Trợ từ, thán từ

I. Trợ từ

a. Nó ăn hai bát cơm.
b. Nó ăn những hai bát cơm.
c. Nó ăn có hai bát cơm.
d. Chính điều đó làm nó buồn.
e. Ngay tôi cũng không biết sự việc này.

a. Nó ăn hai bát cơm.

 Thông báo sự việc

b. Nó ăn những hai bát cơm.

 Thông báo khách
quan + biểu thị thái độ
đánh giá sự vật sự việc

(Nhiều)

c. Nó ăn có hai bát cơm.
(ít)

d. Chính điều đó làm nó buồn.
e. Ngay tôi cũng không biết việc này.

 Nhấn mạnh sự
việc, đối tượng
được nói đến

GHI NHỚ
Trợ từ

Là những từ chuyên đi
kèm 1 từ ngữ trong câu

Mục đích

+ Để nhấn mạnh
+ Biểu thị thái độ đánh
giá sự vật, sự việc được
nói đến ở từ ngữ đó.

Trong các câu sau đây, từ nào (trong các từ in đậm) là trợ
từ, từ nào không phải là trợ từ ?
a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.
b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.
c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.
d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.
e)

Cha tôi là công nhân.

g)

Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.
i)

Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.

 Trợ từ

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.

 Tính từ

c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

 Trợ từ

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

 Tính từ

e)

Cha tôi là công nhân.

 Động từ

g)

Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

 Trợ từ

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

 Lượng từ

i)

 Trợ từ

Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

LƯU Ý
Có những từ có hình thức âm thanh giống với
các trợ từ nhưng không phải là trợ từ (hiện
tượng đồng âm khác loại).
Cách phân biệt: Ta phải dựa vào tác dụng của
trợ từ trong câu:
+ Nó đi với từ, ngữ nào?
+ Có nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh
giá sự việc, sự vật của người nói không?

II. Thán từ

Này! Ông giáo ạ! … nó kêu ư ử,
nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng: A!
Lão già tệ lắm!
Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì
t r ố n . C h ứ c ứ n ằ m đ ấ y, c h ố c n ữ a h ọ
vào thúc sưu, không có, họ lại đánh
trói thì khổ.
Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ.
Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà
cháu ăn lấy vài húp cái đã.

 Này  Gây sự chú ý (gọi, đáp)
 A  Thể hiện sự tức giận / vui mừng
 Vâng  Thái độ lễ phép

GHI NHỚ
Thán từ

Là những từ dùng để: Bộc lộ
tình cảm, cảm xúc của người
nói hoặc dùng để gọi đáp.

Vị trí

- Thường đứng ở đầu câu
- Có khi tách ra thành một
câu đặc biệt.

BÀI TẬP
NHANH

Chỉ ra các thán từ trong các câu dưới đây
a) - Này! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm nay, chẳng có
giấy má gì đấy, ông giáo ạ !
À! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.
b) Ấy! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy. Người ta định rồi
chẳng bao giờ người ta làm được.
c) Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là
sung sướng.
d) Chao ôi! Món ăn này sao lại ngon lạ lùng thế!
e) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm
liều như ai hết …

THẢO
LUẬN
NHÓM

Hình thức: Chia thành 6 nhóm.
Thời gian: 3 phút.
Nội dung: So sánh sự khác nhau giữa
trợ từ và thán từ.

Phân biệt
Không tách
riêng ra thành
1 câu, phải đi
kèm với từ
Nhấnkhác.
mạnh/
biểu thị thái độ
đánh giá sự
vật, sự việc.

• Thán từ
• Trợ từ
• Thán từ
• Trợ từ

Có thể được
tách ra thành
một câu đặc
biệt.
Bộc lộ tình
cảm, cảm
xúc, gọi
đáp.

III. Luyện tập

KHỈ CON TRANH TÀI

CHÚC
MỪNG
CHÚC MỪNG

Giải thích nghĩa của trợ từ in đậm trong câu
sau“Mặc dầu non 1 năm ròng mẹ tôi không
gửi cho tôi lấy một lá thư nhắn người thăm tôi
lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.”

 Trợ từ lấy có ý nghĩa nhấn mạnh sự việc

Giải thích nghĩa của trợ từ in đậm trong câu
sau “Hai đứa mê nhau lắm. Bố mẹ đứa con
gái biết vậy, nên cũng bằng lòng gả. Nhưng
họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải một
trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu…cả
cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.”
 nguyên: Chỉ có đến như thế, không có thêm gì
khác (Chỉ tính tiền thách cưới đã quá nặng.)
 đến: Ý nhấn mạnh mức độ cao  Ngạc nhiên

Thán từ in đậm trong câu sau đây bộc lộ cảm xúc
gì:“Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng.
Năm sáu thằng xúm lại húc mõm vào, cố mãi mới lật
được cái vung nồi ra. “Ha ha! Cơm nguội! Lại có
một bát cá kho! Cá rô kho khế: vừa dừ vừa thơm.
Chít chít, anh em ơi, lại đánh chén đi thôi!”.

 Ha ha: bộc lộ sự sảng khoái, sunng
sướng trước những phát hiện thú
vị

Thán từ in đậm trong câu sau đây bộc lộ
cảm xúc gì:“Than ôi! Thời oanh liệt nay
còn đâu?”

 Than ôi: biểu thị sự đau buồn, tiếc nuối

Giải thích câu tục ngữ: “Gọi dạ bảo vâng”
 Câu tục ngữ khuyên chúng ta dùng thán từ
gọi đáp để bộc lộ sự lễ phép, thái độ cung
kính với người bề trên
 Ngoài ra, câu tục ngữ còn phê phán những
người chỉ biết nghe lời 1 cách máy móc

Giải thích nghĩa của trợ từ in đậm trong
câu sau “Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn
khỏe hơn cả tôi, ông giáo ạ!”
 Cả: Có ý nhấn mạnh về mức độ cao, phạm
vi không hạn chế

Giải thích nghĩa của trợ từ in đậm trong
câu sau“Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám /
Tựa nhau trông xuống thế gian cười”

 Cứ: Biểu thị ý khẳng định về hoạt đông,
trạng thái nhất định như thể bất chấp mọi
điều kiện. Nhấn mạnh 1 việc lặp đi lặp lại

Các thán từ in đậm trong những câu sau đây
bộc lộ cảm xúc gì: “Bác Nồi Đồng run như
cầy sấy: “Bùng boong. Ái ái! Lạy các
cậu, các ông, ăn thì ăn, nhưng đừng
đánh đổ tôi xuống đất. Cái chạn cao
thế này, tôi ngã xuống không vỡ cũng
bẹp, chết mất!”.

 Ái ái: tiếng thốt lên khi bị đau đột ngột (sự sợ hãi)

Thán từ in đậm trong câu sau đây bộc lộ cảm
xúc gì: “Chao ôi! Đối với những người ở
quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì
ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu
xa, bỉ ổi,… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn;
không bao giờ ta thấy họ là những người đáng
thương; không bao giờ ta thương….” 
 Chao ôi: Than thở vì bất lực.

Đặt 1 câu có trợ từ và 1 câu có
thán từ
 Chao ôi, bông hoa mới đẹp làm sao.
 Chính nó đã gây ra vụ nổ này.

HẸN GẶP LẠI CÁC
EM!