I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942.
Quê huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
Thuộc thế hệ các nhà thơ chống Mĩ.
Đề tài: Chiến tranh, người lính và cuộc sống
nông thôn.
Phong cách thơ: Tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng.

Một số sáng tác tiêu biểu

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
2. Tác
phẩm.

Hoàn
cảnh1977,
sángtôi
tác:
Cuốigia
năm
hòa
«Năm
tham
trại1977
viết đất
vănnước
quânvừa
độiđược
ở một
làng
bình, ôthiên
sanglàthu
ngoại
Hà nhiên
Nội (nay
Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội). Đất
nước
lúcIn
này
vừa“Từ
trải chiến
qua chiến
tranh,
cuộc
sống thanh bình đã
Xuấttaxứ:
trong
hào tới
thành
phố”
trở lại. Trong cái mơ hồ phảng phất gió thu và lá thu đang ngả
Thể nhà
thơ:thơ
5 chữ
màu,
đã trèo lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn ổi bạt
ngàn ở nơi này. Không có gì đặc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi
chín vàng nhuốm trong cái nắng vàng của mùa thu. Không gian
cao vút, sâu thẳm, yên tĩnh...»
(Lời tự bạch của Hữu Thỉnh)

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi

Hữu Thỉnh

- Phần 1: Cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc
giao mùa.
-
Phần
Những suy
nhà thơ.
“Sang2:thu”trước
hếtngẫm
gợi lêncủa
khoảnh
khắc giao mùa
của thiên nhiên, khi đất trời chuyển động sang mùa.
Gợi khoảnh khắc chuyển giao giữa tuổi trẻ sang độ
tuổi trưởng thành vững vàng, từng trải.

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Tín hiệu của mùa thu.

Theo tác giả, dấu
hiệu nào cho biết
mùa thu đã sang?

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

- Nhà thơ bộc lộ cảm xúc ngỡ
ngàng trước đất trời vào
khứu giác
ổi chưa rõ ràng bởi sự chuyển
thu cùng nhữngHương
dấu hiệu
động chầm chậm nơi đầu ngõ.
Tín
hiệu
giao
mùa

Gió se

Sương

xúc giác

thị giác
chùng chình

Bằng sự kết hợp các từ ngữ “bỗng”, “hình như”, “đã” thể
hiện cái cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước sự biến đổi của
thiên nhiên. Từng cảnh vật sang thu như kéo theo hồn
người sang thu, cũng chùng chình, bịn rịn bâng khuâng lưu
luyến.
Khổ thơ đầu nói lên cảm nhận ban đầu của nhà thơ về
cảnh vật sang thu của đất trời. Thiên nhiên được cảm nhận
từ cái gì vô hình-hương gió, mờ ảo (sương), nhỏ hẹp và
gần (ngõ) cái ngỡ ngàng ban đầu dần được cụ thể ở khổ
thơ thứ hai.

Lời tự bạch của nhà thơ
“Giữa trời đất mênh mang, giữa cái khoảnh khắc giao mùa kì lạ
thì điều khiến cho tâm hồn tôi phải lay động, phải giật mình để
nhận ra, đó chính là hương ổi. Với những người không làm thơ
thì mùi hương đó gợi nhớ đến tuổi ấu thơ, gợi nhớ đến buổi
chiều vàng với một dòng sông thanh bình, một con đò lững lờ
trôi, những đàn trâu bò no cỏ giỡn đùa nhau và những đứa trẻ ẩn
hiện trong triền ổi chín ven sông. Nó giống như mùi bờ bãi, mùa
con trẻ…Hương ổi tự nó xốc thẳng vào những miền thơ ấu thân
thiết trong tâm hồn chúng ta. Mùi hương đơn sơ ấy lại trở thành
quý giá vì nó đã trở thành chiếc chìa khóa vàng mở thẳng vào
tâm hồn mỗi người, có khi là cả một thế hệ…”.

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Tín hiệu của mùa thu.
2. Cảnh thiên nhiên, đất trời trong thời khắc sang thu.

Cảnh vật, đất trời
sang thu được tác giả
miêu tả như thế nào?

