KIỂM TRA BÀI CŨ
Một đoạn của 1 mạch ADN có trình tự các
nuclêôtit như sau:
−A−T− G − X− T− A− G −A−X −
Xác định trình tự các nuclêôtit trong đoạn
ARN được tổng hợp từ mạch ADN trên
Trả lời:
ADN:
ARN:

−A−T−G−X−T−A−G−A −X
−− U − A − X − G − A − U − X − U − G −

TIẾT 19 - 18: PROTEIN
I. Cấu trúc của Prôtêin:
Quan sát sơ đồ cấu trúc hoá học phân tử prôtêin,
Nghiên cứu thông tin SGK, trả lời câu hỏi

Prôtêin được cấu tạo từ những nguyên tố hóa học nào?

I. Cấu trúc của Prôtêin:
- Prôtêin là hợp chất hữu cơ được cấu tạo chủ yếu từ các
nguyên tố: C, H,O, N và một số nguyên tố khác.

Em có nhận xét gì về kích thước và khối lượng
của Prôtêin?

Prôtêin có kích thước và khối lượng lớn

Prôtêin thuộc loại đại phân tử

I. Cấu trúc của Prôtêin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố:
C, H, O, N

- Prôtêin là đại phân tử.

Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc nào?

Prôtêin cấu tạo theo nguyên tắc đa phân: gồm
nhiều đơn phân

Đơn phân của Prôtêin là gì?

Đơn phân là axit amin (có hơn 20 loại axit amin)

Các axit amin được liệt kê đầy đủ dưới bảng sau:
Tên axit amin

Viết tắt

Glycine

Gly

Alanine

Ala

Valine

Val

Leucine

Leu

Isoleucine

Ile

Methionine

Tên axit amin

Viết tắt

Serine

Ser

Threonine

Thr

Cysteine

Cys

Tyrosine

Tyr

Asparagine

Asn

Met

Glutamine

Gln

Phenylalanine

Phe

Aspartic acid

Asp

Tryptophan

Trp

Glutamic acid

Glu

Arginine

Agr

Lysine

Lys

Proline

Pro

Histidine

His

I. Cấu trúc của Prôtêin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H,O, N
- Prôtêin là đại phân tử.
- Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm
nhiều đơn phân là axit amin (Có hơn 20 loại axit amin).

Prôtêin có tính đa dạng và đặc thù là do đâu?
-Thành phần
- Số lượng
- Trình tự sắp
xếp

Cho chuỗi protêin có trình tự như sau
của các
axit amin

+Tính đặc thù của prôtêin do yếu tố
nào?
=>Tính đặc thù thể hiện ở số lượng thành
phần và trình tự của axitamin .

+Yếu tố nào xác định sự đa dạng của
prôtêin?
=>Sự đa dạng do cách sắp xếp khác nhau của
20 loại axitamin .

Met Ser Arg

Tre
Phe
Tyr

His
Val Gly Pro
Asp

Lys Asp
Glu

Val
Leu

Ser

Gly Pro Phe

I. Cấu trúc của Prôtêin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H,O, N
- Prôtêin là đại phân tử.
- Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều
đơn phân là axit amin (Có hơn 20 loại axit amin).
- Tính đa dạng và đặc thù của prôtêin do: số lượng thành
phần, trình tự sắp xếp của các axit amin và cấu trúc
không gian

Prôtêin có mấy bậc cấu
trúc?

*Là trình tự sắp xếp các axit amin trong chuỗi axit amin

Các vòng
Vì sao
xoắn ở
prôtêin dạng
dạng gì?
sợi là nguyên
liệu cấu trúc
rất tốt?
Dạng sợi được bện với nhau
kiểu dây thừng tạo cho sợi
chịu lực khoẻ hơn

Dạng sợi

*Là chuỗi axit amin (bậc 1) tạo các vòng xoắn lò xo đều đặn

*Là dạng ba chiều của Prôtêin do cấu trúc bậc 2 cuộn
xếp thành kiểu đặc trưng cho từng loại Prôtêin.

*Là cấu trúc của một số loại Prôtêin gồm hai hay nhiều
chuỗi axit amin cùng loại hay khác loại kết hợp với
nhau.

I. Cấu trúc của Prôtêin:
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C,H, O, N
- Prôtêin là đại phân tử.
- Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân gồm nhiều
đơn phân là axit amin (Có hơn 20 loại axit amin).
- Tính đa dạng và đặc thù của prôtêin do: số lượng thành
phần, trình tự sắp xếp của các axit amin và cấu trúc
không gian
- Prôtêin có 4 bậc cấu trúc.

Protein có trong những
loại thức ăn nào?

II. Chức năng của Prôtêin:

Đọc thông tin trong sách giáo khoa

+ Chức năng cấu trúc của prôtêin thể
hiện như thế nào? Lấy ví dụ?

Là thành phần quan trọng xây
dựng các bào quan và màng
sinh chất  hình thành các
đặc điểm giải phẫu, hình
thái của các mô, cơ quan, hệ
cơ quan và cơ thể .

Prôtêin loại
Histon tham gia
vào cấu trúc của
NST

Collagen và Elastin tạo nên cấu trúc sợi
rất bền của mô liên kết, dây chẳng, gân.
Keratin tạo nên cấu trúc chắc của da, lông,
móng. Protein tơ nhện, tơ tằm tạo nên độ
bền vững của tơ nhện, vỏ kén
TẾ
BÀO

MÔ

CƠ
QUAN

HỆ CƠ
QUAN

Vậy bản chất của enzim là gì? Có vai trò gì?

Hoocmôn được cấu tạo chủ yếu từ thành phần nào? Có
vai trò gì?
=> Các hoocmôn phần lớn là Prôtêin, tham gia điều hòa quá
trình trao đổi chât.

Do rối loạn hoạt động nội tiết của tuyến tuỵ
=> Tạo lượng Insulin giảm hoặc không tiết ra.
Đường glucôzơ
(trong máu)
glucôgen
(gan và
cơ)

insulin

glucagôn

glucôgen
(gan và
cơ)
Đường glucôzơ
(trong máu)

Cơ thể thiếu prôtêin

Sử dụng quá nhiều prôtêin

Sử dụng prôtêin và luyện tập TDTT

Ngoài ra Prôtêin còn có
những chức năng nào khác?

Chức năng: bảo vệ, cung cấp năng
lượng, vận động,…

II. Chức năng của Prôtêin:
- Là thành phần cấu trúc của tế bào.
- Xúc tác và điều hòa các quá trình trao đổi chất.
- Bảo vệ cơ thể, vận chuyển, cung cấp năng lượng…

1. Insulinvà glucagon điều hòa
đường máu

a. Protein cấu trúc

2. Protein bậc 1và 2 tham gia cấu
trúc nên các tế bào và mô của cơ thể

b. Protein enzim

3. Hemoglobin trong hồng cầu
vận chuyển cacbonic và oxi

c. Protein hoocmon

4. Bạch cầu limpo T tiết kháng
thể tiêu diệt tế bào nhiễm bệnh.

d. Protein kháng thể

5. Amilaza trong nước bọt biến đổi
tinh bột chín thành đường mantoz

e. Protein dự trữ

6. Gan và cơ dự trữ chất dinh
dưỡng cho cơ thể

g. Protein vận chuyển

7. Chất cốt giao kết hợp với Ca và P
làm cho xương vừa đàn hồi vừa rắn chắc

h. Protein vận động

8. Nơron có chức năng cảm
ứng và dẫn truyền

i. Protein thần kinh

9. Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho
tế bào cơ ngắn lại

k. Protein nâng đỡ

CÁC DẠNG TỒN TẠI CỦA PROTEIN
HAI DẠNG CHÍNH:
+ Protein dạng hình sợi
như: keratin của tóc, móng, sừng;
miozin của cơ bắp, fibroin của tơ tằm,
mạng nhện.

+ Protein dạng hình cầu
như anbumin của lòng trắng trứng,
hemoglobin của máu

Kiểm tra đánh giá
1/ Tính đa dạng và tính đặc thù của
prôtêin là do:
a. Số lượng, thành phần các loại axitamin .
b. Trật tự sắp xếp các axitamin
c. Cấu trúc không gian của prôtêin
d. Cả a,b, c đều đúng.

Kiểm tra đánh giá
2/ Prôtêin dạng sợi là nguyên liệu cấu
trúc tốt nhất vì:
a. Có các axit amin sắp xếp theo trình tự
nhất định.
b. Có cấu trúc xoắn lò xo và còn bện lại
với nhau kiểu dây thừng.
c. Có cấu trúc không gian ba chiều.

Phân biệt ADN, ARN, Protein
Đặc điểm

ADN

ARN

Protein

Nguyên tố
cấu tạo:

C, H, O, N, P

C, H, O, N, P

C, H, O, N, và nhiều nguyên tố
vi lượng khác

Đơn phân:

4 loại nucleotit là A, T,
G, X

4 loại nucleotit là A, U,
G, X

Hơn 20 loại axitamin

Cấu trúc
không gian

Một chuỗi xoắn kép
gồm hai mạch liên kết
theo nguyên tắc bổ
sung

Một mạch đơn xoắn

Chức năng

Lưu giữ và truyền đạt
thông tin di truyền

- Truyền đạt thông tin
di truyền từ gen đến
nơi tổng hợp Protein
- Vận chuyển axit amin
- Tạo nên riboxom

4 bậc cấu trúc:
-Bậc 1: mạch thẳng (chuối axit
amin)
-Bậc 2: Bậc 1 xoắn lò xo
-Bậc 3: Bậc 2 cuộn xếp theo
nhiều kiểu
-Bậc 4: Nhiều bậc 3 cùng hay
khác loại liên kết tạo thành.
Đảm nhiệm đầy đủ các chức
năng sinh học của cơ thể.
( protein biểu hiện thành tính
trạng