GVTH: Phạm Thị Phượng
Câu 1. Van học trung đại Việt Nam phát triển qua mấy giai đoạn?
A. Một
B. Hai
C. Ba
D. Bốn
Câu 2. Những tưu tu?ng lớn nào xuyên suốt toàn bộ 10 thế kỉ c?a văn học Trung đại Việt Nam?
A. Yêu nưuớc và hiện thực
B. Yêu nưuớc và nhân đạo
C. Yêu nuước và lng mạn
D. Nhân đạo và hiện thực
Câu 3. "Hào khí đông A" là cụm từ dùng để chỉ?
A. Hào khí thời Đinh
C. Hào khí thời Trần
B. Hào khí thời Lí
D. Hào khí thời Lê
KIỂM TRA BÀI CŨ
D
B
C

Chọn đáp án mà em cho là đúng nhất cho từng câu hỏi sau
Company Logo
Kiểm tra bài cũ
Trần Khánh Dư
Trần Hưng Đạo
………..
Trần Quang Khải
Trần Thủ Độ
Trần Nhật Duật
Em hãy kể tên các danh tướng thời nhà Trần mà em biết?
Tiết 28:
TỎ LÒNG
(Thuật hoài )
Phạm Ngũ Lão


GVTH: Phạm Thị Phượng
GVTH: Phạm Thị Phượng
Nội dung bài học:
1. Tác giả
2. Tác phẩm
.
1.Hai câu đầu
2. Hai câu cuối
Nội dung
Nghệ thuật
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
III. Tổng kết
I. TÌM HIỂU CHUNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1) Tác giả:
- Là người có công lao lớn trong cuộc
kháng chiến chống Mông – Nguyên
thời nhà Trần .
-Ông là người văn võ toàn tài, là võ
tướng nhưng thích đọc sách ,ngâm thơ
Tác phẩm: Tỏ lòng (Thuật hoài), và Viếng
Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại
Vương (Vãn Thượng tướng quốc công Hưng Đạo
Đại Vương )
Phạm Ngũ Lão (1255-1320)
Company Logo
Company Logo
2) Tác phẩm:
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,

Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu.

Nam nhi vị liễu công danh trái,

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.
Múa giáo non sông trải mấy thu,

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu.

Công danh nam tử còn vương nợ,

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.
Bùi văn Nguyên (dịch)
2) Tác phẩm:
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Nhan đề: “Thuật Hoài”
-Thuật: kể, bày tỏ
Hoài: Nỗi lòng
=> Bày tỏ nỗi lòng
Hoàn cảnh sáng tác: Trong không khí quyết chiến, quyết thắng của quân dân đời Trần khi giặc Mông – Nguyên sang xâm lược đất nước ta lần 2 (1284)
Bố cục: 2 phần
Hai câu đầu: Hình tượng con người và quân đội thời Trần.
Hai câu sau: Quan niệm về chí nam nhi và nỗi lòng của nhà thơ.
Chủ đề: bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của con người và sức mạnh của quân dân thời nhà Trần(Hào khí Đông A).
Company Logo
II) Đọc – hiểu văn bản:
Nguyên tác
“Hoành sóc” cầm ngang ngọn giáo.
-> Lột tả được nội lực, sức mạnh, tư thế chủ động.
“Tam quân tì hổ” : ba quân dũng mãnh như hổ báo.
> Thể hiện rõ sức mạnh của ba quân như hổ báo.
Dịch thơ
“Múa giáo” biểu diễn võ thuật sử dụng cây giáo.
-> Thiên về phô diễn tài năng uyển chuyển, điêu luyện.

“Ba quân khí mạnh”: khí thế mạnh mẽ của ba quân.
> Chưa thể hiện rõ được sức mạnh của ba quân.
Điểm khác nhau giữa nguyên tác và bản dịch thơ ở hai câu 1,2

THẢO LUẬN NHÓM

Hình tượng con người thời Trần được miêu tả như thế nào trong câu thơ thứ nhất?
Company Logo
1) Hai câu đầu:
a)Vẻ đẹp của trang nam nhi đời Trần:
Hành động: “Hoành sóc”-cầm ngang ngọn giáo.
> Thể hiện tư thế rắn rỏi, tự tin, sẵn sàng trấn giữ đất nước.
Không gian: “giang sơn”-> non song
> Vũ trụ rộng lớn.
Thời gian: “kháp kỉ thu” -> đã mấy thu
> Thời gian dài.
=> Đó là hình ảnh của con người mang tầm vóc vũ trụ với tư thế hiên ngang kì vĩ.
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu Tam quân tì hổ khí thôn ngưu (Múa giáo non sông trải mấy thu Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu)


Company Logo
b) Sức mạnh và khí thế của quân đội nhà Trần:
Câu thơ gây ấn tượng mạnh bởi sự kết hợp giữa hình ảnh khách quan và cảm nhận chủ quan, giữa hiện thực và lãng mãn.
Sức mạnh: như hổ báo : sức mạnh vô song
Khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu
Câu thơ vừa cụ thể hóa sức mạnh vật chất, vừa khái quát hóa sức mạnh tinh thần của đội quân mang hào khí Đông A.
Company Logo
Hào khí Đông A: Tâm
hồn, khí phách
dân tộc thời Trần

+ Ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược
+ Tu tu?ng d?c l?p t? cu?ng, t? h�o d�n t?c
Hào khí Đông A -> Hào khí thời Trần
Company Logo
2) Hai câu cuối:
Không công danh
thời nát với cỏ cây
(Nguyễn Công Trứ)
Chí làm trai :
PNL đã gắn với lí tưởng yêu nước thiêng liêng với sự nghiệp cứu nước gian khổ mà cực kì vẻ vang
“Làm trai phải lạ ở trên đời
Há để càn khôn tự chuyển dời”
(Phan Bội Châu)
“Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông”(Nguyễn Công Trứ)
Công danh chính là món nợ phải trả của kẻ làm trai. Trả xong nợ công danh là hoàn thành nghĩa vụ đối với đời, với dân , với nước.
- Làm trai trong xã hội phong kiến phải lập công(sự nghiệp) để được ghi danh lưu lại tiếng thơm đến muôn đời.
=>
Có thể nói, lập công danh là lý tưởng sống của nam nhi thời phong kiến
Company Logo
2) Hai câu cuối :
=> Nỗi thẹn ấy không phải so mình với Vũ Hầu mà là soi vào tấm gương ấy để phấn đấu.khát khao có tài để giúp nhà Trần
“Thẹn vì chưa có được tài
cao trí lớn mưu lược chưa tạo
được công danh hiển hách
như Vũ Hầu ”
“Thẹn” vì chưa trả hết nợ công danh(nợ đời) chưa cống hiến được nhiều cho đất nước
Company Logo
Là cái thẹn đầy khiêm tốn và cao cả, cái thẹn làm nên nhân cách
Thể hiện cái tâm chân thành trong sáng của người anh hùng
Đó là cái thẹn cao cả của một con người có khát vọng lớn ,nhân cách lớn nỗi thẹn của một người có trách nhiệm với dân với nước .
- Ý nghĩa của nỗi “thẹn”
Company Logo
Suy nghĩ của bản thân
về trách niệm của
thanh niên hiện nay
đối với đất nước?
III) Tổng kết
1.Nghệ thuật
- Hình ảnh thơ hoành tráng, thích hợp với việc tái hiện khí thế hào hùng của thời đại và tầm vóc, chí hướng của người anh hùng.
- Ngôn ngữ cô động, hàm súc, có sự dồn nén cao độ về cảm xúc.
2.Nội dung
Bài thơ thể hiện lí tưởng cao cả của vị danh tướng Phạm Ngũ Lão, khắc ghi dấu ấn đáng tự hào về một thời kì oanh liệt, hào hùng của lịch sử dân tộc.
3.Ghi nhớ: SGK

Company Logo
Company Logo
1
Củng cố:
Company Logo
2
Củng cố:
Company Logo
3
Củng cố:
Company Logo
4
Củng cố:
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM!