Có con chim Vành Khuyên nhỏ.
Dáng trông thật ngoan ngoãn quá.
Gọi “dạ” bảo “vâng” lễ phép ngoan nhất nhà.
Chim gặp bác Chào Mào “chào bác”!
Chim gặp cô Sơn Ca “chào cô”!
Chim gặp anh Chích Chòe “chào anh”!
Chim gặp chị Sáo Nâu “chào chị”!
Có con chim Vành Khuyên nhỏ.
Sắc lông mượt như tơ óng
Gọn gàng đẹp xinh cũng giống như chúng mình (Hoàng Vân)
Tiết 66: ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT
I. Các phương châm hội thoại :
Nối các ý cho phù hợp với các phương châm hội thoại
PHƯƠNG
CHÂM
HỘI
THOẠI
A. Giao tiếp, cần nói ngắn gọn, rành mạch,
tránh cách nói mơ hồ.
B. Giao tiếp, cần nói cho có nội dung,
nội dung lời nói đúng yêu cầu
giao tiếp, không thiếu không thừa
C. Giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng
người khác.
D. Giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp,
tránh nói lạc đề.
E. Giao tiếp, đừng nói những điều mình không tin
là đúng hay không có bằng chứng
xác thực.
4. CÁCH
THỨC
5. LỊCH
SỰ
3. QUAN
HỆ
1. VỀ
LƯỢNG
2. VỀ
CHẤT
TIẾT 66 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT


Những lưu ý:
1 - Vận dụng các phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm tình huống giao tiếp ( Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói để làm gì?)

2 - Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại:

+ Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa giao tiếp.
+ Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội thoại hoặc 1 yêu cầu khác quan trọng hơn.
+ Người nói muốn gây sự chú ý, muốn người nghe hiểu câu nói theo 1 hàm ý nào đó.



Đóng kịch
Ô cửa bí mật
Lời nói, chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
Một câu ca dao VN
1
2
4
6
3
5
0
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
“Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
(Bếp lửa_Bằng Việt)
Câu hỏi:
So sánh sự việc xảy ra với lời bà dặn cháu trong đoạn thơ, ta thấy có một phương châm hội thoại đã bị vi phạm. Đó là phương châm hội thoại nào? Sự không tuân thủ phương châm hội thoại như vậy có ý nghĩa gì?

Câu hỏi thảo luận
Nhóm 1, 2
“ Bà lão láng giềng lật đật chạy sang:
Bác trai đã khá rồi chứ?
Cảm ơn cụ, nhà cháu đã tỉnh táo như thường, nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn mỏi mệt lắm.”

(Ngô Tất Tố - Tắt đèn, sách Ngữ văn 8 tập1)

Câu hỏi: Phương châm hội thoại nào đã được thực hiện trong cuộc hội thoại trên. Biện pháp tu từ nào đã giúp thực hiện phương châm hội thoại đó?




Câu hỏi thảo luận
Nhóm 3,4
Đọc mẩu chuyện sau:
Lão nhà giàu nọ có anh đầy tớ tính rất bộp chộp, thấy gì nói nấy, gặp đâu nói đó, chẳng có đầu có đuôi gì cả. Lão mới gọi anh ta bảo:
- Mày ăn nói chẳng có đầu có đuôi gì cả, người ta cười cả tao lẫn mày. Từ rày nói cái gì thì phải nói cho có đầu có đuôi nghe không?
Anh đầy tớ vâng vâng dạ dạ.
Một hôm lão mặc quần áo sắp sửa đi chơi, đang ngồi hút thuốc thì thấy anh đầy tớ đứng chắp tay trịnh trọng nói:
- Thưa ông, con tằm nó nhả tơ, người ta đem tơ đi bán cho người Tầu, người Tầu đem dệt thành the rồi bán sang ta. Ông đi mua the về may thành áo. Hôm nay ông mặc áo, ông hút thuốc. Tàn thuốc nó rơi vào áo ông, và áo ông đang cháy…
Lão giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy to bằng bàn tay rồi.
(Trích: Tiếu lâm dân gian Việt Nam)
1/ Thành ngữ xuất phát từ câu chuyện này là: “nói có đầu có đuôi”. Vậy thành ngữ ấy liên quan đến phương châm hội thoại nào? Phương châm hội thoại đó có được tuân thủ không? Hậu quả ra sao?
2/ Từ câu chuyện rút ra bài học gì khi tham gia hội thoại?
Câu hỏi thảo luận Nhóm 5,6
Bài tập nhanh:
1/ Hãy giải thích tại sao người nói phải sử dụng các từ in đậm, gạch chân sau:
Xin lỗi, tôi có thể vào được không?
Hình như tuần sau lớp chúng mình được nghỉ lao động các bạn ạ.