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
dềnh dàng

Êm đềm, sâu lắng, nhàn hạ, thanh
thản=> vẻ đẹp yên bình

Nhân hóa + Từ láy

Nhân hóa + Từ láy
Cảnh
vật

nhanh vội, gấp gáp, khẩn trương
bay về tổ, miền ấm áp tránh rét

vội vã
mềm mại, mỏng manh như dải
lụa vắt ngang bầu trời

Vắt nửa mình
Nhân hóa, động từ

"Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí là
- Bức
tranh
thiên
có sự ước
kết hợp
hòakhát
giữacủa
nhẹ tuổi
giông
bão,
tựanhiên
hồ những
mơ hài
khao
nhàng,
bìnhnhiên,
yên vàgiữa
vội vã,
trương
thu giới
trẻ...Tuy
ướckhẩn
mơ và
thực khiến
tại là mùa
hai thế
trởluôn
nên rõ
động
đốinét,
lậpsinh
nhau
vàhơn.
chẳng phải ước mơ nào cũng
- Với
phép
nhân
hóa cùng
ngôn
tạomột hiện
thành
hiện
thực...Sự
dang
dở,ngữ
sự giàu
mất chất
mát là
hình,
mây
gợi sựtaliên
tưởng
cầucuộc sống
thựcđám
buộc
chúng
phải
chấpthành
nhậnnhịp
trong
nốicủa
haimình.
bờ không
và thời
gian
giữa
haiRất
mùanhiều đồng
Ngaygian
cả người
lính
cũng
vậy.
khiến
mùatôi
thuđã
được
sinh
động
đội của
nằmthể
lạihiện
ở tuổi
còn
rất và
trẻ,cụở thể
ngưỡng cửa
của mùa đẹp nhất cuộc đời. Vì thế nên đám mây trong
thơ ấy chỉ "vắt nửa mình sang thu" thôi, nửa còn lại đã
trở thành kí ức… »
(Lời tự bạch)

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Trình
Khôn
g tự
gian

=> cao đãng
RộngThấp
mở, thoáng

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Tín hiệu của mùa thu.
2.Cảnh sắc thiên nhiên đất trời trong thời khắc sang thu.

3. Suy ngẫm của tác giả.

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi

Khi đất trời vào thu,
cảnh vật biến đổi ra
sao?
Nắng ----- mưa
Nắng vẫn còn

------

sấm

---- hàng cây
Mưa vơi dần

Vẫn còn ---- đã vơi ---- cũng bớt

---- đứng tuổi

 Nghệ thuật đảo ngữ, ẩn dụ
 Sự chuyển biến của các hiện tượng tự nhiên

 Hạ nhạt dần, thu đậm nét hơn.
Sấm cũng bớt

Hàng cây đứng tuổi

Có ý kiến cho rằng: “Hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ ba vừa có tính
tả thực vừa chứa đựng nhiều hàm ý sâu xa.”
Em có suy nghĩ gì về ý kiến trên?

Hình ảnh
Tả thực
Tượng
trưng

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

- Sấm là hiện tượng tự
- Những cây cổ thụ vào thu
nhiên thường xuất hiện không còn chịu tác động của
kèm những cơn mưa
mưa giông, sấm sét
giông, cuối mùa thì ít đi.
Con người bước vào tuổi
Những biến động khó
trung niên từng trải, bản
khăn, thử thách
lĩnh luôn vững vàng trước
mọi biến động

NT
ẩn
dụ
->
Câu
thơ
mang
đậm
tính
suy
ngẫm,
Biện pháp
triết lí : Vẻ chín chắn, điềm tĩnh của con người
nghệ thuật
được thể hiện qua sự từng trải với những biến
Tác dụng động đầy sóng gió trong cuộc sống

Lời tự bạch của nhà thơ
- Những suy ngẫm sâu sắc mang tính triết lí về
“Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng
con người và cuộc đời của tác giả lúc sang thu làm
thiên nhiên này, tôi muốn gửi gắm suy ngẫm của
nên đặc điểm cái tôi trữ tình sâu sắc trong bài thơ.
mình, khi con người đã từng trải thì cũng vững
vàng hơn trước những tác dộng bất thường của
ngoại cảnh, của cuộc đời.”

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
III. Tổng kết
1 Nghệ thuật
2Nội
Từ dung
ngữ biểu cảm
- Bài thơ là sự cảm nhận tinh tế của tác giả về vẻ đẹp thiên
 Nghệ
ẩn dụmình
độc đáo
nhiên
với thuật
nhữngnhân
bướchóa,
chuyển
từ hạ sang thu qua đó
nói
bộc lộảnh
những
suyvà
ngẫm
triết
lýtưởng
trong khoảnh khắc
 Hình
đối lập
giàuvàsức
liên
giao mùa.

Một số đoạn thơ viết về mùa thu

Em không nghe rừng thu
Lá thu rơi xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô?
(Tiếng thu - Lưu Trọng Lư)
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang, 
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng; 
Đây mùa thu tới – mùa thu tới 
Với áo mơ phai dệt lá vàng.
(Đây mùa thu tới – Xuân Diệu)

Ao thu lạnh lẽ nước trong veo,
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.
Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
Tựa gối, buông cần lâu chẳng được,
Cá đâu đớp động dưới chân bèo.
(Thu Điếu – Nguyễn Khuyến)

Nắng thu đang trải đầy
Đã trăng non múi bưởi
Bên cầu con nghé đợi
Cả chiều thu sang sông.

(Chiều sông thương-Hữu Thỉnh)

Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.
(Nguyễn Du)

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may.
(Nguyễn Đình Thi – Đất nước)

Mùa thu tiễn em – Tế Hanh
Em đi, trăng sắp độ tròn
Mùa thu quá nửa, lá giòn khô cây
Tiễn em trong cảnh thu này
Lòng em muôn tiếng, sao đầy
lặng im?
Ta về, giữa khoảng trời đêm
Vành trăng như thể mắt em soi
đường.

Thu rơi từng cánh – Nguyễn Bính
Mùa thu hoa cúc lại tàn
Thuyền ai buộc mãi bên làn cây cong!
Người về để lại phòng không
Thu rời từng cánh cho lòng nhớ thương.
Có người cung nữ họ Vương
Lên lầu nhìn dải sông Hương nhớ nhà.