Khởi động
- Hãy kể tên những tác phẩm truyện
em đã được học trong chủ đề 7?
- Muốn đọc hiểu một tác phẩm truyện
em cần phải làm gì?

Cách đọc
hiểu TP
truyện

- Xác định đề tài, cốt truyện, bối
cảnh.
- Phân tích tính cách nhân vật và ý
nghĩa của các chi tiết tiêu biểu.
- Xác định chủ đề và nêu căn cứ để
xác định chủ đề.
- Xác định tư tưởng của tác phẩm.
- Tìm hiểu thông điệp mà nhà văn
muốn gửi gắm đến người đọc.

Viết:
VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH MỘT TÁC
PHẨM VĂN HỌC

I. Tri thức
về kiểu
bài

Phiếu học tập số 1 (Tìm hiểu về kiểu bài phân tích một tác phẩm
văn học)
Khái niệm:
Yêu cầu đối với kiểu bài
Nội dung
Hình thức
Bố cục

Phiếu học tập số 1 (Tìm hiểu về kiểu bài phân tích một tác phẩm văn
học)
Khái niệm: Phân tích một tác phẩn văn học thuộc kiểu bài NLVH, trong đó người viết
dùng lí lẽ, bằng chứng để làm rõ chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thực nghệ thuật
của tác phẩm.
Yêu cầu đối với kiểu bài
Nội dung Nêu được chủ đề, nêu và phân tích được một vài nét đặc sắc về hình thức
nghệ thuật như: từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ (thơ); tình huống, chi tiết
tiêu biểu, nhân vật, ngôi kể (truyện)…
Hình thức Lập luận chặt chẽ, bằng chứng tin cậy từ tác phẩm, diễn đạt mạch lạc; sử
dụng các phương tiện liên kết hợp lí
Bố cục

Mở bài: giới thiệu TPVH, nêu ý kiến khái quát về chủ đề và nét đặc sắc về
hình thức nghệ thuật của tác phẩm.
Thân bài: lần lượt trình bày các luận điểm làm nổi bật chủ đề và một số nét
đặc sắc về hình thức nghệ thuật.
Kết bài: khẳng định lại ý kiến về chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ
thuật của tác phẩm; nêu suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân hoặc bài

II. Hướng dẫn
phân tích kiểu
văn bản

II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn
bản
1. Đọc văn bản mẫu
2. Phân tích mẫu

Phiếu học tập số 2 (Đọc văn bản mẫu và điền phiếu)
Yêu cầu
Tên TPVH
Nội dung phần mở đầu
Tóm tắt luận điểm, lí lẽ, dẫn
chứng trong phần thân bài
Nội dung phần kết bài
Các phương tiện liên kết

Nội dung câu trả lời

Phiếu học tập số 2 (Đọc văn bản mẫu và điền phiếu)
Yêu cầu
Nội dung câu trả lời
Tên TPVH Bài văn phân tích tác phẩm văn học “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam).
Nội
dung Giới thiệu TPVH, nêu ý kiến khái quát về chủ đề và nét đặc sắc nghệ thuật.
phần mở đầu
Phần thân bài có 2 luận điểm:
- LĐ1: Chủ đề truyện.
- LĐ2: Đặc sắc nghệ thuật (cố truyện và tình huống truyện; miêu tả nội tâm
nhân vật; chi tiết đặc sắc).
- Các lí lẽ có kí hiệu (*).
- Các dẫn chứng có kí hiệu (**)
Nội
dung - Khẳng định lại ý kiến về chủ đề và đặc sắc nghệ thuật.
phần kết bài - Nêu cảm nghĩ về tác phẩm.
Các phương Người viết dung cụm từ liên kết giữa các phần, các đoạn của bài viết: trước
tiện liên kết hết, bên cạnh đó, hơn thế nữa…
Tóm tắt luận
điểm, lí lẽ,
dẫn
chứng
trong phần
thân bài

Đánh giá văn bản mẫu
Yêu cầu đối với kiểu bài
Nội
dung
Hình
thức
Cấu
trúc

- Nêu được chủ đề, nêu và phân tích được một
vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật .
- Lập luận chặt chẽ, bằng chứng tin cậy từ tác
phẩm, diễn đạt mạch lạc; sử dụng các phương
tiện liên kết hợp lí
- Mở bài: giới thiệu TPVH, nêu ý kiến khái quát
về chủ đề và nét đặc sắc về hình thức nghệ
thuật của tác phẩm.
- Thân bài: lần lượt trình bày các luận điểm làm
nổi bật chủ đề và một số nét đặc sắc về hình
thức nghệ thuật.
- Kết bài: khẳng định lại ý kiến về chủ đề và một

VB
mẫu

III. Hướng dẫn
quy trình viết

III. Hướng dẫn quy trình
viết

PHT số 3 (Đọc quy trình viết và hoàn thành phiếu)
Các bước
Tác dụng
B1. Chuẩn bị
trước khi viết

- Xác định đề tài và thu thập tư liệu để viết bài văn
phân tích một tác phẩm văn học.

B2. Tìm ý và lập
dàn ý

- Giúp người viết tìm ý và lập dàn ý để hình thành
nội dung chính của bài văn phân tích một tác phẩm
văn học.

B3. Viết bài
B4. Xem lại và
chỉnh sửa, rút
kinh nghiệm

- Triển khai các ý được đầy đủ dựa trên dàn ý.
- Kiểm soát lại bài văn đã viết, chỉnh sửa diễn đạt và
rút kinh nghiệm cho bản thân.

Bảng kiểm kỹ năng viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học
Tiêu chí
Đ
Mở bài Nêu tên tác phẩm, thể loại và tên tác giả (nếu có)
 
Nêu khái quát đặc sắc của tác phẩm (chủ đề, hình thức nghệ  
 
thuật nổi bật)
 
Nêu chủ đề của tác phẩm
 
Nêu một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm  
 
Phân tích giá trị của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ  
 Thân bài
thuật
Sử dung các bẳng chứng trong tác phẩm
 
Sử dụng các phương tiện để liên kết các luận điểm, lí lẽ,  
bằng chứng
Kết bài Khẳng định lại thành công nổi bật của tác phẩm (chủ đề,  
hình thức nghệ thuật)
Nêu suy nghĩ, cảm xúc hoặc bài học rút ra từ tác phẩm
 
Diễn đạt Đảm bảo đúng chính tả, ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt  
(dùng từ và đặt câu)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

CĐ

IV. Thực hành
viết theo quy
trình

1. Chuẩn bị trước khi viết
- Chọn tác phẩm truyện sẽ viết bài văn phân
tích. (Không nên chọn truyện quá dài, quá
nhiều tình tiết phức tạp hoặc truyện có nội
dung không phù hợp).
- Đọc lại truyện, liệt kê các sự kiện, nhân vật,
chi tiết tiêu biểu.
- Tác phẩm lựa chọn phân tích: Bố của Ximông

2. Tìm ý và lập dàn ý
- Tác giả:
+ Guy Đơ Mô-pa-xăng được người ta biết đến là nhà văn hiện thực nổi
tiếng của Pháp vào thế kỷ XIV.
+ Ông đã để lại nhiều tác phẩm giàu giá trị nhân đạo.
- Tác phẩm: "Bố của Xi-mông" là một trong số rất nhiều tác phẩm đặc
sắc
của
ông.
- Tóm
lược
tác phẩm:

+ Là câu chuyện kể về cuộc đời của Xi-mông, một bé thiếu tình cha từ
nhỏ.
+ Mẹ của Xi-mông một mình sinh ra Xi-mông và hai mẹ con cùng nhau
sống trong một ngôi nhà nhỏ.
+ Xi-mông lớn lên, đến trường và bị các bạn trêu đùa, bỡn cợt vì không
có bố.
+ Cậu bé gặp được bác Phi-líp, mong muốn bác làm cha của mình và
bác đã đồng ý.
+ Thương Xi-mông, bác Phi-líp đã cầu hôn mẹ cậu bé và cậu có một

