BÀI 3
SỰ SỐNG THIÊNG LIÊNG
(VĂN BẢN THÔNG TIN)

VĂN BẢN 1
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
Xi-át-tô (Seattle)

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Xác định được thể loại của văn bản.
- Nhận diện và xác định được bố cục của văn bản.
- Nhận diện và phân tích được Bức thư của thủ lĩnh da đỏ xuất phát từ tinh yêu thiên nhiên, đất nước, con người đã nêu lên một vấn đề bức xúc có ý nghĩa to
lớn đối với cuộc sống hiện nay: bảo vệ và gìn giữ sự trong sạch của thiên nhiên, môi trường.
- Nhận diện và phân tích được tác dụng của một số biện pháp tu từ, nhân hoá, điệp ngữ, đối lập.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa truyện;
3. Phẩm chất:
-  Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: Yêu thương con người, yêu thiên nhiên…

Em hãy xem video sau và trả lời các câu hỏi:

Em hãy chia sẻ cảm xúc
của mình sau khi xem
những hình ảnh trong
video?
?

Thiên nhiên là một nơi cung cấp các nguồn tài nguyên để phục vụ cho cuộc sống và sản xuất
sinh hoạt của con người. Con người hít thở không khí từ tự nhiên, uống nước từ tự nhiên, khai
thác các loại khoáng sản, lâm sản, thổ sản, hải sản… để phục vụ cho nhu cầu trong đời sống,
sản xuất của mình.Thiên nhiên còn quyết định đến các đặc điểm hình thái và hình thức quần
cư, sinh sống của con người:
Những người sống ở khu vực Đông Á, nơi quanh năm có khí hậu nóng ẩm, đồng bằng nhiều,
nguồn nước nhiều thì họ sẽ định cư dọc các con sống lớn, nơi phát triển được nghề lúa nước.
Còn đối với người da trắng sống ở khu vực châu Âu, nơi khí hậu ôn đới mát mẻ, nhiệt độ
trung bình năm thấp thì họ phải trồng các loại cây thực phẩm là lúa mì, để thích ứng được với
khí hậu nơi đây.
Thế nhưng, các hoạt động sinh sống và khai thác của con người ở một số vùng hiện nay đang
phá hủy thiên nhiên và môi trường tự nhiên, do đó cần chung tay để giải quyết nhanh chóng
vấn đề này.

Tri thức ngữ văn
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
(Xi-at-tô)

01. Luận đề và luận điểm trong văn nghị luận

Hãy nêu khái
niệm luận đề,
luận điểm trong
văn nghị luận?

Luận đề là vấn đề chính được nêu ra để bàn luận
trong văn bản nghị luận.
Luận điểm là những ý kiến thể hiện quan điêm
của người viết về luận đề.
Trong văn bản nghị luận, luận đề được thể hiện
bằng luận điểm và làm sáng tỏ bằng lí lẽ, bằng
chứng.

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống để nêu được bằng chứng khách
quan và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong văn nghị
luận:
thuyết phục chủ quan
người viết
bằng chứng
nghị luận
kiểm chứng
thông tin

- ………… khách quan là những ………….khách quan, có thể kiểm chứng
được trong thực tế.
- Ý kiến, đánh giá ……….là những nhận định, suy nghĩ, phán đoán theo góc
nhìn chủ quan của………., thường ít có cơ sở để……………...
Để làm nên sức ………..cho văn bản……….., những ý kiến, đánh giá chủ
quan của người viết cần dựa trên cơ sở các bằng chứng khách quan.

BÀI 3
SỰ SỐNG THIÊNG LIÊNG
(VĂN BẢN THÔNG TIN)

VĂN BẢN 1
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
Xi-át-tô (Seattle)

I. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả
- Xi - at - tô (1786 - 1866)
- Là tù trưởng của bộ tộc Duwamish sinh
sống tại vùng Tây Bắc Hoa Kì. Ông là một
trong những thủ lĩnh quyền lực của người da
đỏ miền Nam Puget.
- Hoàn cảnh ra đời:
Năm 1854, khi tổng thống Mĩ thứ 14
Phreng-Klin Pi-ơ-xơ tỏ ý muốn mua đất của
người da đỏ. Thủ lĩnh của người da đỏ Xiát-tô đã gửi thư để trả lời.

