Ngữ văn 9
Ch�o m?ng cỏc em h?c sinh!
TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
( Nghĩa của từ, từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ)
TIẾT 35
I.Từ đơn và từ phức: (tự học)
II.Thành ngữ:(tự học)


Tiết 35: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
III.Nghĩa của từ:

Hình thức từ

Nội dung từ


Nao núng lung lay,không vững vàng


 Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị.

Các cách giải nghĩa từ:












Trình bày
khái niệm
mà từ biểu thị.
Đưa ra từ
đồng nghĩa,
trái nghĩa với từ
cần giải thích.
NGHĨA CỦA TỪ
Định danh đúng nghĩa của từ “mẹ”?
A. Nghĩa của từ “mẹ” là “người phụ nữ, có con, nói trong quan hệ với con”.
B. Nghĩa của từ “mẹ” khác với nghĩa của từ “bố” ở phần nghĩa “người phụ nữ, có con”
C. Nghĩa của từ “mẹ” không thay đổi trong 2 câu: “Mẹ em rất hiền” và “Thất bại là mẹ thành công”.
D. Nghĩa của từ “mẹ” không có phần chung nào với nghĩa của từ “bà”.
CHỌN CÁCH HIỂU NÀO



A. Độ lượng là: đức tính rộng lượng, dễ thông cảm với người có sai lầm và dễ tha thứ.
B. Độ lượng là: rộng lượng dễ thông cảm với người có sai lầm và dễ tha thứ.
CHỌN CÁCH GIẢI NGHĨA
III.Nghĩa của từ:





1.Khái niệm:
Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị.
2.Chọn cách hiểu đúng:
Chọn cách (a).
3.Chọn cách giải thích đúng:
Chọn cách (b) vì:
Độ lượng là tính từ. Cách giải thích (a) là cách giải thích nghĩa của danh từ.
Tiết 35: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
IV.Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ:





1.Khái niệm:
Một từ có thể có nhiều nghĩa. Chuyển nghĩa là hiện tượng thay đổi nghĩa của từ để tạo thành từ nhiều nghĩa.

Tiết 35: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!





=> Nghĩa chuyển
=> Ẩn dụ
Từ “thềm hoa” và từ “lệ hoa” trong 2 câu thơ sau là nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
Nước mắt Thúy Kiều
Thềm nhà Thúy Kiều
XÁC ĐỊNH NGHĨA
IV.Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ:



2.Nhận xét cách dùng từ:
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
- Từ thềm hoa, lệ hoa được dùng theo nghĩa chuyển.
- Ta không thể xem đây là hiện tượng chuyển nghĩa làm xuất hiện từ nhiều nghĩa vì: nghĩa chuyển này chỉ mang tính tạm thời, chưa có trong từ điển.
Tiết 35: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
Từ nhiều nghĩa:
 Từ có từ 2 nghĩa trở lên.
* VD1: mắt:
- mắt người (Nghĩa gốc)
- mắt na
- mắt dứa
- mắt tre
* VD2: tay:
- Bộ phận cơ thể (Nghĩa gốc)
- Người giỏi về một lĩnh
vực chuyên môn nào đó
Hiện tượng chuyển nghĩa của từ:

 Là quá trình phát triển nghĩa của từ.

Nghĩa gốc => Nghĩa chuyển





Nghĩa chuyển
Nghĩa
chuyển
TỪ NHIỀU NGHĨAVÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA
I.Từ đơn và từ phức: (tự học)
II.Thành ngữ:(tự học)
III.Nghĩa của từ:
IV.Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ:

Tiết 35: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
V.Từ đồng âm: (tự học)
VI.Từ đồng nghĩa:(tự học)
VII. Từ trái nghĩa:(tự học)
VIII.Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ:(tự học)
IX. Trường từ vựng:(tự học)
Hướng dẫn tự học ở nhà:

1.Xem lại các nội dung đã học.
2.Xem tiếp các nội còn lại của bài Tổng kết từ vựng (Phần hướng dẫn tự học I, II, V, VI, VII, VIII, IX)

Chào các em học sinh