* Nhan đề gợi ra nhiều ý nghĩa:
- Xi-mông là một cậu bé mồ côi, không có bố. Trong truyện, sau
khi bị bạn bè trêu chọc, Xi-mông đã lang thang ra bờ sông, chỉ
muốn chết đi cho xong, thì tình cờ gặp được bác thợ rèn Phi-líp.
Nhân vật bác Phi-líp là một người đàn ông hiền lành, tốt bụng.
Sự xuất hiện của bác giống như ông bụt trong truyện cổ tích,
đem đến sự kì diệu trong cuộc sống cho bé Xi-mông.
- Đồng thời qua đó, nhan đề gắn đã thể hiện được khát vọng
được sống trong một gia đình hoàn chỉnh, có được tình yêu
thương của bố mẹ, của Xi-mông.
* Khắc họa tâm lí nhân vật tinh tế, sâu sắc:

- Xi-mông là một đứa trẻ đáng thương: không biết bố là ai, bị lũ bạn trêu chọc, em rất đau
khổ.
- Giải quyết mọi việc theo cách rất trẻ con: ra bờ sông định tự tử.
+ Trước cảnh đẹp, trời ấm, ánh nắng mặt trời êm đềm, nước lấp lánh như ánh gương,...
làm em quên đi chuyện đau khổ, chỉ muốn ngủ rồi muốn chơi đùa.
+ Trò chơi với chú nhái khiến emm nhớ mẹ, em lại khóc
=> Tâm trạng của một em bé hiện ra qua cảnh thiên nhiên đẹp, hành động và cử chỉ rất
phù hợp với tâm lí lứa tuổi.
- Diễn biến tâm lí lứa tuổi được miêu tả tài tình:
- Tâm trạng khi gặp bác Phi-líp
+ Như được dịp trút nỗi lòng đau khổ
+ Mắt đẫm lệ, giọng nghẹn ngào, nấc buồn tủi.
- Khi gặp mẹ: em lại khóc, đau đớn, buồn tủi. Hỏi bác Phi-líp: "Bác có muốn làm bố cháu
không?"
=> Lời đối thoại rất tự nhiên, khát khao, ước mơ rất đáng thương, ngây thơ của Xi-mông
dù là những điều bình dị nhất.
- Sáng hôm sau đến trường: Xi-mông quát vào mặt chúng "Bố tao tên là Phi-líp" với tràn
đầy sự hãnh diện, tự hào mặc dù vẫn bị các bạn trêu trọc.
- Sau khi bác Phi-líp cầu hôn mẹ, Xi-mông đến trường nói rành rọt với đám bạn đang trêu
trọc mình “ Bố tớ là Phi-líp Rê-mi, bác thợ rèn, và bố tớ hứa sẽ kéo tai tất cả
những đứa nào bắt nạt tớ.” khiến các bạn không dám cười nữa.
được khắc họa qua cái nhìn đầy nhân văn, đầy yêu thương và sự cảm thông của tác giả. Từ

* Cảm nhận về tác phẩm:
Đọc truyện “Bố của Xi-mông” cho chúng ta những cảm xúc vô
cùng xúc động, Mô-pa-xăng thật sự là nhà văn có tâm hồn vô
cùng nhạy cảm tinh tế thì mới có thể viết được một truyện
ngắn hay và đặc sắc đi sâu vào lòng người đọc tới như vậy.
Thông qua truyện ngắn cho chúng ta thấy một chân lý có bố là
điều vô cùng hạnh phúc. Một gia đình thì nên có đầy đủ cả cha
lẫn mẹ có như vậy trẻ con mới được trưởng thành một cách
vững chắc, hạnh phúc trọn vẹn.

3. Viết bài
4. Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
- Nhóm 2 HS trao đổi bài và góp ý bài viết cho nhau
dựa vào bảng kiểm kĩ năng viết.
- 1 – 2 đọc bài viết trước lớp, HS khác chia sẻ nhận
xét về bài viết của bạn.
- Rút kinh nghiệm khi viết bài văn phân tích một tác
phẩm văn học (tác phẩm truyện).

Vận dụng
Ghi lại những kinh nghiệm của bản thân
sau khi viết bài văn phân tích một tác
phẩm văn học (tác phẩm truyện).