vần, nhịp
cho câu văn dễ nhớ, dễ vận dụng.