2/ Trong tình huống sau, phương châm hội thoại nào không được tuân thủ?
Trong giờ Vật lí, thầy giáo hỏi một học sinh đang mải mê nhìn qua cửa sổ:
- Em hãy cho thầy biết “sóng” là gì?
Học sinh giật mình trả lời:
- Thưa thầy, “Sóng” là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

3. Tình huống giao tiếp trong bức tranh
không tuân thủ phương châm hội thoại nào?
A. Phương châm về lượng
B. Phương châm cách thức
C. Phương châm quan hệ
D. Phương châm lịch sự
C� c� cđu chuy?n sau vă câc em th? doân nhđn v?t trong truy?n dê kh�ng tuđn th? phuong chđm h?i tho?i năo nhĩ!



Ông bác sĩ đã vi phạm phương châm quan hệ.
Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận được cú điện thoại của một khách quen ở vùng quê.
Ông khách nói, giọng hoảng hốt:
-Thưa bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi rồi. Bây giờ biết làm thế nào? Xin bác sĩ đến ngay cho.
-Tôi lên đường ngay. Nhưng mưa gió thế này, làm sao tôi đến sớm được.
-Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi phải làm sao ?
-Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.


TIẾT 66 : ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I. CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI :
II. CÁC DẪN TRỰC TIẾP VÀ GIÁN TIẾP :
Phân biệt giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp?
III – Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp:
1.Cách dẫn trực tiếp
2.Cách dẫn gián tiếp
b- Nhắc lại nguyên văn lời nói hay
ý nghĩ của người hoặc nhân vật.
d- Được đặt sau dấu hai chấm
và trong dấu ngoặc kép.
a-Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của
người hoặc nhân vật,
có điều chỉnh cho thích hợp.
c- Không đặt trong
dấu ngoặc kép.
1. Sắp xếp những ý sau phù hợp với nội dung của hai cách dẫn:
A. Bỏ dấu hai chấm
và dấu ngoặc kép
C. Thay đổi đại từ nhân xưng
cho phù hợp
D. Lược bỏ các từ chỉ tình thái;
thêm từ “rằng” hoặc
từ “là” trước lời dẫn
B. Nhất thiết phải chính xác
từng từ, từng ý
2. Cách chuyển từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp nào
không đúng?
A. Không khôi phục lại
nguyên văn lời dẫn
C. Thay đổi đại từ nhân xưng
cho phù hợp, thêm, bớt
các từ ngữ cần thiết
D. Sử dụng dấu hai chấm
và dấu ngoặc kép
B. Khôi phục lại nguyên văn
lời dẫn
3. Cách chuyển từ lời dẫn gián tiếp thành lời dẫn trực tiếp nào
không đúng?
Bài tập 1 : Chuyển phần dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp?

1/ Cô chủ nhiệm bảo: “Các em nhớ đăng nhập vnedu E learning để học nhé!”

Bài tập 2 : Chuyển phần dẫn gián tiếp sang lời dẫn trực tiếp?

2/ Bố tôi nói bố luôn mong muốn chúng tôi trở thành những công dân có ích cho đất nước.


Bài tập 1 : Chuyển phần dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp?

1/ Cô chủ nhiệm bảo với chúng tôi là hãy nhớ đăng nhập vnedu E learning để học .

Bài tập 2 : Chuyển phần dẫn gián tiếp sang lời dẫn trực tiếp?

2/ Bố tôi nói : “Bố luôn mong muốn các con trở thành những công dân có ích cho đất nước.”



BT: Hãy chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp.
Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời
đối thoại ?


“Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng ra đi. Ngày 29
đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn
Thiếp vào dinh và hỏi:
- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự. Mưu đánh và giữ,cơ được
hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào?
Thiếp nói:
- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã. Quân Thanh ở xa tới đây,
không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra
sao. Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.”
(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)
Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra đi. Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào. Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh hay giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan.
Tôi (ngôi thứ nhất)
Chúa công (ngôi thứ hai)
bây giờ
bấy giờ
(tỉnh lược)
Nhà vua (ngôi thứ ba)
Vua Quang Trung(ngôi thứ 3)
đây
Những thay đổi từ ngữ:
Chuyển lời đối thoại thành lời dẫn gián tiếp
GIờ HọC ĐếN ĐÂY Đã KếT THúC
XIN CHÂN THàNH CảM ƠN
CáC THầY CÔ GIáO Và CáC EM