Tiết 126: ÔN TẬP VỀ THƠ.
GV thực hiện : Nguyễn Thanh Thúy
Trường THCS Quang Minh
VIDEO 1
VIDEO 3
VIDEO 4
VIDEO 6
VIDEO 7
VIDEO 9
VIDEO 10
NGỮ VĂN 9
Tiết 126 - VĂN BẢN
ÔN TẬP VỀ THƠ
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
Đồng chí
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Ánh trăng
Con cò
Mùa xuân nho nhỏ
Viếng lăng Bác
Sang thu
Nói với con
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Đồng chí
Tình đồng chí dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu, được thể hiện tự nhiên, bình dị, sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, góp phần tạo nên sức mạnh, vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng.
Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
Qua hình ảnh những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh người lính lái xe trên đường Trường Sơn trong thời chống Mĩ với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam.
Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo; giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ.
Chính Hữu
1948
Tự do
Phạm Tiến Duật
1969
Tự do
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 127
Văn bản
Đoàn thuyền đánh cá
Huy Cận
1958
Bảy chữ
Bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và người lao động trên biển; thể hiện cảm xúc về thiên nhiên, lao động, niềm vui trong cuộc sống mới.
Bằng Việt
Kết hợp bảy chữ và tám chữ
Kỉ niệm xúc động về bà, tình bà cháu; thể hiện lòng kính yêu trân trọng, biết ơn của cháu đối với bà và cũng là với gia đình quê hươg, đất nước.
Kết hợp biểu cảm, miêu tả và bình luận; sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh người bà.
Hình ảnh đẹp, được sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng; âm hưởng khoẻ khoắn, lạc quan.
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Tình yêu thương con của người mẹ dân tộc Tà-ôi gắn liền với lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu, khát vọng về tương lai.
Khai thác điệu ru ngọt ngào, trìu mến.
1963
1971
Nguyễn Khoa Điềm
Chủ yếu là tám chữ
Bếp lửa
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
Nguyễn Duy
Năm chữ
Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố, gợi lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa thuỷ chung.
1978
Hình ảnh bình dị, giàu ý nghĩa biểu tượng; giọng điệu chân thành, nhỏ nhẹ, thấm sâu.
Từ hình tượng con cò trong lời hát ru, ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa lời ru đối với mỗi con người.
Vận dụng sáng tạo hình ảnh, giọng điệu lời ru của ca dao.
Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung.
Thể thơ năm chữ, nhạc điệu trong sáng, thiết tha; hình ảnh đẹp giản dị, so sánh, ẩn dụ sáng tạo.
Chế Lan Viên
1962
1980
Năm chữ
Tự do
Ánh trăng
Con cò
Mùa xuân nho nhỏ
Thanh Hải
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
Viếng lăng Bác
Sang thu
Nói với con
Lòng thành kính, niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác trong một lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác.
Giọng điệu trang trọng, tha thiết; hình ảnh ẩn dụ đẹp, gợi cảm; ngôn ngữ bình dị, cô đúc.
Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu qua cảm nhận tinh tế của nhà thơ.
Hình ảnh thiên nhiên đươc gợi tả bằng cảm giác tinh nhạy, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm.
Bằng lời trò chuyện với con, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương và đạo lý sống của dân tộc.
Cách nói giàu hình ảnh, vừa cụ thể, gợi cảm, vừa gợi ý nghĩa sâu xa.
Viễn Phương
1980
1976
1977
Tự do
Năm chữ
Tám chữ
Hữu Thỉnh
Y Phương
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
2. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám
a. Các giai đoạn sáng tác
1945
1954
1964
1975
nay
Chống Pháp
Hòa bình sau chống Pháp
Chống Mĩ
Hòa bình
Đồng chí
Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Con cò
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Ánh trăng
Viếng lăng Bác
Mùa xuân nho nhỏ
Sang thu
Nói với con
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
2. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám
a. Các giai đoạn sáng tác
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Ánh trăng, Viếng lăng Bác, Mùa xuân
nho nhỏ, Sang thu, Nói với con
+ Từ 1945 -1954:
Đồng chí
+ Từ 1954 -1964:
Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò
+ Từ 1964 -1975:
+ Từ 1975 - nay :
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
2. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám
a. Các giai đoạn sáng tác
b. Giá trị nội dung
Các tác phẩm thơ đã thể hiện như thế nào về cuộc sống của đất nước và tư tưởng tình cảm của con người?
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 128
Văn bản
* Cuộc sống đất nước
* Tư tưởng tình cảm
+ Tình cảm yêu nước, tình quê hương.
(Mùa xuân nho nhỏ, Sang thu)
+ Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ.
(Viếng lăng Bác)
+ Những tình cảm gần gũi và bền chặt của con nguời: tình mẹ con, bà cháu,…
(Con cò, Bếp lửa, Nói với con)
+ Đất nước và con người Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến với nhiều gian khổ, hi sinh nhưng rất anh hùng.
(Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính)
+ Công cuộc lao động, xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của con người.
(Đoàn thuyền đánh cá)
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
Nội dung thơ hiện đại
Gian khổ
Anh dũng
Tư tưởng, tình cảm
Yêu nước
Tình đồng chí
Kính yêu Bác Hồ
Tình cảm gia đình
….
Cuộc sống
Kháng chiến
Xây dựng đất nước
Cần cù
Hăng say
….
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 127
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
2. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám
a. Các giai đoạn sáng tác
b. Giá trị nội dung
Qua các bài thơ đã học, em hãy chỉ ra các đề tài được xây dựng trong các tác phẩm ấy?
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 127
Văn bản
1. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học
2. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám
a. Các giai đoạn sáng tác
b. Giá trị nội dung
* Một số đề tài, hình tượng trong văn học:
- Người lính:
- Lao động:
Lãnh tụ:
- Thiên nhiên, đất nước:
- Tình cảm gia đình:
Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, A�nh trăng
Đoàn thuyền đánh cá
Viếng lăng Bác
Mùa xuân nho nhỏ, Sang thu
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Bếp lửa, Con cò, Nói với con
Tiết 127
ÔN TẬP VỀ THƠ
1. Bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại
2. Ghi lại tên các bài thơ theo từng giai đoạn dưới đây:
3. Nhận xét về những điểm chung và nét riêng
- Điểm chung :
- Khác nhau :
Thể hiện sự thống nhất của tình yêu con với lòng yêu nước, gắn bó với cách mạng và ý chí chiến đấu của người mẹ dân tộc Tà ôi trong hoàn cảnh gian khổ ở chiến khu Tây Thừa Thiên trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.
Khai thác và phát triển hình tượng con cò trong ca dao hát ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời hát ru.
Hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, ngây thơ của em bé với mẹ để thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ.
ca ngợi tình mẹ con đằm thắm, thiêng liêng.
4. Nhận xét về hình ảnh người lính và tình đồng đội của họ trong các bài thơ : Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Ánh trăng.
- Điểm chung :
Ba bài thơ đều viết về người lính cách mạng với vẻ đẹp trong cách sống và tâm hồn họ.
- Khác nhau :
- Khác nhau :
Đồng chí viết về người lính ở thời kì đầu đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Xuất thân từ nông dân nơi những làng quê nghèo khó, tình nguyện và hăng hái ra đi chiến đấu. Tình đồng chí của những người đồng đội dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, cùng chia sẻ những gian lao, thiếu thốn và cùng lí tưởng chiến đấu. Bài thơ tập trung thể hiện vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí ở những người lính cách mạng.
Bài thơ về tiểu đội xe không kính khắc hoạ hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Bài thơ làm nổi bật tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm, tư thế hiên ngang, niềm lạc quan và ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam của người chiến sĩ lái xe – một hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.
Ánh trăng nói về những suy ngẫm của người lính đã đi qua cuộc chiến tranh, nay sống giữa thành phố, trong hoà bình. Bài thơ gợi lại những kỉ niệm gắn bó của người lính với đất nước, với đồng đội trong những năm tháng gian lao của thời chiến tranh, để từ đó nhắc nhở về đạo lí nghĩa tình, thuỷ chung.
5. Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh trong các bài thơ :
- Bài Đồng chí : hình ảnh “Đầu súng trăng treo” ở cuối bài rất đẹp và giàu ý nghĩa biểu tượng, nhưng cũng rất thực, và tác giả đã bắt gặp trong những đêm phục kích địch ở rừng.
- Bài Đoàn thuyền đánh cá lại chủ yếu dùng bút pháp tượng trưng, phóng đại với nhiều liên tưởng, tưởng tượng, so sánh mới mẻ độc đáo.
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính sử dụng bút pháp hiện thực, miêu tả rất cụ thể, chi tiết từ hình dáng chiếc xe không kính đến cảm giác và sinh hoạt của người lái xe.
- Bài Ánh trăng đưa vào nhiều hình ảnh và chi tiết thực, rất bình dị, nhưng chủ yếu dùng bút pháp gợi tả, không đi vào chi tiết mà hướng tới ý nghĩa khái quát biểu hiện của hình ảnh.
Tiết 126
ÔN TẬP VỀ THƠ
1. Bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại
2. Ghi lại tên các bài thơ theo từng giai đoạn dưới đây
3. Nhận xét :
4. Nhận xét về hình ảnh người lính và tình đồng đội
5. Nhận xét bút pháp XD hình ảnh trong các bài thơ :
6. Phân tích một hình ảnh thơ mà em thích.

