Đọc thuộc lòng đoạn trích
“Chị em Thúy Kiều ”- trích Truyện Kiều- Nguyễn Du?
CHỦ ĐỀ TRUYỆN KIỀU
VĂN BẢN: KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
( TRÍCH TRUYỆN KIỀU)
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.

Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
I. GIỚI THIỆU CHUNG:
Vị trí đoạn trích
Phần thứ hai: Gia biến và lưu lạc
Gồm 22 câu, từ câu 1033 – 1054
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Đọc
2. Bố cục: 3 phần (4-10-8)
BỐ CỤC 3 PHẦN
Đoạn 1
(4câu đầu) Bức tranh thiên nhiên thứ nhất trong cảm nhận của Thúy Kiều
Đoạn 2
(10 câu tiếp)
Tâm trạng nhân vật Thúy Kiều khi ở lầu Ngưng Bích
Đoạn 3
(8 câu cuối)
Tám câu thơ cuối: Bức tranh thiên nhiên thứ hai trong cảm nhận của Thúy Kiều



Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
.
Hoàn cảnh cô đơn, buồn tủi của Kiều
- Non xa
- Trăng gần
ở chung
-Cát vàng
-Bụi hồng
bát ngát
Đẹp, thoáng đãng nên thơ nhưng mênh mông, vắng lặng, heo hút.
*Thiên nhiên:
Tả cảnh ngụ tình
- Trước lầu
- khóa xuân:
Giam lỏng ở Lầu Ngưng Bích
*Hoàn cảnh:
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
non xa
trăng gần
Bốn bề bát ngát
Cát vàng
bụi hồng
nọ
kia
mây sớm
đèn khuya
xa trông
Nghệ thuật: Tương phản, nhịp thơ đầy sáng tạo
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Đọc
2. Bố cục:
3. Phân tích:
a. Bức tranh thiên nhiên thứ nhất trong cảm nhận của Thúy Kiều:
Bức tranh phản chiếu tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật khi bị Tú Bà giam lỏng ở lầu Ngưng Bích, cảnh vật hiện ra bao la, hoang vắng, xa lạ và cách biệt.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya,
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
- Non xa
- Trăng gần
ở chung
- Cát vàng
- Bụi hồng
bát ngát
Đẹp, thoáng đãng nên thơ nhưng mênh mông, vắng lặng, heo hút.
*Thiên nhiên:
*Tâm trạng:
mây sớm
đèn khuya
Bẽ bàng
Gợi sự đơn điệu, ảm đạm. Bộc lộ sự chán nản, buồn tủi, cô đơn, bẽ bàng.
Tả cảnh ngụ tình
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng
Sự lặp lại của thời gian.
Nỗi lòng thương nhớ của Kiều :
* Nhớ người yêu:
- Dưới nguyệt chén đồng
- Rày trông mai chờ
thề nguyền, hẹn ước.
chờ đợi tin tức của nàng.
- Bản thân:
“Tấm son”, “bao giờ cho phai”?
- Đớn đau, day dứt, ân hận nhớ nhung da diết mối tình đầu

Một người tình chung thuỷ.
* Nhớ cha mẹ:
- Tựa cửa hôm mai
- Quạt nồng ấp lạnh...
- Xót xa, lo lắng.

- Một người con hiếu thảo.
- Một người vị tha.
* Nhớ người yêu:
Một người tình chung thuỷ.
* Nhớ cha mẹ:
- Xót người tựa cửa hôm mai
- Quạt nồng ấp lạnh
Sân Lai, gốc tử
Sớm hôm mong chờ con
=> Nghệ thuật: Điển tích, ẩn dụ ->
- Xót xa, lo lắng.
Một người con hiếu thảo.
Ai là người phụng dưỡng cha mẹ.
b. Tâm trạng nhân vật Thúy Kiều khi ở lầu Ngưng Bích:
 
- Ngôn ngữ độc thoại, miêu tả nội tâm, sử dụng điển tích thể hiện nỗi nhớ của Thúy Kiều:
+ Đau đớn, xót xa nhớ về Kim Trọng.
+ Day dứt, nhớ thương gia đình.
- Trong tình cảnh đáng thương, nỗi nhớ của Thúy Kiều đi liền với tình thương - một biểu hiện của đức hi sinh, lòng vị tha, chung thủy rất đáng ca ngợi ở nhân vật này.
Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
Có mấy cảnh được gợi tả ở 8 câu thơ cuối? Nêu cụ thể?
Tâm trạng của Kiều:
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa ?
nhớ về quê hương và gia đình.
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu ?
nỗi buồn về số kiếp trôi nổi.
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
cuộc sống tẻ nhạt, vô vị.
một nỗi bàng hoàng, lo sợ, hãi hùng
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
Tâm trạng của Kiều:
- Cánh buồm xa xa
nhớ về quê hương và gia đình
- Hoa trôi man mác
nỗi buồn về số kiếp trôi nổi
- Nội cỏ, chân mây
cuộc sống tẻ nhạt, vô vị, héo tàn
- Ầm ầm tiếng sóng
một nỗi sợ khủng khiếp, hãi hùng
- Nghệ thuật: Ẩn dụ, điệp ngữ, từ láy, độc thoại nội tâm, tả cảnh ngụ tình.
Nỗi buồn cô đơn, xót xa, bế tắc tuyệt vọng chất chứa, tầng tầng lớp lớp trong lòng Kiều.
Văn bản: KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
( Trích: “Truyện Kiều”- Nguyễn Du)
Văn bản: KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH
( Trích: “Truyện Kiều”- Nguyễn Du)
Diễn biến tâm trạng của Kiều
Cô đơn buồn tủi
Nhớ Kim Trọng
Xót thương cho cha mẹ
Buồn lo cho thân phận và số kiếp
c. Tám câu thơ cuối: Bức tranh thiên nhiên thứ hai trong cảm nhận của Thúy Kiều:
 
- Nghệ thuật điệp ngữ, tả cảnh ngụ tình
- Đây là bức tranh thứ hai phản chiếu tâm trạng nhân vật trở về với thực tại phũ phàng, nỗi buồn của Thúy Kiều không thể vơi, cảnh nào cũng buồn, cũng gợi thân phận con người trong cuộc đời vô định.
 
III. TÔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật: diễn biến tâm trạng được thể hiện qua ngôn ngữ độc thoại và tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
- Lựa chọn từ ngữ, sử dụng các biện pháp tu từ.
2. Ý nghĩa :
Đoạn trích thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn tủi và tấm lòng thuỷ chung, hiếu thảo của Thuý Kiều.
IV. Luyện tập:
1. Qua đoạn trích em cảm nhận được vẻ đẹp nào của Thúy Kiều?
a. Thủy chung, hiếu nghĩa.
b. Khao khát tình yêu, hạnh phúc.
2. Từ đó em hiểu thêm gì về ngòi bút nhân đạo của Nguyễn Du?
a. Hiểu lòng người.
b. Đồng cảm với nỗi buồn khổ và khát vọng hạnh phúc của con người.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Về nhà học thuộc lòng đoạn trích, nắm vững nội dung nghệ thuật.
- Phân tích nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong đoạn trích vừa học.
- Tả cảnh ngụ tình: là mượn cảnh vật để (ngụ)gửi gắm tâm trạng. Cảnh không đơn thuần là bức tranh thiên nhiên mà còn là tâm trạng của con người. Cảnh là phương tiện để miêu tả còn tâm trạng là mục đích miêu tả.
- Độc thoại nội tâm: Là lời nói thầm bên trong, nhân vật tự nói với chính mình.