TIẾT 40. B: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
(PHẠM TIẾN DUẬT)
Văn bản:
Phạm Tiến Duật
Bài thơ về tiểu đội xe không kính


I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Phạm Tiến Duật (1941 - 2007). Quê ở Phú Thọ.
+Tiêu biểu cho thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.
- Sở trường: đề tài -> chiến tranh và người lính.
+ Phong cách : giọng thơ sôi nổi, tinh nghịch, trẻ trung mà sâu sắc.
- Tác phẩm chính
+ Vầng trăng quầng lửa (1971)
+ Thơ một chặng đường (1994)
- Giải thưởng: năm 2012, được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
2. Tác phẩm
- Bài thơ viết năm 1969
- In trong tập “Vầng trăng quầng lửa”
Ii. Phõn tớch
*Nhan đề bài thơ.
Bài thơ không phải chỉ viết về những chiếc xe không kính, chỉ viết về hiện thực khốc liệt của chiến tranh mà chủ yếu khai thác chất thơ vút lên từ hiện thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ Việt Nam vượt lên những khắc nghiệt của chiến tranh.
- “Xe không kính”:
- “Bài thơ”:
chất thơ toát lên từ hiện thực khốc liệt ấy.
hiện thực đời sống chiến tranh
*Nhan đề bài thơ
Tiết 48: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Cách khai thác hiện thực của tác giả độc đáo, không chỉ viết về hiện thực gian khổ mà còn thể hiện chất thơ của hiện thực ấy.
1. Hình ảnh những chiếc xe không kính

- Xe: Không kính, không đèn, không mui, thùng xe bị xước.
- Nguyên nhân : "Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi"
Động từ mạnh, điệp từ, câu phủ định...
Cách nói, tả thực rất gần gũi với văn xuôi, giọng điệu thản nhiên pha một chút ngang tàng, tinh nghịch.
=>Những chiếc xe không kính, bị biến dạng, hiện lên thực tới mức trần trụi, khơi gợi sự khốc liệt của chiến tranh trong những năm chống Mỹ cam go, khốc liệt.
* Nghệ thuật:
2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
* Hai khổ thơ đầu
"Ung dung"
* Nhỡn: d?t, tr?i, th?ng
- Thấy: gió vào xoa mắt đắng; con đường chạy thẳng vào tim; sao trời và đột ngột cánh chim.
Nghệ thuật: Điệp ngữ, đảo ngữ, nhân hóa, nói giảm nói tránh.
* Ngồi:
Tư thế ung dung, bình tĩnh, tập trung cao độ của những chiến sĩ lái xe.
Con đường Trường Sơn huyền thoại
* Khổ thơ thứ 3, 4
Khó khăn: Bụi phun, mưa tuôn, mưa xối,
ừ thì...,"chưa cần ...
->Động từ mạnh, lặp cấu trúc, giọng điệu ngang tàng
-> Coi thường, vượt qua mọi gian lao.
- Cười ha ha..
-> Từ tượng thanh
->Tinh thần: lạc quan, bất chấp gian khổ, khó khăn nguy hiểm, người chiến sĩ vẫn vui vẻ. Họ sẵn sàng vượt qua mọi nguy hiểm để hoàn thành nhiệm vụ.
* Khổ thơ thứ 5, 6
“… Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi…
… Lại đi, lại đi trời xanh thêm.”
-Từ láy ‘ chông chênh”
- Điệp ngữ “lại đi” kết hợp với nhịp thơ 2/2/3
- Phép ẩn dụ “ trời xanh thêm”
-> Tạo âm điệu nhịp nhàng cho câu thơ.


 Tình đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn, như anh em một nhà.
-> Những người lính bắt tay qua cửa kính vỡ. Cái bắt tay thay cho mọi lời chào hỏi, lời hứa quyết tâm, ra trận, lời thề quyết chiến thắng, truyền sức mạnh cho nhau vượt qua gian khổ.
* Khổ thơ cuối
“Không có kính rồi xe không có đèn,
Không có mui xe thùng xe có xước”
- Liệt kê: không kính, đèn, mui xe, thùng xe xước
- Điệp từ: không có
=> Xe bị biến dạng
-> Nhấn mạnh khó khăn, gian khổ và khốc liệt của chiến tranh.
“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
- Hình ảnh đối lập: không có kính… >< có trái tim
- Phép tu từ hoán dụ : “trái tim”.
-> Đó là trái tim yêu nước. Những người lính có lí tưởng cao đẹp, niềm tin sắt đá, Ý chí chiến đấu mạnh mẽ để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
* Tổng kết
1. Nghệ thuật
Đậm chất hiện thực, nhiều câu văn xuôi tạo sự phóng khoáng, ngang tàng, nhịp thơ sôi nổi trẻ trung tràn đầy sức sống.
Hình ảnh người chiến sĩ lái xe hiên ngang dũng cảm, lạc quan, bất chấp mọi khó khăn gian khổ, chiến đấu vì miền Nam, vì sự nghiệp thống nhất đất nước.
2. Nội dung
III. Luyện tập
1.Nêu những điểm chung, riêng của người lính trong bài thơ Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính?
2. Cảm nhận về người lính cụ Hồ, viết đoạn văn 8-10 câu, có câu bị động, có phép liệt kê ( xác định rõ).
TIẾT 42: TỔNG KẾT CHỦ ĐỀ
1. Nêu những điểm chung, riêng của người lính trong bài thơ Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội xe không kính?
2. Cảm nhận về người lính cụ Hồ, viết đoạn văn
8-10 câu, có câu bị động, có phép liệt kê ( xác định rõ).
1. Những điểm chung: Đây là người lính của nhân dân nên họ cùng mang những vẻ đẹp chung:
- Yêu nước, yêu quê hương, yêu đồng chí.
- Vượt qua mọi khó khăn gian khổ để quyết tâm tiêu diệt giặc hoàn thành nhiệm vụ:
- Tinh thần: Cả hai bài thơ đều thể hiện tinh thần lạc quan của người lính. Từ “miệng cười buốt giá” của anh bộ đội kháng chiến chống Pháp đến “nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” của anh lính lái xe thời chống Mỹ đều thể hiện tinh thần lạc quan, khí phách anh hùng.
2. Những điểm riêng khác nhau:
- Bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu thể hiện người lính nông dân thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống Pháp với vẻ đẹp giản dị, mộc mạc mà sâu sắc. Tình đồng chí thiêng liêng hòa quyện với tình yêu nước khi lý tưởng chiến đấu đã rực sáng trong tâm hồn.
“Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ
Đồng chí!”
- Bài thơ “Tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật thể hiện người lính lái xe trong cuộc kháng chiến chống Mỹ với vẻ đẹp trẻ trung, ngang tàng. Đây là thế hệ những người lính có học vấn, có bản lĩnh chiến đấu, có tâm hồn nhạy cảm, có tính cách riêng mang chất “lính” đáng yêu. Họ tất cả vì miền Nam ruột thịt với trái tim yêu nước cháy bỏng. “Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim”.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
Ôn tập giữa học kì 1
+ Ôn các văn bản trung đại
+ Đọc, học nội dung các văn bản…
- Chuẩn bị tốt để KTGK