Có thể nói rằng, khai thác chất liệu nghệ thuật của đời sống chiến tranh, Phạm Tiến Duật đã rất thành công trong việc khắc họa người chiến sĩ lái xe Trường Sơn bằng những hình ảnh, chi tiết vừa chân thực, gân guốc, mộc mạc vừa lãng mạn nên thơ.

Xe vẫn chạy vì Miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim”.

“Trái tim” ở đây chính là trái tim chứa chan tình yêu Tổ quốc đã giúp người chiến sĩ lái xe làm nên những kỳ tích phi thường. Vẻ đẹp hào hùng của họ tỏa sáng cả bài thơ; đủ làm sống lại trong lòng chúng ta một thời oanh liệt của anh bộ đội cụ Hồ. Chất anh hùng ca dào dạt tạo nên vẻ đẹp của người chiến sĩ cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.



"Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí !..."
  Một loạt từ ngữ liệt kê với nghệ thuật điệp ngữ tài tình, nhà thơ không chỉ đưa bài thơ lên tận cùng của tình cảm mà sự ngắt nhịp đột ngột, âm điệu hơi trầm và cái âm vang lạ lùng cũng làm cho tình đồng chí đẹp hơn, cao quý hơn. Câu thơ chỉ có hai tiếng nhưng âm điệu lạ lùng đã tạo nên một nốt nhạc trầm ấm, thân thương trong lòng người đọc. Trong muôn vàn nốt nhạc của tình cảm con người phải chăng tình đồng chí là cái cung bậc cao đẹp nhất, lí tưởng nhất. Nhịp thở của bài thơ như nhẹ nhàng hơn, hơi thở của bài thơ cũng như mảnh mai hơn.. Dường như Chính Hữu đã thổi vào linh hồn của bài thơ  tình đồng chí keo sơn, gắn bó và một âm vang bất diệt làm cho bài thơ mãi trở thành một phần đẹp nhất trong thơ Chính Hữu !


- Bài thơ khép lại ở hình ảnh:
“Trăng cứ tròn vành vạnh
.......... đủ cho ta giật mình”
- Trăng hiện lên đáng giá biết bao, cao thượng vị tha biết chừng nào. Ở đây có sự đối lập giữa “tròn vành vạnh” và “kẻ vô tình”, giữa cái im lặng của ánh trăng với sự “giật mình” thức tỉnh của con người.
Trăng tròn vành vạnh, trăng im phăng phắc không giận hờn trách móc mà chỉ nhìn thôi, một cái nhìn thật sâu như soi tận đáy tim người lính đủ để giật mình nghĩ về cuộc sống hoà bình hôm nay. Cái “giật mình” là cảm giác và phản xạ tâm lí có thật của một người biết suy nghĩ, chợt nhận ra sự vô tình, bạc bẽo, sự nông nổi trong cách sống của mình. Cái “giật mình” của sự ăn năn, tự trách, tự thấy phải đổi thay trong cách sống. Cái “giật mình” tự nhắc nhở bản thân không bao giờ được làm người phản bội quá khứ, phản bội thiên nhiên. Câu thơ thầm nhắc nhở chính mình và cũng đồng thời nhắc nhở chúng ta, những người đang sống trong hoà bình, hưởng những tiện nghi hiện đại, đừng bao giờ quên công sức đấu tranh cách mạng của biết bao người đi trước
ÔN TẬP VỀ THƠ
Tiết 126
Văn bản
c. D?c s?c ngh? thu?t


