Kiểm tra bài cũ:
Trả lời:
Nêu vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự. Cho ví dụ.
Trong văn tự sự, rất ít khi các tác giả chỉ thuần kể người, kể việc(kể chuyện) mà khi kể thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể chuyện sinh động và sâu sắc hơn.
Ở tiết trước, ta đã làm quen và nhận biết được sự kết hợp, đan xen giữa các yếu tố miêu tả và biểu cảm với kể chuyện trong một văn bản tự sự. Bài học hôm nay cô sẽ đi hướng dẫn các em đi vào thực hành luyện tập viết đoạn văn tự sự có sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
Tìm, chỉ ra các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn sau:
“Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp vào đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường”.
Tiết 23,24: LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP MIÊU TẢ BIỂU CẢM
I. TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
Tiết 23,24: LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP MIÊU TẢ BIỂU CẢM
1. Cho các sự việc và nhân vật sau( sgk/83)
Chẳng may em đánh vỡ một lọ hoa
đẹp.
b) Em giúp một bà cụ qua đường vào lúc đông người và nhiều xe cộ qua lại.
c) Em nhận được một món quà bất ngờ nhân ngày sinh nhật hay ngày lễ, tết.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
Hãy xây dựng một đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
Những yếu tố cần thiết để xây dựng đoạn văn tự sự là gì?
a. Sự việc:
Gồm một hay nhiều hành vi, hành động đã xảy ra cần được kể lại một cách rõ ràng mạch lạc để những người khác cùng được biết.
b. Nhân vật chính:
Là chủ thể của hành động hoặc là một trong những người đã chứng kiến sự việc đã xảy ra.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự?
Các yếu tố miêu tả, biểu cảm có vai trò làm cho sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và nhân vật chính trở nên gần gũi, sinh động.
- Các yếu tố miêu tả, biểu cảm có thể nhiều hay ít, đậm hay nhạt, nhưng nó chỉ có vai trò bổ trợ cho sự việc và nhân vật chính.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
Qui trình xây dựng đoạn văn tự sư gồm mấy bước? Nội dung từng bước?
*Quy trình viết đoạn văn tự sự: 5 bước:
- Bước 1:
Lựa chọn sự việc chính.
+ Có đối tượng là con người (b)
+ Có đối tượng là đồ vật (a)
+ Sự việc mà con người là chủ thể tiếp nhận: Nhận món quà (c)
- Bước 2:
Lựa chọn ngôi kể.
- Bước 3:
Xác định thứ tự kể.
+ Khởi đầu từ đâu?
+ Diễn biến thế nào?
+ Kết thúc ra sao?
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
- Bước 4:
Xác định các yếu tố miêu tả, biểu cảm sẽ viết trong đoạn văn.
- Bước 5:
Viết thành đoạn văn kể chuyện, kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm sao cho hợp lí.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
Từ các sự việc và nhân vật trong sgk (mục I, trang 83), em hãy thực hiện qui trình gồm 5 bước ở trên? (Chọn thực hiện đề 1)
Tìm hiểu qui trình xây dựng đoạn văn:
Đề: Chẳng may em đánh vỡ một lọ hoa đẹp.
- B1:
Lựa chọn sự việc chính: đối tượng là đồ vật (lọ hoa).

- B2:
Lựa chọn ngôi kể: thứ nhất, số ít (Tôi, Em).
- B3:
Xác định thứ tự kể:
+ Khởi đầu: Cảm tưởng, nhận xét, hành động.
Ví dụ:
+ Em ngồi thẫn thờ trước một loj hoa đẹp đã vỡ tan..chỉ vì một chút vội vàng mà em phải trả giá…
+ Thế là cái lọ hoa bố em thích nhất đã bị vỡ…
- Diễn biến: Kể lại sự việc một cách chi tiết.
VD:
+ Lọ hoa vỡ thành từng mãnh lớn có thể gắn lại bằng keo hoặc bị vỡ vụn…
+ Em ngồi ngắm nghía, mân mê…
+ Thu dọn các mãnh vỡ…
+ Bố mẹ, anh, chị, em về chứng kiến.
Kết thúc: Suy nghĩ cảm xúc bản thân, tình cảm người thân. Bài học kinh nghiệm về tính cẩn thận.
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
- B4: Xác định liều lượng các yếu tố miêu tả, biểu cảm sẽ dùng trong khi viết đoạn văn(Dự định miêu tả phần nào? Bộc lộ cảm xúc ở chi tiết nào?...)



- Biểu cảm: Suy nghĩ, tình cảm, sự trân trọng, sự nuối tiếc, ân hận. ( Khi làm vỡ thái độ, tình cảm của em ra sao?)
- B5: Viết thành đoạn văn:
VD: - Miêu tả hình dáng, màu sắc, chất liệu... vẻ đẹp của lọ hoa. (Lọ hoa đẹp như thế nào?)
TỪ SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT ĐẾN ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM:
HẾT TIẾT 1
II. LUYỆN TẬP
Tiết 23,24: LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP MIÊU TẢ BIỂU CẢM
Yêu cầu:
- Sự việc: Lão Hạc báo tin đã bán con chó vàng.
Ngôi kể: Nhập vai ông giáo.
(Học sinh viết đoạn văn theo yêu cầu, đọc và chỉ ra các yếu tố miêu tả và biểu cảm)
Đoạn văn viết mẫu:
Tôi là một ông giáo nên được lão Hạc rất tin tưởng và tôn trọng. Có bất cứ chuyện gì, lão cũng sang tâm sự với tôi. Ngay cả việc bán con chó lão cũng bàn bạc với tôi mấy lần. Một hôm, lão sang nhà tôi và cho tôi biết lão đã bán con Vàng rồi. Lão cố làm ra vui vẻ nhưng tôi trông lão khổ sở lắm. Tôi ái ngại hỏi “Thế nó cũng cho bắt à?”. Vậy mà lão đã khóc và kể lại cho tôi nghe việc con chó bị bắt như thế nào. Dường như lão ân hận lắm!
Bài tập 1 (SGK/T84):
II. LUYỆN TẬP
Yếu tố miêu tả:
Trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậng nước. Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngọeo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…
- Yếu tố biểu cảm:
Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc, bây giờ thì tôi không xót xa năm quyển sách của tôi quá như trước nữa. Tôi chỉ ái ngại cho lão Hạc, tôi hỏi cho có chuyện.
Bài 2: Đoạn văn của Nam Cao đã kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm ở chỗ nào? ( Đọc lại đoạn văn SGK trang 41, 42)
- Giúp tác giả khắc sâu vào lòng người đọc một lão Hạc khốn khổ về hình dáng, đau đớn, quằn quại về tinh thần của nhân vật lão Hạc trong giây phút ân hận xót xa vì bằng này tuổi đầu rồi mà còn đánh lừa con chó, khắc sâu tâm trí người đọc về hình ảnh lão Hạc.
- Thể hiện sự cảm thông, thương xót của tác giả với nhân vật.
Những yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp Nam Cao thể hiện được điều gì?
ĐỌC THÊM
* Bài đọc thêm số 1 trang 84:
Đọc diễn cảm, thể hiện sự ân hận của dế Mèn đã gây ra cái chết thương tâm cho dế Choắt.
* Bài đọc thêm số 2 trang 85:
Đọc diễn cảm, thể hiện sự hối hận của người anh về sự ích kỉ của mình so với tấm lòng bao dung của em gái Kiều Phương.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Đối với bài cũ:
- Rút ra được bài học trong việc viết đoạn văn tự sự có kết hợp các yếu tố kể, tả, biểu cảm: Đoạn văn được sắp xếp nhằm mục đích tự sự, các yếu tố miêu tả và biểu cảm được đưa vào bài chỉ khi cần thiết và không làm ảnh hưởng tới việc kể chuyện.
- Viết đoạn văn tự sự kể lại một sự việc trong một câu chuyện đã học, trong đoạn văn có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm.
* Đối với bài mới: Soạn văn bản Chiếc lá cuối cùng.
- Đọc văn bản, tìm hiểu các chú thích SGK.
- Chuẩn bị trước phần trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản SGK trang 90.
XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI