QUÊ HƯƠNG
Tế Hanh
I. TÌM HIỂU CHUNG
01
02
TÁC PHẨM
TÁC GIẢ
1. Tác giả
Tế Hanh
- Tên thật: Trần Tế Hanh sinh năm 1921 mất năm 2009. Ông có mặt trong phong trào Thơ mới với những vần thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết.

- Ông được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996).
- Tác phẩm chính: Hoa niên (1945), Gửi miền Bắc (1955), Tiếng sóng (1960), Hai nửa yêu Thương (1963).
Quê hương là nguồn cảm hứng lớn nhất trong suốt đời thơ của Tế Hanh:
“Mười lăm tuổi xa nhà ra Huế học
Tôi bắt đầu theo các bạn làm thơ
Những vần điệu đầu tiên gửi quê mẹ
Bài Quê hương muối mặn đến bây giờ”...
2. Tác phẩm
Quê hương
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm trương, to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá !
a. Xuất xứ :
- Quê hương - Tế Hanh rút trong tập Nghẹn ngào (1939), sau được in lại trong tập Hoa niên (1945).
b. Thể loại :
Thơ tự do
6 câu tiếp theo
Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
2 câu đầu
Giới thiệu về làng chài

4 câu cuối
Nỗi nhớ làng khôn nguôi của tác giả
c. Bố cục : 4 phần
8 câu tiếp theo
Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Lời
giới thiệu làng chài
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.
? Tác giả đã giới thiệu chung về làng quê của mình qua những chi tiết nào
làm nghề chài lưới:
cách biển nửa ngày sông.
- Các từ ngữ :
→ Giọng văn kể, tả
=> Lời giới thiệu giản dị, mộc mạc
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi :
? Em có nhận xét gì về khung cảnh thiên nhiên và nó hứa hẹn một chuyến ra khơi như thế nào
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
a. Cảnh thiên nhiên :
→ Biện pháp liệt kê, tính từ miêu tả
=> Thiên nhiên đầy tươi đẹp, báo hiệu một chuyến đi đầy hứa hẹn
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi :
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi:
- Con thuyền:
+ So sánh: “như con tuấn mã”
+ Dùng động từ : “hăng”, “phăng”, “vượt”.
→ Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa để thể hiện khí thế dũng mãnh của con thuyền khi ra khơi.
- Cánh buồm:
+ So sánh “như mảnh hồn làng”.
+ Dùng động từ : “giương”, “rướn”, “thâu”.
=> Cánh buồm mang vẻ đẹp lãng mạn, là linh hồn của làng chài.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến:
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng, cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến:
a. Bức tranh lao động :
? Cảnh đoàn thuyền đánh cá từ biển trở về được tái hiện như thế nào
… “ồn ào” … , … “tấp nập” …
→ Sử dụng từ láy để tái hiện lại bức tranh lao động đông vui náo nhiệt.
b. Hình ảnh người dân chài và con thuyền :
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
? Hình ảnh dân chài được miêu tả ra sao
Hình ảnh con thuyền sau chuyến đi dài như thế nào, hình ảnh đó gợi cho em cảm xúc gì
Hình ảnh người dân chài: da ngăm rám nắng, nồng thở vị xa xăm
→ Khỏe mạnh, vạm vỡ qua lối tả thực, lãng mạn.
- Hình ảnh con thuyền:
+ Nghệ thuật nhân hóa: im, mỏi, nằm.
+ Nghệ thuật ẩn dụ: Nghe …thấm dần.
=> Con thuyền trở thành nhân vật có hồn - một tâm hồn rất tinh tế.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến:
4. Nỗi nhớ
làng khôn nguôi của
tác giả:
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá !
Nhớ: nước xanh, cá bạc, cánh buồm vôi, mùi nồng mặn, …
? Nhớ về làng, tác giả nhớ tới những gì nhất
? Nêu những biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thể hiện nỗi nhớ của tác giả với quê hương
→ Sử dụng điệp ngữ, liệt kê, câu cảm thán, lời thơ giản dị tự nhiên, …
=> Thể hiện nỗi nhớ chân thành, tha thiết về quê hương
TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Sáng tạo nên những hình ảnh thơ đẹp, thơ mộng
- Ngôn ngữ bình dị mà gợi cảm, giọng thơ khỏe khoắn hào hùng
- Hình ảnh thơ phong phú, giàu ý nghĩa
- Nhiều phép tu từ được sử dụng đạt hiệu quả nghệ thuật
- Bức tranh tươi sáng, sinh động về một làng quê miền biển
- Nổi bật hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của người dân chài
- Tình cảm quê hương trong sáng, tha thiết của nhà thơ
2. Nội dung
Bài tập
Những bài thơ của Tế Hanh được biết đến nhiều nhất có đặc điểm gì?
Thể hiện nỗi nhớ thương tha thiết đối với quê hương miền Nam và niềm khát khao Tổ quốc được thống nhất
Nội dung của bài thơ Quê Hương nói lên nỗi …… ……… làng chài quê hương của đứa con …… ……..
nhớ nhung
tự hào
tha hương
làng biển
Chọn từ phù hợp
nhớ nhung
tha hương
Chọn đáp
án đúng
A
Giới thiệu vẻ đẹp của làng quê nhà thơ.
C
Miêu tả cảnh sinh hoạt của người dân làng chài.
B
Giới thiệu nghề nghiệp, vị trí địa lí của làng quê nhà thơ.
D
Cả A, B, C đều sai.
Dòng nào nói đúng nhất nội dung, ý nghĩa của hai câu thơ đầu trong bài thơ Quê hương?
Trả lời câu hỏi
Tình cảm của Tế Hanh đối với cảnh vật, cuộc sống và con người ở quê hương ông là gì ?
Yêu thương, trân trọng, tự hào và gắn bó sâu sắc với cảnh vật, cuộc sống và con người của quê hương.
Thanks