TẬP TÍNH
CỦA ĐỘNG VẬT
Bài 32
Tiếp theo
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
Những phản ứng của động vật dưới đây có nguồn gốc từ đâu?
a. Ví dụ:

b. Khái niệm:
- Hình thức học tập đơn giản nhất
- Kích thích (không kèm nguy hiểm)  lặp đi lặp lại liên tục  ĐV không trả lời
c. Ý nghĩa:
Giúp động vật có thể tiết kiệm được năng lượng.
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
1. Quen nhờn
a. Ví dụ:

b. Khái niệm:
Những động vật còn non di chuyển theo vật chuyển động mà chúng nhìn thấy đầu tiên, thường thì đó là con mẹ.
c. Ý nghĩa:
Động vật còn non được bố mẹ chúng chăm sóc nhiều hơn.
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
2. In vết
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
3. Điều kiện hóa
a. Điều kiện hoá đáp ứng
* Ví dụ: Thí nghiệm của Pavlov.
* Khái niệm:
Là sự hình thành mối liên kết mới trong thần kinh trung ương dưới tác động đồng thời của các kích thích.
* Ý nghĩa: Tạo lập phản xạ có điều kiện
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
3. Điều kiện hóa
b. Điều kiện hoá hành động
* Ví dụ: Thí nghiệm của Skinner
* Khái niệm:
Là hình thức liên kết hành vi của động vật với một phần thưởng (hay phạt) hoặc là hình thức liên kết thử-sai. Sau đó động vật chủ động lặp lại hành vi đó.
* Ý nghĩa: Cơ sở huấn luyện động vật
b. Khái niệm:
Học không có ý thức không rõ mình đã học được nhưng khi cần giải quyết một vấn đề thì những điều vô tình học được lại tái hiện giúp cho động vật giải quyết vấn đề đó nhanh chóng hơn.
c. Ý nghĩa:
Giúp động vật nhanh chóng tìm được thức ăn và tránh sự đe dọa của động vật săn mồi.
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
4. Học ngầm
a. Ví dụ:
- Thả chuột 1 vào mê cung, chuột sẽ chạy đi thăm dò đường đi lối lại trong đó.
- Đặt thức ăn vào mê cung: thả chuột 1 + chuột 2 vào  chuột 1 tìm được thức ăn nhanh chóng hơn.
b. Đặc điểm
- Học có chủ định
- Trước một tình huống mới  con vật tìm cách giải quyết bằng cách phối hợp các kinh nghiệm đã có qua suy nghĩ, phán đoán, làm thử.
- Chỉ có ở ĐV có hệ TK phát triển cao: Linh trưởng
c. Ý nghĩa: Giúp động vật giải quyết tình huống mới nhanh chóng, chính xác.
IV -MỘT SỐ HÌNH THỨC HỌC TẬP Ở ĐỘNG VẬT
5. Học khôn
a. Ví dụ:
Câu 1: Một con mèo đang đói chỉ nghe thấy tiếng bày bát đĩa lách cách, nó đã chạy vội vàng xuống bếp. Đây là hình thức học tập:

a. Quen nhờn.
b. Điều kiện hóa đáp ứng.
c. Học khôn.
d. Điều kiện hóa hành động.
CỦNG CỐ
Câu 2: Thầy dạy toán yêu cầu bạn giải một bài tập đại số mới. Dựa vào những kiến thức đã có, bạn được giải được bài tập đó. Đây là hình thức học tập:

a. Điều kiện hóa đáp ứng.
b. In vết.
c. Học ngầm.
d. Học khôn.
CỦNG CỐ
Câu 3: Thả một hòn đá bên cạnh con rùa, rùa sẽ rụt đầu vào trong mai. Nhưng nếu cứ lặp đi lặp lại hành động này thì rùa không còn rụt đầu vào nữa. Đó là hình thức học tập:
a. In vết
b. Điều kiện hoá đáp ứng
c. Học ngầm
d. Quen nhờn
CỦNG CỐ
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
Săn mồi
Sinh sản
Đánh dấu lãnh thổ
Di cư
Bầy đàn
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
1. Tập tính kiếm ăn
- ĐV chưa có tổ chức thần kinh: bẩm sinh.
- ĐV có tổ chức thần kinh: Là tập tính học được, hình thành trong quá trình sống. Học tập bố mẹ, đồng loại hoặc trải nghiệm bản thân
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
2. Tập tính bảo vệ lãnh thổ
- Đánh dấu: chất tiết, nước tiểu …
- Mục đích: chống các cá thể khác cùng loài để giữ gìn nguồn thức ăn, nơi ở và sinh sản
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
3. Tập tính sinh sản
Bẩm sinh mang tính bản năng.
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
4. Tập tính di cư
- Là tập tính phức tạp thể hiện ở một số loài cá, chim, thú
- Thời gian: theo mùa, định kỳ hàng năm để tránh rét và kiếm ăn.
- Di cư dựa vào vị trí của mặt trời, sao hay từ trường trái đất, hướng của dòng nước chảy.
V- MỘT SỐ TẬP TÍNH PHỔ BIẾN Ở ĐỘNG VẬT
5. Tập tính xã hội
- Là tập tính sống bầy đàn
- Loài: côn trùng, cá, thú…
- Phân loại:
+ Tập tính thứ bậc
+ Tập tính vị tha
CỦNG CỐ
Cho các ví dụ khác về các tập tính:
Tập tính kiếm ăn
Tập tính bảo vệ lãnh thổ
Tập tính sinh sản
Tập tính di cư
Tập tính xã hội
ở các loài động vật khác nhau.
VI- ỨNG DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ
TẬP TÍNH VÀO ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT
Cho một số ví dụ về ứng dụng những hiểu biết về tập tính vào đời sống và sản xuất:
- Giải trí
Săn bắn
Bảo vệ mùa màng
Chăn nuôi
An ninh quốc phòng
VI- ỨNG DỤNG NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ
TẬP TÍNH VÀO ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT
Cho vài ví dụ về tập tính học được chỉ có ở người, không có ở động vật.
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!