SỰ SỐNG VÀ CÁI CHẾT
- Trịnh Xuân Thuận -

I. Tìm hiểu
chung
1. 1. Tác giả:
- Trịnh Xuân Thuận: 1948 Tại Hà Nội, là nhà Vật lí,
thiên văn học người Mỹ gốc Việt.
- Ông vừa là 1 nhà khoa học, vừa là 1 nhà văn
 Các thông tin về khoa học vũ trụ được trình bày
bằng ngôn ngữ giàu chất thơ

2

2. Văn bản
- Xuất xứ: Văn bản được trích trong cuốn Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao.
- Đây là cuốn sách có giá trị: cung cấp cho người đọc thông tin về vũ trụ, giải thích
từ ngữ, khám phá vẻ đẹp của sự sống, suy ngẫm về vai trò của con người trong
vũ trụ, mối quan hệ giữa cái đẹp, khoa học và thi ca…

3

3. Đọc văn bản

“

Đoạn 1: Hai hướng
đi cơ bản của lịch sử
sự sống trên trái đất
Đoạn 2: Chuyến du
hành ngược thời
gian về thời xa xưa
của trái đất

Đoạn 4:Mối quan hệ
giữa sự sống và cái
chết, vai trò của
chúng đối với các
loài trên trái đất
Đoạn 3: Sự thích nghi,
sinh tồn, tuyệt chủng
của các loài trong quá
trình tiến hóa

4

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Câu 1:
- Đề tài: sự sống và cái chết
- Liên hệ với các văn bản khác: Hành trình về
phương Đông, Muôn kiếp nhân sinh của John Vũ

-> Tác giả tiếp cận vấn đề
sự sống và cái chết từ lịch
sử tiến hóa của các sinh vật
trên trái đất, để thấy được
mối liên hệ giữa sự sống và
cái chết cũng như tầm quan
trọng như nhau của chúng
5

2. Câu 2

first

- Thông tin khái quát ở đoạn 1
- Triển khai thông tin ở đoạn 2,3
- Khái quát, mở rộng thông tin ở
đoạn 4
second

last
Chú ý:

Các thuật ngữ khoa học,
các số liệu, dẫn chứng xuất
hiện chủ yếu đoạn 2,3
6
6

3. Câu 3
Sơ đồ thể hiện sự phát triển của
lịch sử bằng những con số, từ ngữ
chỉ thời gian; thể hiện diện mạo
cụ thể của sự sống bằng tên các
loài.

7

4. Câu 4
▪ Mối quan hệ giữa các yếu tố
như đấu tranh và sinh tồn,
tiến hóa giữa sự sống và cái
chết là mối quan hệ cùng tồn
tại, cùng phát triển, không
loại trừ nhau, cái này là 1
phần của cái kia, tương hỗ,
phụ thuộc lẫn nhau

8

5. Câu
5

Thông điệp:
niềm tin vào
sự sống và cái
chết, niềm tin
vào tương lai
 TÍCH CỰC.
9

6. Câu 6
Đặc điểm thể loại thể hiện qua văn bản thông tin:

bố cục rõ ràng, cách chia đoạn theo luận điểm,
mối quan hệ chặt chẽ giữa các đoạn, mức độ sử
dụng thuật ngữ chuyên ngành, văn phong khách
quan…

10

7. Câu 7
Không thể thay thế vì nhan
đề Sự sống và cái chết có
nội hàm rộng hơn, khái
quát hơn, trừu tượng hơn,
vì thế, có khả năng liên
tưởng sâu rộng hơn

11

8. Câu 8
Kết nối đọc, viết, luyện tập
Sưu tầm, thu thập thông tin về 1 loài vật mà bạn thích.
Trình bày thành đoạn văn khoảng 150 chữ
Lựa chọn 1 bài viết, nhận xét, đánh giá
12

III. TỔNG KẾT
1. Nội dung: Truyện kể về các vị thần đã sáng tạo ra thế giới. lí giải và
Qua truyện, người xưa nhằm giải thích các hiện tượng tự nhiên và
khát vọng nhận thức, chinh phục, sáng tạo thế giới.
2. Nghệ thuật: Đặc trưng cho nhóm thần thoại suy nguyên:
+ Cốt truyện đơn giản.
+ Thời gian, không gian: Câu thời không gian vũ nhau trụ gian phiếm
chỉ, ước lệ và với nhiều cõi khác (thiên đình chuyện mang, trần
gian…)
+ Nhân vật chính: là có hình dạng dị thường, các vị thần Trụ Trời, thần
Sét, thần Gió có sức mạnh phi thường, tính cách đơn giản, luôn gắn
với công việc cụ thể.
+ Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.

LUYỆN TẬP
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một chi
tiết kì ảo trong một truyện thần thoại đã học hoặc
tự đọc thêm.

VẬN DỤNG
Sau khi đọc hiểu văn bản Sự
sống và cái chết, các em hãy
làm việc nhóm 6 người tại nhà
và làm podcast với nội dung
“Ngưng làm tổn thương mẹ
thiên nhiên”. Podcast tối đa 10
phút và phải có hình ảnh, các
phương tiện minh họa sáng
tạo.

16