ĐỀ 15.

I. Đọc - hiểu. Đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi
“…Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen
kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao xa, cháu cũng
nghĩ ngay ngôi sao kia lẻ loi một mình. Bây giờ
làm nghề này cháu không nghĩ như vậy nữa. Vả
lại, khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi
là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn
liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia.
Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó

đi, cháu buồn đến chết mất. Còn người thì ai mà
chả “thèm” hở bác? Mình sinh ra là gì, mình đẻ
ở đâu, mình vì ai mà làm việc? Đấy, cháu tự nói
với cháu thế đấy. Bác lái xe đi, về Lai Châu cứ
đến đây dừng lại một lát. Không vào giờ “ốp” là
cháu chạy xuống chơi, lâu thành lệ. Cháu bỗng
dưng tự hỏi: Cái nhớ xe, nhớ người ấy thật ra là
cái gì vậy? Nếu là nỗi nhớ phồn hoa đô hội thì
xoàng. Cháu ở liền trong trạm hằng tháng. Bác

lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu
gan lì nhất định không xuống. Ấy thế là một hôm,
bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói:
“Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là gì?”
(Ngữ văn 9, tập I, NXB GD)
Câu 1: Nêu thông tin về tác giả của đoạn trích.
Câu 2: Chỉ ra cách dẫn trực tiếp trong đoạn văn.
Câu 3: Chỉ ra nét nghệ thuật trong đoạn trích trên?
Nêu giá trị biểu đạt của nghệ thuật đó?
Câu 4: Xác định và gọi tên ít nhất một phép liên kết có
trong đoạn văn.

Câu 1: Nêu thông tin về tác giả của đoạn trích.
- Nguyễn Thành Long (1925-1991) quê ở huyện
Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, viết văn từ thời
kháng chiến chống Pháp. Ông là cây bút
chuyên viết truyện ngắn và kí.
Câu 2: Chỉ ra cách dẫn trực tiếp trong đoạn
văn.
- Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là gì?

Câu 3: Chỉ ra nét nghệ thuật trong đoạn trích
trên? Nêu giá trị biểu đạt của nghệ thuật đó?
- Sử dụng hàng loạt câu hỏi tu từ (câu nghi vấn); kết
hợp nhiều phương thức biểu đạt tự sự, biểu cảm,
bình luận, cách kể chuyện hấp dẫn
- Suy nghĩ đúng đắn về công việc và cuộc sống.
Trong câu hỏi của anh chứa đựng mục đích lí tưởng
sống cao đẹp, sống là phải biết làm việc, biết đóng
góp và cống hiến cho quê hương đất nước. Đây
chính là sự chuyển biến trong nhận thức của con
người lao động mới.

Câu 4: Xác định và gọi tên ít nhất một phép liên
kết có trong đoạn văn.

- Phép lặp:
+ nghề (câu 1 và câu 2)
+ công việc - việc - công việc (câu 3, 4, 5)
+…
- Phép nối:
+ Vả lại (câu 2 và câu 3)
+ …

II. Tạo lập văn bản
Câu 1.  Từ ngữ liệu phần đọc - hiểu, em hãy
viết một đoạn văn (khoảng 10 - 15 dòng)
trình bày cảm nhận của mình về anh thanh
niên.
Gợi ý tham khảo.
- Giới thiệu khái quát về các nhân vật của “Lặng
lẽ Sa pa”, trong đó có anh thanh niên, đã để lại
cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ.

Ví dụ: Nhân vật nào của “Lặng lẽ Sa Pa” cũng
hiện lên với nét đẹp đáng quí, đáng khâm phục.
Trong đó anh thanh niên làm công tác khí tượng
kiêm vật lý địa cầu đã để lại cho chúng ta nhiều ấn
tượng khó phai mờ.
- Trước tiên vẻ đẹp của anh thanh niên ở lòng yêu
đời, yêu nghề, ở tinh thần trách nhiệm cao với
công việc lắm gian khổ của mình. (dẫn chứng)

Ví dụ:
+ Trong lời giới thiệu với ông hoạ sỹ già và cô gái,
bác lái xe gọi anh là “người cô độc nhất thế gian”.
Đã mấy năm nay anh “sống một mình trên đỉnh
Yên Sơn cao 2600m bốn bề chỉ có cỏ cây và mây mù
lạnh lẽo”. Công việc hàng ngày của anh là “đo gió,
đo mưa, đo chấn động mặt đất” rồi ghi chép, gọi
vào máy bộ đàm báo về trung tâm. Nhiều đêm anh
phải “đối chọi với gió tuyết và lặng im đáng sợ”.
Vậy mà anh rất yêu công việc của mình.

+ Anh quan niệm: “khi ta làm việc ta với
công việc là đôi, sao gọi là một mình được?”
Anh hiểu rõ: “Công việc của cháu gian khổ
thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết
mất”. Sống một mình nhưng anh không đơn
độc bởi “lúc nào tôi cũng có người để trò
chuyện. Nghĩa là có sách ấy mà”

+ Tuy sống trong điều kiện thiếu thốn nhưng
người thanh niên ấy vẫn ham mê công việc,
biết sắp xếp lo toan cuộc sống riêng ngăn
nắp, ổn định. Anh nuôi gà, trồng hoa, đọc
sách, thỉnh thoảng anh xuống đường tìm gặp
bác lại xe cùng hành khách để trò chuyện cho
vơi bớt nỗi nhớ nhà

- Thứ nũa, vẻ đẹp của anh thanh niên còn thể hiện
ở cái “thèm người” thật hồn nhiên.
Ví dụ: Sống trong hoàn cảnh như thế sẽ có người
dần thu mình lại trong nỗi cô đơn. Nhưng anh
thanh niên này thật đáng yêu ở nỗi “thèm người”.
Chính tác giả đã cho ta thấy điều đó “Bác lái xe đi,
về Lai Châu cứ đến đây dừng lại một lát. Không
vào giờ “ốp” là cháu chạy xuống chơi, lâu thành lệ.
Cháu bỗng dưng tự hỏi: Cái nhớ xe, nhớ người ấy
thật ra là cái gì vậy?”

- Kết đoạn: chốt lại nội dung.
Ví dụ: Với đoạn văn ngắn này, phải chăng
nhà văn muốn khẳng định: Cuộc sống của
chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hy
sinh lớn lao và thầm lặng? Những con người
cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy,
khiến cuộc sống này thật đáng trân trọng,
thật đáng tin yêu.

Hướng dẫn học tập
- Đọc lại tài liệu gợi ý câu 2.II
- Làm hoàn chỉnh phần II: Tạo lập văn
bản (Đề 15)
- Tìm hiểu phần gợi ý của đề 16.