Tiết: …

Thực hành Tiếng Việt
Giáo viên …

Nội dung bài học
I. Từ đồng âm và từ đa nghĩa

II. Luyện tập

I. Từ đồng âm và từ đa nghĩa

Thảo luận nhóm
Hãy cho biết các từ ( 1 ) có liên quan gì với các từ ( 2 ) và chúng liên quan với
nhau như thế nào ?

Nhóm 1 Mẹ tôi ngâm đỗ (1) để nấu chè
Tôi sung sướng vì đã đỗ(2) đại học

Bạn hãy suy nghĩ cho chín ( 1 ) rồi mới quyết định
Nhóm 2 Con chờ cơm chín ( 2 ) rồi mới được đi chơi nhé

Đỗ ( 1 ): Là 1 loại thực vật thường
dùng để làm chè, nấu xôi

Đỗ ( 2 ): Trạng thái thi cử khả quan đặt kết
quả như mong muốn, khả quan, trúng tuyển

=> Nghĩa của từ đỗ ( 1 ) và đỗ ( 2 ) không liên quan đến

Chín ( 1) : Nghĩa kĩ, thấu đáo và
suy xét không thể hơn được nữa

Chín ( 2): Là trạng thái sự vật, hiện
tượng về thực phẩm không còn sống
nữa mà có thể ăn được, ngon

=> Nghĩa của từ chín ( 1) và chín ( 2) có nét tương đồng

I. Từ đồng âm và từ đa nghĩa
Phân loại

Giống nhau

Khác nhau

Từ đồng âm

Từ đa nghĩa

Âm đọc giống nhau
Không có mối liên hệ gì
về ngữ nghĩa

Các nghĩa có mối quan
hệ ngữ nghĩa nhất định

=> Hai từ có nghĩa hoàn
toàn khác nhau

=> Hai từ có nét tương
đồng

II. Luyện tập

Bài tập 1: Trong 3 trường hợp sau, ta có từ bóng đa nghĩa hay có
các từ bóng đồng âm với nhau ? Giải thích nghĩa của từ đó trong
từng trường hợp

a) Lờ đờ bóng ngả trăng chênh
Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non
bóng: hình ảnh do phản chiếu mà có

b) Bóng đã lăn khỏi đường biên dọc
bóng: Được làm từ cao su, da
hoặc nhữa dẻo, có dạng một
hình cầu , dễ nảy nên thường
được dùng để chơi thể thao

Mặt bàn được đánh véc – ni thật bóng
bóng : Nhẵn đến mức phản chiếu
được ánh sáng gần như gương

Bài tập 1: Trong 3 trường hợp sau, ta có từ bóng đa nghĩa hay có
các từ bóng đồng âm với nhau ? Giải thích nghĩa của từ đó trong
từng trường hợp

Các từ bóng ( a) (b) (c) có âm giống nhau nhưng nghĩa thì không liên quan đến nha
=> Từ đồng âm

Bài 2: Phân biệt nghĩa của từ in đậm trong các trường hợp sau .
Theo em, đó có phải từ đồng âm hay không ? Vì sao?
a) - Đường lên xứ Lạng bao xa ?
đường: Khoảng không gian phải
vượt để đi từ địa điểm này sang
địa điểm khác
- Những cây mía óng ả này chính
là nguyên liệu để làm đường
đường: Chất kết tinh từ mía có
vị ngọt dùng trong thực phẩm

=> Từ đồng âm

Bài 2: Phân biệt nghĩa của từ in đậm trong các trường hợp sau .
Theo em, đó có phải từ đồng âm hay không ? Vì sao?
b) - Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng mênh mông bát ngát
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, cũng bát ngát mênh mông
đồng: khoảng đất rộng và bằng phẳng dùng để cày
cấy,trồng trọt
- Tôi mua cái bút này với giá hai mươi nghìn đồng
đồng: Đơn vị tiền tệ

=> Từ đồng âm

Bài 3: Nghĩa của từ trái trong những trường hợp dưới đây có liên
quan với nhau không ? Vì sao ?
a)

Cây xoài trước sân nhà em có rất nhiều trái

b) Bố vừa mua cho em một trái bóng

c)

Cách một trái núi với 3 quãnh đồng

=> trái trong ba ví dụ đều biểu thị sự vật có dạng hình cầu

=> Từ
đa nghĩa

Bài 4: Xác định từ cổ đa nghĩa và từ cổ đồng âm với từ đa
nghĩa đó trong 3 câu sau:

a) Con cò có cái cổ dài
cổ: Bộ phận trên cơ thể nối đầu
với thân

b) Con quạ tìm cách uống nước trong một
chiếc bình cao cổ
cổ: Phần eo gần phần đầu của
bình, giống hình dáng của cái cổ

=> Từ cổ ( a ) và từ cổ ( b ) là từ đa nghĩa

c) Phố cổ tạo nên vẻ đẹp riêng của Hà Nội
cổ: Là tính từ chỉ sự cổ kính, lâu đời
=> Từ cổ ( c) là từ đồng âm vớitừ
cổ ( a) và cổ (b)

Bài 5: Hãy giải nghĩa của từ nặng trong câu ca dao : Tiếng hò xa
vọng nặng tình nước non.
Tìm thêm một số ví dụ có từ nặng được dùng với nghĩa khác
nặng: Chỉ tình cảm sâu sa,thắm thiết
Một số ví dụ:
Em rất buồn vì bà nội bị ốm nặng 
Túi hoa quả này nặng quá

Chúc các em học tốt !