Giai ®o¹n 1964 - 1975


Giai ®o¹n 1964 - 1975



Giai đoạn sau 1975


Giai đoạn 1954 - 1964


Giai đoạn
1945 - 1954
Đång chÝ
Đoµn thuyÒn
®¸nh c¸
Bếp lửa
Con cò
Khúc hát ru nhũng
em bé lớn trên lưng mẹ
Bài thơ về tiểu đội
xe không kính
ánh trang
Mùa xuân nho nhỏ
Viếng lang Bác
Nói với con
Sang thu
Thơ VN từ
1945 đến
sau 1975
TRÒ CHƠI: GIẢI Ô CHỮ
1
2
3
4
5
6
7
h
?
G
T
?
N
N
C
C
M
T
H
U
G
T
T
H
U
Y
?
N
?
M
G
I
P
N
?
D
G
N
A
S
H
C
M
A
N
?
U
T
�
H
N
Ì
T
1
2
3
4
6
7
5
I
Xếp lại
Tên gọi những tác phẩm trữ tình ghi lại nhiều hình ảnh chân thực,
sinh động về con người, đất nước, nhân dânViệt Nam
trong hai cuộc kháng chiến và công cuộc xây dựng sau chiến tranh?
R
A
T
U
N
?
N
D
D
D
Ì
N
H
T
H
O
H
I
?
N
D
?
I
V
I
?
U
?
T
�
G
�
N
H
C
O
�
D
H
8
V
?
T
T
T
I
H
H
N
N
O
D
Ê
Ê
A
A
M
I
I
V
N
A
M
1.Tác giả bài thơ : Bài thơ về tiểu đội xe không kính là ai?
2.Cho biết tên bài thơ viết về người lính trong thời kì chống Pháp
mà em đã được học trong chương trình Ngữ văn 9.
3. “ Đó là khúc giao mùa nhẹ nhàng, thơ mộng , bâng khuâng
mà cũng thì thầm triết lí”. Nhận định trên đúng với bài thơ nào?
4.Đây là thể thơ được sử dụng trong hai bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ”
và “ Sang thu”
5. Bài thơ “ Con cò” sử dụng bút pháp nghệ thuật gì?
6. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
........................ là khúc tráng ca về con người lao động trên biển.
7. Các bài thơ “ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”,
“Con cò”, “Nói với con” viết về chủ đề gì?
8. Điền từ còn thiếu trong câu thơ sau:
Có đám mây mùa hạ
......nữa mình sang thu
TRÒ CHƠI: GIẢI Ô CHỮ
Hệ thống hóa các tác phẩm thơ hiện đại theo giai đoạn
1945-1954
Đồng chí
1954-1964
Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Con cò
1964-1975
Bài thơ … kính

Khúc hát …mẹ
Sau 1975
Ánh trăng
Sang thu
Mùa xuân …
Viếng lăng Bác
Nói với con
Nội dung
Nghệ thuật
Cuộc sống
Gian khổ
Anh dũng
Cần cù …
Tư tưởng
Tình yêu nước
Tình đồng chí
Kính yêu Bác Hồ
Tình cảm gia đình
Ngôn ngữ
Thể thơ
.......
Giọng điệu
- Học bài, nắm vững các kiến thức đã ôn tập.
- Ôn lại toàn bộ kiến thức về 11 tác phẩm thơ.
- Chuẩn bị kiểm tra 1 tiết Văn (phần thơ).
Soạn bài: Tổng kết văn bản nhật dụng.
+ Khái niệm văn bản nhật dụng.
+ Lập bảng thống kê các văn bản nhật dụng đã học.
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