Xuất xứ:

Dẫn theo Ngữ văn 6, tập hai, NXB Giáo
dục, 2002

Thể loại: Văn nghị luận

b. Tác phẩm

Phương thức biểu đạt chính:
Nghị luận + miêu tả +biểu cảm
Bố cục: 3 phần

II. SUY NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

THẢO LUẬN NHÓM HOÀN THÀNH PHT SỐ2
Hoàn thiện sơ đồ sau:

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Luận điểm 1

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

Luận điểm 2

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

Luận điểm 3

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Luận điểm 1:
Sự thiêng
liêng và hoà
hợp của thiên
nhiên đối với
người da đỏ

- Lí lẽ: Mỗi sự vật, hiện tượng thiên nhiên đều quý giá, thiêng
liêng trong kí ức của người da đỏ và mang chứa kí ức của người
da
đỏ
trong
nhiều
thế
hệ.
- Bằng chứng: Mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng
ánh, mỗi hạt sương long lanh trong những cánh rừng rậm rạp,
mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng; dòng nước
óng ánh … đâu chỉ là những giọt nước, mà còn là máu của tổ
tiên chúng tôi; những tia sáng chói chang phản chiếu từ mặt hồ
trong vắt sẽ nói lên cái gì đó về kí ức của người da đỏ; tiếng thì
thầm của dòng nước chính là tiếng nói của cha ông chúng tôi.

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
Luận điểm 2:
Cách sống
chiếm hữu,
không
trân trọng
thiên nhiên của
người da trắng

- Lí lẽ: Người da trắng lấy đi từ lòng đất những
gì họ cần, mảnh đất này là kẻ thù của họ, họ cư
xử với mẹ đất và anh em bầu trời như những
vật
mua
được,
tước
đoạt
được.
- Bằng chứng: Ở thành phố của người da
trắng, chẳng có nơi nào là yên tĩnh cả, chỉ có
tiếng ồn ào lăng mạ; thiếu vắng đi âm thanh
của tự nhiên như tiếng lá cây lay động vào mùa
xuân hay tiếng vỗ cánh của côn trùng…

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Luận điểm 3:

Lời kêu gọi
về cách sống
trân trọng
thiên nhiên
và muôn loài

– Lí lẽ 1: Cần quý trọng không khí
- Bằng chứng: Không khí này là của chung, muông thú, cây cối và con
người cùng nhau hít thở, người da trắng cũng cùng chia sẻ, hít thở bầu không
khí đó; ngọn gió mang lại hơi thở đầu tiên của cha ông chúng tôi và cũng
nhận lại hơi thở cuối cùng của họ.
– Lí lẽ 2: Cần coi muông thú sống trên mảnh đất này như người anh em
- Bằng chứng: dẫn ra sự việc cả ngàn con trâu rừng bị chết dần chết mòn …
vì bị người da trắng bắn để cho thấy hành vi của người da trắng với muông
thú, nhằm mục đích cảnh báo nếu muông thú không còn, thì con người sẽ
chết dần chết mòn vì nỗi buồn cô đơn về tinh thần, điều gì sẽ xảy đến với con
thú thì cũng chính xảy ra đối với con người.
– Lí lẽ 3: Cần kính trọng đất đai
- Bằng chứng: mảnh đấtdưới chân … là những nắm tro tàn của cha ông
chúng tôi, đất đai giàu có được là do nhiều mạng sống của chủng tộc chúng
tôi bồi đắp nên; điều gì xảy ra với đất đai tức là xảy ra đối với những đứa con
của Đất.

2. Luận đề
? Văn bản chủ yếu hướng đến luận đề nào dưới đây? Lí
giải vào hệ thống luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng của văn bản.
a. Hồi đáp lời đề nghị mua đất của Tổng thống Mỹ.
b. Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

=> Mặc dù lá thư viết để hồi đáp lời đề nghị mua đất của Tổng thống Mỹ
Phreng-klin Pi-ơ-xơ, tuy vậy, luận đề của VB chính là mối quan hệ giữa con người và thiên
nhiên (phương án b). Điều này thể hiện rõ qua hệ thống luận điểm của VB: luận điểm 1 nhấn
mạnh vai trò và sự thiêng liêng của thiên nhiên với người da đỏ, luận điểm 2 phê phán cách
sống thiếu tôn trọng thiên nhiên, sở hữu và huỷ hoại thiên nhiên của người da trắng, luận
điểm 3 kêu gọi cách ứng xử đúng đắn, văn minh với thiên nhiên. Như vậy, với luận đề mối
quan hệ giữa con người và thiên nhiên, luận điểm 1 đưa ra chính đề, luận điểm 2 đưa ra phản
đề, hai luận điểm này là cơ sở cho luận điểm 3, có tính chất như một kết luận.

3. ? Phân tích mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và
bằng chứng trong văn bản?

- Luận đề thể hiện ngay trong
nhan đề văn bản là vấn đề chính
được nêu ra để bàn luận.
- Luận điểm là những ý kiến thể
hiện quan điểm của người viết về
luận đề.
- Luận đề được làm sáng tỏ bằng
hệ thống luận điểm và các lí lẽ,
bằng chứng.

? Phân tích mối
liên hệ giữa luận
đề, luận điểm, lí
lẽ và bằng chứng
trong văn bản?

? Em hãy xác định câu văn thể hiện bằng chứng khách quan
và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong đoạn trích
sau:
Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu bất cứ một cách sống nào
khác. Tôi đã chứng kiến cả ngàn con trâu rừng bị chết dần,
chết mòn trên những cánh đồng trơ trọi vì bị người da trắng
bắn mỗi khi có đoàn tàu chạy qua. Tôi là kẻ hoang dã, tôi
không hiểu nổi tại sao một con ngựa sắt nhà khói lại quan trọng
hơn nhiều con trâu rừng mà chúng tôi chỉ giết để duy trì cuộc
sống. Con người là gì, nếu cuộc sống thiếu những con thú?

=> – Câu văn thể hiện bằng chứng khách quan: “Tôi đã chứng kiến cả ngàn
con trâu rừng bị chết dần chết mòn trên những cánh đồng trơ trọi vì bị người
da trắng bắn mỗi khi có đoàn tàu chạy qua”.
– Câu văn thể hiện ý kiến, lí lẽ chủ quan của người viết: những câu còn lại.

Đất là “Mẹ” bao dung, ban cho “những đứa con” của
đất là chúng ta cái “tổ sống”: trú ngụ, trồng trọt…
“Những đứa con” của đất khi đó chỉ biết dựa vào bà mẹ
thiên nhiên của mình để sinh tồn: nơi để trú ngụ, để
trồng trọt, chăn nuôi tạo nên mùa màng hoa trái, cảnh
quan thiên nhiên để con người thưởng ngoạn…
Em hiểu như thế nào về ý kiến
- Một số ví dụ thực tế chứng minh:
: “Đất là Mẹ. Điều gì xảy ra
+ Có đất chúng ta mới có thể xây nhà làm nơi sinh
với đất đai tức là xảy ra đối
sống, trú ngụ.
với
những đứa con của Đất”?
+ Có đất mới có thể trồng trọt từ đó có cái ăn cái
uống.
Tìmcuộc
một số ví dụ từ thực tế để
+ Nếu đất hư hại sẽ dẫn đến lũ lụt, sạt lở… khiến
sống con người bị đe dọa…
chứng minh cho cách hiểu của

em.

? Đoạn văn nào trong bức
thư để lại cho em ấn tượng
mạnh nhất? Chia sẻ ấn tượng
của em với các bạn trong lớp.

Bởi lẽ, mảnh đất này là bà mẹ của người da đỏ. Chúng tôi là
một phần của mẹ và mẹ cũng là một phần của chúng tôi. Những bông
hoa ngát hương là người chị, người em của chúng tôi. Những mỏm
đá, những vũng nước trên đồng cỏ, hơi ấm của chú ngựa con và của
con người, tất cả đều chung một gia đình.
Dòng nước óng ánh, êm ả trôi dưới những dòng sông, con suối
đâu chỉ là những giọt nước, mà còn là máu của tổ tiên chúng tôi. Nếu
chúng tôi bán mảnh đất này cho Ngài, Ngài phải dạy con cháu rằng,
mảnh đất này thiêng liêng và những tia sáng chói chang phản chiếu
từ mặt hồ trong vắt sẽ nói lên cái gì đó về kí ức của người da đỏ.
Tiếng thì thầm của dòng nước chính là tiếng nói của cha ông chúng
tôi.

4. Bài học
Trồng nhiều cây xanh
Bảo vệ động
vật hoang dã

Yêu thiên nhiên.

Bảo vệ môi trường
thiên nhiên

Thường xuyên vệ
sinh môi trường sống
Không xả rác
thải bừa bãi

Tuyên truyền
Không săn bắt
động vật

Khai thác và giữ gìn,
bảo vệ tài nguyên
thiên nhiên…

III. TỔNG KẾT
1. Nội dung:

2. Nghệ thuật:

- Con người phải sống

- Phương thức biểu đạt:
nghị luận, miêu tả, biểu cảm

hòa hợp với thiên nhiên,
phải chăm lo bảo vệ môi
trường và thiên nhiên như
bảo vệ mạng sống của
mình.

- Các lí lẽ, dẫn chứng rõ
ràng, cụ thể.

LUYỆN TẬP

BAY LÊN NÀO

Em hãy giúp các con vật bay lên khám phá bầu
trời bằng cách trả lời các câu hỏi ngắn

Khám
phá

Tê
giác
Khỉ

Hổ
Ngựa
vằn

Sư tử

Voi

Hươu cao
cổ

Văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da
đỏ” đưa ra mấy luận điểm?
3 luận điểm

Luận điểm 1 là gì?
Sự thiêng liêng và hoà hợp của thiên nhiên đối
với người da đỏ

Luận điểm 2 là gì?

Cách sống chiếm hữu, không trân trọng thiên
nhiên của người da trắng

Luận điểm 3 là gì?

Lời kêu gọi về cách sống trân trọng thiên nhiên và muôn loài

VẬN DỤNG

? Theo em, con người cần ứng xử như thế
nào với tài nguyên thiên nhiên và sự sống
của muôn loài? Trình bày ý kiến của em về
vấn đề này bằng một đoạn văn khoảng một
trăm năm mươi chữ.