CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN VỚI GIỜ HỌC NGỮ VĂN CỦA CHÚNG EM
TRƯỜNG THCS TRẦN QUỐC TOẢN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC TRỰC TUYẾN
ĐỐI VỚI MÔN NGỮ VĂN BẬC THCS
CHUYÊN ĐỀ
MINH HỌA
Bài hát này có tên là gì ? Nội dung bài hát viết về ai?
Văn bản:
MINH HỌA CHUYÊN ĐỀ:
Nguyễn Quang Sáng
(1932 – 2014)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: SGK/201
Tác phẩm tiêu biểu
2. Tác phẩm
- Sáng tác 1966 (khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ) in trong tập truyện cùng tên.


- Thể loại: Truyện ngắn
- Đoạn trích nằm ở phần giữa truyện.
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nhân vật bé Thu
a/ Trước khi nhận cha
Phiếu học tập số 2
Câu hỏi: Hãy tìm những chi tiết thể hiện thái độ, hành động, lời nói của bé Thu khi mới gặp ông Sáu và trong ba ngày ông Sáu ở nhà. Nhận xét về thái độ, hành động, lời nói đó?

II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nhân vật bé Thu
- Khi anh Sáu gọi:
...mặt tái đi, vụt chạy và kêu thét lên…
=> Phản ứng tâm lí tự nhiên
=> Là một cô bé ngây thơ, hồn nhiên
...giật mình, tròn mắt nhìn, ngơ ngác, lạ lùng
a/ Trước khi nhận cha
- Trong 3 ngày anh Sáu ở nhà:
+ Khi mời cơm: Nói trổng
=> Ương ngạnh, bướng bỉnh, thông minh.
+ Khi nấu cơm: Tự lấy vá chắt nước cơm
+ Trong bữa cơm:Hất cái trứng cá mà ba gắp cho,bị ba đánh Thu không khóc, bỏ sang nhà ngoại ..cố ý khua dây lòi tói kêu to.
+ Khi anh Sáu vỗ về: Thu càng đẩy ra.
b. Khi nhận ra cha:
- Nét mặt: sầm lại, không bướng bỉnh, nhăn mày, cau có
- Lời nói:
+ Bất ngờ kêu thét lên “Ba…a…a…ba!
- Hành động:
+ ôm chặt lấy cổ
+ hôn cùng khắp, ... hôn cả vết thẹo
+ Dặn ba về mua cho cây lược (vòi quà)
Khi nhận ra cha
=> Tình yêu thương cha sâu sắc, tha thiết, mãnh liệt.
b. Khi nhận ra cha:
* Nét mặt: “không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa”, “ sầm lại, buồn rầu, … đôi mắt xôn xao”
* Lời nói: Bất ngờ kêu thét lên “ Ba…a…a…ba!”
* Hành động:
+ “ ôm lấy cổ ba nó”, ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không muốn rời xa,.. nói trong tiếng nấc…
+ “hôn ba nó cùng khắp… hôn cả vết sẹo dài trên má của ba nó.”
+ Dặn ba về mua cho mình một cây lược.
* Nguyên nhân:
Vết thẹo dài trên má ba.
Khi biết được nguyên nhân vì sao lúc đầu bé Thu nhất quyết không chịu nhận cha, các em có những cảm nhận nào khác về nhân vật bé Thu?
b. Khi nhận ra cha:
* Nét mặt: “không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa”, “ sầm lại, buồn rầu, … đôi mắt xôn xao”
* Lời nói: Bất ngờ kêu thét lên “ Ba…a…a…ba!”
* Hành động:
+ “ ôm lấy cổ ba nó”, ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không muốn rời xa,.. nói trong tiếng nấc…
+ “hôn ba nó cùng khắp… hôn cả vết sẹo dài trên má của ba nó.”
+ Dặn ba về mua cho mình một cây lược.
* Nguyên nhân:
Vết thẹo dài trên má ba.
=> Bé Thu là một em bé có cá tính, tình cảm rạch ròi, trước sau như một và đặc biệt là có tình yêu thương cha sâu sắc, tha thiết, mãnh liệt.

