Tiết: 94 TÌM HIỂU CHUNG VỀ
PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

* TÌM HIỂU BÀI:
1. Điền từ thích hợp vào chỗ trống sau:
……………....bay thấp , mưa ngập bờ ao
………………bay cao, mưa rào sẽ tạnh.
(Tục ngữ)
Chuồn chuồn
Chuồn chuồn
1. Điền từ:
2. Tình huống:
? Câu tục ngữ trên đề cập đến hiện tượng tự nhiên nào?
MƯA
? Tại sao lại có mưa?

VÒNG TUẦN HOÀN CỦA NƯỚC
Tại sao trẻ con ở vùng nông thôn, trước khi tập bơi thường cho chuồn chuồn ngô cắn rốn?
Chuồn chuồn là loài vật sống lưỡng cư: ở dưới nước và ở trên cạn.
CHƯA BIẾT
VẤN ĐỀ
HIỂU
GIẢI THÍCH
I. MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI THÍCH:
HÌNH ẢNH : 1- CON CHUỒN CHUỒN
HÌNH ẢNH : 2- NHẬT THỰC
HÌNH ẢNH : 3- NƯỚC BIỂN
HÌNH ẢNH : 4 – LÁ CÂY
HÌNH ẢNH TRONG TỰ NHIÊN
GiẢI THÍCH BẰNG TRI THỨC : SINH HỌC, VẬT LÍ, ĐỊA LÍ,…
Ghi nhớ 1: Trong đời sống, giải thích làm cho hiểu rõ những điều chưa biết trong mọi lĩnh vực.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
TÌM NHỮNG CÂU NÓI VỀ LÒNG KHIÊM TỐN:
Định nghĩa.
Biểu hiện.
Giá trị.
LÒNG KHIÊM TỐN
1/ Điều quan trọng của khiêm tốn là chính nó đã tự nâng cao giá trị cá nhân của con người trong xã hội.
2/ Khiêm tốn là biểu hiện của con người đứng đắn, biết sống theo thời và biết nhìn xa.
3/ Khiêm tốn là tính nhã nhặn, biết sống một cách nhún nhường, luôn luôn hướng về phía tiến bộ, …học hỏi.
4/ Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm; không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân...
5/ Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên con đường đời.
6/ Lòng khiêm tốn có thể được coi là một tính căn bản cho con người trong nghệ thuật xử thế và đối đãi sự vật.
XÁC ĐỊNH BỐ CỤC CỦA BÀI VĂN TRÊN? NHẬN XÉT VỀ BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN TRÊN?
BỐ CỤC
MB
TB
KB
KHÁI NIỆM KHIÊM TỐN
BIỂU HIỆN CỦA KHIÊM TỐN
TẦM QUAN TRỌNG CỦA LÒNG KHIÊM TỐN
Ý NGHĨA KHIÊM TỐN
GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ GIẢI THÍCH: LÒNG KHIÊM TỐN
KHẲNG ĐỊNH VẤN ĐỀ GIẢI THÍCH: KHIÊM TỐN
NGƯỜI KHIÊM TỐN
=> Mạch lạc, rõ ràng, dễ hiểu.

Giải thích trong văn nghị luận là gì?


GHI NHỚ 2: Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ, … cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.
PHƯƠNG PHÁP GIẢI THÍCH:
- Nêu định nghĩa
- Kể ra các biểu hiện
- So sánh đối chiếu với các hiện tượng khác
- Nguyên nhân
- Hậu quả
- Lợi
- Hại
- Cách đề phòng
- Noi theo
Người ta thường giải thích bằng những cách nào?
II.Các bước làm bài văn lập luận giải thích:
Tìm hiểu đề văn: sgk/48
Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sáng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.

Các bước thực hiện
Bước 1
Bước 2
Bước 3
Bước4

Lập dàn bài.

Viết bài.
Tìm hiểu đề,
tìm ý.

Đọc, sửa chữa.
Tìm hiểu đề, tìm ý:

Thể loại:
Vấn đề cần giải thích:
Cần giải thích những mặt của vấn đề:


Liên hệ với các câu ca dao, tục ngữ tương tự:
Lập luận giải thích
Đi một ngày đàng… khôn
+ Nghĩa đen
+ Nghĩa bóng
2) Lập dàn bài:
Mở bài:
Giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa sâu xa là đúc kết kinh nghiệm thể hiện khát vọng đi nhiều nơi để mở rộng hiểu biết.
b. Thân bài: Triển khai việc giải thích
- Nghĩa đen:
+ Đi một ngày đàng nghĩa là gì? Một sàng khôn là gì?
-Nghĩa bóng:
+ Đi đây đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn ngoan từng trải.
- Nghĩa sâu: Khát vọng của người nông dân xưa muốn mở rộng tầm hiểu biết
-Liên hệ: Đi một bữa chợ, học một mớ khôn,…
c/ Kết bài: Câu tục ngữ xưa vẫn còn ý nghĩa cho đến ngày hôm nay. .



Nêu vấn đề cần giải thích. Giới thiệu câu tục ngữ.
-Giải nghĩa các khái niệm, các từ ngữ khó trong câu trích của vấn đề.
-Lần lượt giải thích từng nội dung, từng khía cạnh bằng cách dùng lí lẽ trả lời các câu hỏi
Khẳng định ý nghĩa , tầm quan trọng, tác dụng của vấn đề - Nêu suy nghĩ,…
Tham khảo dàn bài sau và cho biết mỗi phần
thường nêu những nội dung gì?
DÀN BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

a. Mở bài:
Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích.
b. Thân bài:
Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp

c. Kết bài:

Nêu ý nghĩa điều cần giải thích với mọi người
Đi thẳng vào vấn đề : “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn là một câu tục ngữ hay, chẳng những đúc kết kinh nghiệm học tập của người xưa, mà còn thể hiện khát vọng được đi xa để mở rộng tầm mắt”.

- Đối lập hoàn cảnh với ý thức : “Người nông dân Việt Nam xưa quanh năm bó mình trong luỹ tre xanh, tầm mắt hạn hẹp. Chính vì vậy mà dân gian đã có câu tục ngữ khích lệ họ đi đây đi đó để mở rộng hiểu biết : Đi một ngày đàng , học một sàng khôn”.

- Nhìn từ chung đến riêng : “Nhân dân ta có nhiều câu tục ngữ, ca dao nói về việc đi xa để mở rộng tầm mắt. Một trong những câu đó là : “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”.
3. VIẾT BÀI ( HS tham khảo SGK trang 85,86)
* Mở bài: (Có nhiều cách )
Khi viết bài văn lập luận giải thích, chúng ta cần lưu ý điều gì?
Lời văn giải thích cần sáng sủa, dễ hiểu.
Giữa các phần, các đoạn cần có liên kết (từ ngữ liên kết: Thật vậy, qua đó, không những mà còn…)