KHỞI ĐỘNG
Tiết 01 – 07:
Chủ đề:TRUYỆN KÍ VÀ CÁC VẤN ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A. Văn bản:
TÔI ĐI HỌC (Thanh Tịnh)
I. TÌM HIỂU CHUNG





- Thanh Tịnh (1911-1988).
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh
- Ông vừa là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ. Sáng tác của ông đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
- Ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

1.Tác giả - tác phẩm
a. Tác giả:
2.Tác phẩm:

- Truyện ngắn “Tôi đi học” in trong tập “Quê mẹ”(1941)
- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình.
3. Bố cục:
P1.Từ đầu đến “Trên ngọn núi”
 Khơi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi” trên đường tới trường.
P 2.Tiếp đến “Được nghỉ ngơi cả ngày nữa”
 Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường.
P3.Còn lại
 Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong lớp học.
3 phần
II. PHÂN TÍCH
1. Cảm nhận của "tôi" trên đường tới trường:

a. Khơi nguồn cảm xúc:
- Thời gian: cuối thu... đầy sương và gió lạnh...
Không gian: lá ngoài đường rụng nhiều, mây bàng bạc…
Sự việc: Mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ...
-> khơi nguồn nỗi nhớ, từ hiện tại nhớ về quá khứ
=> Thời gian, không gian quen thuộc và gần gũi, gắn liền với tuổi thơ. Đó là lần đầu được cắp sách tới trường.


Tâm trạng:
+ Lại nao nức...
+ Quên thế nào được những cảm giác trong sáng...như mấy cành hoa tươi...

-> Từ láy+ so sánh
=> Tưng bừng, rộn rã, nao nức những kỉ niệm mơn man buổi tựu trường.
b.Cảm nhận
*Cảm nhận của tôi trên đường đến trường
+ “Con đường…quen đi lại lắm lần…tự nhiên thấy lạ
+ Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”
+ Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn
+ Muốn thử sức mình.

-> So sánh, nhiều động từ miêu tả tâm trạng
=> Kỉ niệm đẹp, trong sáng; bước đầu nhận thức được sự nghiêm túc của việc học và sự lớn khôn của bản thân.
+ Ý nghĩ ... thoáng qua nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi
GV bình: + Hình ảnh: Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”
-> So sánh một hiện tượng vô hình với một hiện tượng thiên nhiên hữu hình đẹp đẽ => làm nổi bật sự ngây thơ, trong sáng đáng yêu của nhân vật Tôi trong kỉ niệm lần đầu tới trường
2. Cảm nhận của "tôi" lúc ở sân trường.
- Dày đặc cả người...vui tươi sáng sủa
- Trường oai nghiêm như đình làng
- Bỡ ngỡ đứng nép bên người thân
- Như con chim con đứng bên bờ tổ, …muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ.
-> Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới trường =>Thể hiện khát vọng bay cao; khám phá những chân trời tri thức mới của tuổi trẻ trước cánh cửa trường học
- Thấy chơ vơ... lúng túng, dềnh dàng
- Thấy tim như ngừng đập, giật mình …càng lúng túng hơn.
-> Từ láy, miêu tả chân thực sự chuyển biến tâm lí của nhân vật
+ Nức nở, thút thít...
=> Giàu cảm xúc với trường, lớp, người thân, có những dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ những ngày đầu tiên đi học.
3. Khi vào lớp học
- Thấy lạ lạ, hay hay
- Tự lạm nhận chỗ ngồi là vật riêng của mình
- Không cảm thấy xa lạ với những người bạn ngồi bên
- Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc: Bài viết tập: Tôi đi học
->Những suy nghĩ, cảm xúc trong sáng, chân thực
=>Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ vừa non nớt, vừa ngây thơ rất đáng yêu => Tự tin, bước vào buổi học đầu tiên.
-> Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ - Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn vừa mở ra một thế giới mới, một khoảng không gian, thời gian mới, một tâm trạng, tình cảm mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ. Đồng thời dòng chữ đã chốt lại chủ đề bài văn.
4/ Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học
- Phụ huynhchuẩn bị chu đáo cho con, trân trọng buổi lễ, đến dự và động viên các con.
- Ông đốc hiền từ tươi cười nhẫn nại
=> Gia đình và nhà trường đều có trách nhiệm với thế hệ tương lai.
III. TỔNG KẾT:
*NT: -Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu đi học .
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo; giọng điệu trữ tình, trong sáng.
- Kết hợp miêu tả+ tự sự+ biểu cảm.
*ND: Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi.
* Ghi nhớ: (sgk)
LUYỆN TẬP
Vận dụng
Bài tập vận dụng (BTVN – Làm vào vở BT)
Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất của những năm học trước.(Viết đoạn văn)
2. Sau khi xem các video và bài viết về buổi Khai giảng năm học mới 2021-2022 bằng hình thức trực tuyến, em có cảm nghĩ gì? Hãy viết thành bài văn ngắn ghi lại cảm nhận của em.
DẶN DÒ
- Soạn bài "Trong lòng mẹ" .