Qua việc bé Thu không nhận cha vì có vết thẹo dài trên má, cho đến khi nhận ra cha thì cũng đến lúc phải chia li, em có suy nghĩ gì về cuộc chiến tranh chống Mĩ? Từ đó, em hãy nói lên mong muốn của mình khi được sống trong thế giới hòa bình hôm nay.

* Tình huống truyện
* Tình huống 1:
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến. Đến lúc về thăm nhà thì con không nhận ba. Đến lúc nhận ba thì ba phải ra đi.
* Tình huống 2:



HƯỚNG DẪN TỰ HỌC


- Nắm đặc điểm nhân vật bé Thu.
- Chuẩn bị phiếu học tập: Tìm hiểu nhân vật ông Sáu.
- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm.



Phiếu học tập số 4:


2.Nhân vật ông Sáu
+ ..nhún chân nhảy thót lên,
+..bước vội vàng với những bước dài...gọi con!
+...mặt anh sầm lại hai tay buông xuống như bị gãy...”.
2/ Nhân vật ông Sáu
=> Tâm trạng nôn nóng, khao khát được gặp con.
=>Hụt hẫng, đau khổ, thất vọng khi con bỏ chạy.
a/ Lúc mới gặp con
- “... anh chẳng đi đâu xa,lúc nào cũng vỗ về con...
+ mong được nghe một tiếng ba của con
=> Khao khát được con gọi cha, được chăm sóc con.
=> Đau đớn tột cùng khi con không nhận cha.
-...khổ tâm đến nỗi không khóc được...
- trong bữa cơm...vung tay đánh con...”.
b/ Những ngày ở nhà
- ... chỉ đứng nhìn buồn rầu...
- ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt...hôn lên tóc con
c/ Lúc chia tay:
=> Sung sướng, hạnh phúc nghẹn ngào khi được đón nhận tình cảm của con
- Trước khi hy sinh nhờ bác Ba trao chiếc lược ngà cho con gái.
d/ Lúc ở chiến khu:
- Nhớ con, ân hận khi đã lỡ đánh con.
- Làm cây lược cho con
+ Gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét trên chiếc lược.
+ Mài lên tóc cho bóng, mượt.
=> Tình phụ tử thiêng liêng cao quý, bất tử.
3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ.
3. Nghệ thuật:
- Tình huống truyện
* Tình huống 1:
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến. Đến lúc về thăm nhà thì con không nhận ba. Đến lúc nhận ba thì ba phải ra đi.
* Tình huống 2:
Ở chiến khu ông dồn hết tình thương, mong nhớ làm cây lược ngà để tặng con, nhưng chưa kịp trao thì ông đã hi sinh
 Tình huống trắc trở éo le
3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
- Tình huống truyện éo le.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ
- Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói, miêu tả tâm lý nhân vật , xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.
- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ
- Là kỉ vật cuối cùng của người cha trước lúc hi sinh dành cho con chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu mến nhớ thương mong đợi của người cha đối với đứa con xa cách.
- Chiếc lược ngà đã kết tinh trong nó tình phụ tử mộc mạc mà đằm thắm sâu xa, đơn sơ mà kì diệu biết bao !
- Chứng tích của nỗi đau do chiến tranh và kẻ thù xâm lược gây ra.
Hình ảnh chiếc lược ngà
3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
- Tình huống truyện éo le.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ
- Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói, miêu tả tâm lý nhân vật , xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.
- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ
- Chi tiết, hình ảnh đặc sắc: Chiếc lược ngà.
3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
- Tình huống truyện éo le.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ
- Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói, miêu tả tâm lý nhân vật , xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.
- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ
- Chi tiết, hình ảnh đặc sắc: Chiếc lược ngà.

III. Ghi nhớ
SGK/ 202

Nghệ thuật
Nội dung:


HƯỚNG DẪN TỰ HỌC


- Nắm đặc điểm nhân vật bé Thu, ông Sáu.
- Nắm nội dung và những thành công về nghệ thuật của tác phẩm.