Giáo viên: LƯU HOÀNG SINH
TRƯỜNG TH-THCS CỬA DƯƠNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả, tác phẩm.
a. Tác giả.
- Bà Huyện Thanh Quan -
- Phong cách thơ: Trang nhã, cổ kính
QUA ĐÈO NGANG
- Tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX. Quê ở Nghi Tàm – Tây Hồ - Hà Nội.
- Là nữ sĩ tài danh hiếm có trong lịch sử văn học Việt Nam thời trung đại.
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả, tác phẩm.
a. Tác giả.
* Hoàn cảnh sáng tác.
Trên đường từ Thăng Long vào kinh đô Phú Xuân nhậm chức Cung trung giáo tập
b. Tác phẩm.
Kinh Đô Phú Xuân
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả, tác phẩm.
a. Tác giả.
* Hoàn cảnh sáng tác
Thất ngôn bát cú Đường luật
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
b. Tác phẩm.
* Thể loại:
* Phương thức biểu đạt.
Miêu tả & biểu cảm.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả, tác phẩm.
3. Từ khó.
- Bà Huyện Thanh Quan -
2. Đọc.
- Đèo Ngang: thuộc dãy núi Hoành Sơn, một nhánh của dãy núi Trường Sơn, chạy thẳng ra biển, phân chia địa giới hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh
- Con quốc quốc (cũng viết là cuốc cuốc): chim đỗ quyên (chim cuốc)
- Cái gia gia (cũng viết là da da): chim đa đa, còn gọi là gà gô.
QUA ĐÈO NGANG
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
I. TÌM HIỂU CHUNG.
1. Tác giả, tác phẩm.
3. Từ khó.
- Bà Huyện Thanh Quan -
2. Đọc.
QUA ĐÈO NGANG
4. Bố cục.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
2 câu đề
2 câu thực
2 câu luận
2 câu kết
I. TÌM HIỂU CHUNG
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT.
1. Nội dung.
1.1. Hai câu đề.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
- Thời gian: Ánh chiều tà.
- Cảnh vật: đá, lá, hoa, cây, cỏ.
Cảnh hoang sơ, hiu hắt, gợi buồn lúc chiều tà.
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
I. TÌM HIỂU CHUNG
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh quan -
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT.
1. Nội dung.
1.2. Hai câu thực.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Bài tập 1: Hãy chỉ rõ nghệ thuật đối, nhận xét cách sử dụng từ ngữ, cấu trúc ngữ pháp trong 2 câu thực và nêu hiệu quả diễn đạt của chúng?
NGHỆ THUẬT
V C
V C
Nghệ thuật
Từ ngữ biểu thị
Tác dụng
Hình ảnh ước lệ
Tiều, chợ
- Gợi sự sống của con người
Đảo ngữ + Từ láy
Lom khom dưới núi/ tiều vài chú

Lác đác bên sông/ chợ mấy nhà
- Nhấn mạnh:
dáng vẻ vất vả, cực nhọc nhỏ bé của con người.
Thưa thớt, vắng vẻ của sự sống.
- Lom khom/ Lác đác
- Dưới núi/ bên sông
- Tiều vài chú/ chợ mấy nhà
Đảm bảo luật của thơ Đường, câu thơ nhịp nhàng đối xứng
Đối:
ý

thanh
từ loại
cấu trúc
- Xuất hiện sự sống của con người, nhưng thưa thớt, vắng vẻ, tiêu điều.
 Tăng thêm sự hoang vắng cô tịch của Đèo Ngang.
- Nghệ thuật: Phép đối, đảo ngữ, từ láy, gợi hình ảnh.
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nội dung.
1.3. Hai câu luận.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
- Đối:
Nhớ nước – thương nhà
Đau lòng – mỏi miệng
quốc quốc – gia gia
- Đảo ngữ:
- Chơi chữ: quốc quốc, gia gia
- Lấy động tả tĩnh.
Tâm trạng buồn, cô đơn: nhớ nước, thương nhà.
Bài tập 2: So sánh kết cấu của 2 câu luận có gì giống với 2 câu thực? Hãy chỉ rõ và nêu hiệu quả nghệ thuật?
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nội dung.
1.4. Hai câu kết.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Trời, non, nước
Không gian mênh mông
> < mảnh tình riêng
Bà Huyện Thanh Quan với cái bóng của mình.
Bà Huyện Thanh Quan với tâm trạng buồn thương, cô đơn, không người chia sẻ.
Cô đơn đến tột cùng.
Bài tập 3: Em hiểu ý nghĩa của cụm từ “ta với ta” như thế nào?
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT.
1. Nội dung.
1.4. Hai câu kết.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Trời, non, nước
Không gian mênh mông
> < mảnh tình riêng
> < nỗi buồn khép kín
- Hình ảnh đối lập, tương phản
Tâm trạng buồn, lẻ loi, cô đơn, trống vắng của tác giả.
I. TÌM HIỂU CHUNG
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Nghệ thuật.
- Tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
- Sử dụng từ láy, đồng âm nhưng khác nghĩa gợi hình, gợi cảm.
- Sử dụng nghệ thuật đối, đảo ngữ, chơi chữ, ... hiệu quả.
Bài thơ thể hiện tâm trạng cô đơn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ của nhà thơ trước cảnh vật đèo Ngang
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT.
1. Nội dung.
2. Nghệ thuật.
3. Ý nghĩa.
QUA ĐÈO NGANG
- Bà Huyện Thanh Quan -
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ.
Về nhà: - HTL bài thơ. Nắm vững nội dung bài học.
- Soạn bài: “Bạn đến chơi nhà” (Nắm vững về tác giả, tác phẩm, thể thơ, trả lời câu hỏi SGK)