Sự biến đổi chất
_Bài 12_

Khám phá
1. Dụng cụ: Một tờ giấy trắng và một bật lửa.
2. Vấn đề cần giải quyết:
+) Dùng những dụng cụ có sẵn, em hãy đề xuất
và thực hiện những cách làm biến đổi tờ giấy.
+) Quan sát hiện tượng và ghi lại vào Phiếu học
tập số 1.

Phiếu học tập số 1
STT

Cách thực
hiện

Hiện
tượng

Nhận xét

Kết luận

Phiếu học tập số 1
Cách
STT
Hiện tượng
thực hiện
1
2
3

Vò giấy
Xé giấy
Đốt giấy

Tờ giấy bị nhàu

Nhận xét

Kết luận

Biến đổi không Hiện tượng vật
tạo ra chất khác.
lí

Biến đổi không Hiện tượng vật
Tờ giấy bị xé rách
tạo ra chất khác.
lí
Tờ giấy bị cháy
thành tro

Biến đổi thành
chất khác.

Hiện tượng hóa
học

目

录

I

Hiện tượng vật lí

II

Hiện tượng hóa học

I
Hiện tượng vật
lí

(Rắn)

Chảy lỏng

Bay hơi

Đông đặc

Ngưng tụ
(Lỏng)

Nước chỉ biến đổi về mặt trạng thái, còn
chất vẫn giữ nguyên là chất ban đầu.

(Hơi)

Muối ăn (rắn)

Hoà tan vào nước

Dung dịch muối (lỏng)

Cô cạn

Muối ăn chỉ biến đổi về mặt trạng
thái, còn chất vẫn giữ nguyên là chất
ban đầu.

Muối ăn (rắn)

Em có nhận xét gì
về những hiện tượng
trên?
Trạng thái thay đổi, chất
không đổi.

Kết luận:
Hiện tượng chất biến đổi và vẫn
giữ nguyên là chất ban đầu, được
gọi là hiện tượng vật lí.

Bài tập 1
Hãy xác định đâu là hiện tượng vật lí trong các hiện tượng sau? Giải thích?
A. Cồn để trong lọ kín bị bay hơi.
B. Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc (lưu huỳnh đioxit).
C. Hiện tượng sấm chớp.
D. Dây sắt bị cắt nhỏ thành từng đoạn và tán thành đinh.
=> Hiện tượng vật lí là a, c, d.

Hiện tượng sấm chớp

=> Hiện tượng
vật lí

Hiện tượng sương mù

Sương mù tạo nên từ hơi ẩm trên Trái Đất bốc hơi; khi bốc hơi, hơi ẩm
chuyển động lên cao, lạnh dần và ngưng tụ tạo thành hiện tượng sương
mù. Sương mù khác với mây ở chỗ nó gần với bề mặt Trái Đất hơn, còn
mây thì không.

II
Hiện tượng hóa
học

Hãy xem video sau đây và
quan sát hỗn hợp lưu huỳnh
và sắt bị đun nóng sẽ tạo
thành chất gì?

Thí nghiệm 1:
 Sắt tác dụng với lưu huỳnh bột phản ứng tạo
thành sắt(II) sunfua.

Hãy xem video sau đây và
quan sát đường bị đun nóng
sẽ tạo thành chất gì?

Thí nghiệm 2:
 Đường bị đun nóng tạo thành than và nước.

Các em có nhận xét gì
về hai thí nghiệm
trên?

Nhận xét
Trạng thái và chất thay đổi.

Dấu hiệu
Màu sắc thay đổi, có sinh ra chất mới.

Kết luận
Hiện tượng chất biến đổi có tạo ra
chất khác, được gọi là hiện tượng
hóa học.

Phân biệt hiện tượng vật lí và hóa học trong các hiện tượng sau:
Phơi quần áo dưới ánh nắng

 Hiện tượng vật lí
Bánh mì mốc

 Hiện tượng hóa học

Sương đọng trên lá

 Hiện tượng vật lí
Xích xe bị gỉ sét

 Hiện tượng hóa học

Hiện tượng “Ma trơi”
Hiện tượng “Ma trơi” do sự tham gia của hai chất khí photphin PH 3 và
điphotphin P2H4 xuất hiện do sự phân hủy xương, xác động thực vật ở khu vực
đầm lầy, nghĩa địa bằng hoạt động của các vi khuẩn trong đất. Chúng tích tụ lại
và khi gặp điều kiện thuận lợi thì tự bốc cháy thành lửa sinh ra P4H10
(tetraphotpho đecaoxit), các đốm lửa nhỏ với độ sáng khá nhỏ (xanh nhạt), lập
lòe, khi ẩn khi hiện. Ban đêm mới thấy được ánh sáng còn ban ngày thì các đốm
lửa này có thể bị ánh sáng mặt trời che khuất.

Hiện tượng hóa học

Bài tập 1

Xét các hiện tượng sau đây, hiện tượng nào là hiện tượng
hóa học:
A. Cho vôi sống (CaO) hòa tan vào nước (H2O) tạo thành
Ca(OH)2.
B. Đinh sắt để trong không khí bị gỉ.
C. Cồn để trong lọ không khí bay hơi.
D. Dây tóc bóng đèn điện nóng và sáng lên khi dòng điện
chạy qua.

Hiện tượng hóa học là A và B.

Bài tập 3
(SGK-47)

Khi đốt nến (làm bằng parafin), nến chảy lỏng thấm vào
bấc. Sau đó, nến lỏng chuyển thành hơi. Hơi nến cháy
trong không khí tạo ra khí cacbonic và hơi nước.
Hãy phân tích và chỉ ra ở giai đoạn nào diễn ra hiện tượng
vật lí, giai đoạn nào diễn ra hiện tượng hóa học. Cho biết:
Trong không khí có khí oxi và nến cháy là do có chất này
tham gia.

Hiện tượng vật lí
- Nến chảy lỏng thấm vào bấc
- Nến lỏng chuyển thành hơi

Hiện tượng hóa học
- Hơi nến cháy trong không khí tạo
ra khí cacbonic và hơi nước.
+ Chất ban đầu: hơi nến, khí oxi
+ Chất sinh ra: cacbonic, hơi nước

Bài tập trắc nghiệm 1
Hiện tượng vật lí là:
A. Hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu.
B. Hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác.
C. Đun nóng đường tạo thành than và nước.
D. Đốt cháy KMnO4.

Bài tập trắc nghiệm 2
Dấu hiệu chính để phân biệt hiện tượng vật lí và hóa học:
A. Sự thay đổi về màu sắc của chất.
B. Sự xuất hiện chất mới.
C. Sự thay đổi về trạng thái của chất.
D. Sự thay đổi về hình dạng của chất.

III
Tổng kết

Hiện tượng chất biến
đổi mà vẫn giữ
nguyên là chất ban
đầu, được gọi là hiện
tượng vật lí.

Hiện tượng chất biến
đổi có tạo ra chất
khác, được gọi là
hiện tượng hóa học.

Hướng
dẫn về
nhà

Hoàn thiện nội dung bài học
vào vở ghi.
Hoàn thiện bài tập 1, 2 trong
SGK trang 47.
Đọc trước bài Phản ứng hóa
học.