THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
(Sgk tập 2, trang 61)

KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI HỘP QUÀ BÍ MẬT

Câu 1: Theo em, muốn lựa chọn từ ngữ
phù hợp trong câu, ta cần phải làm gì?
Cần hiểu nghĩa của từ định dùng
GO
HOME

Con
nhận
được
điểm
10

Câu 2: Phát hiện lỗi dùng từ trong câu sau và
chữa lại cho đúng: “Anh hàng xóm của tôi là
một đức lang quân luôn yêu thương nương tử
của mình”.
Anh hàng xóm của tôi là một người chồng
luôn yêu thương vợ của mình

GO
HOME

Con
nhận
được 1
lời
khen!

Con
nhận
được
điểm
10

Câu 3: Khi viết câu, em cần chú ý những
yếu tố nào?
Dùng đúng ngữ pháp và mục đích của
câu.
GO
HOME

Vỗ tay

Hãy xác định cách dùng từ trong câu nào đúng/sai?
NỘI DUNG

TT
1
2
3
4
5
6
7

Tổng thống và phu nhân
Chị là phu nhân chiều chồng, chăm con.

Báo Thiếu niên nhi đồng.
Thiếu niên nhi đồng lang thang cơ nhỡ.

Tổng thống và vợ.
Chị là một người vợ chiều chồng, chăm con.
Báo Trẻ em

Đ

S

KHÁM PHÁ VÀ LUYỆN TẬP

I. LÍ THUYẾT

1. Lựa chọn từ ngữ trong tạo lập
văn bản
Cần lựa chọn, sử dụng từ phù hợp
nhất trong nói và viết.
2. Lựa chọn cấu trúc câu trong tạo
lập văn bản
Khi viết, cần chú ý những yếu tố:
tạo câu đúng ngữ pháp, chú ý ngữ
cảnh, mục đích viết/nói, đặc điểm

II. LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN TỪ NGỮ

Bài tập 1 sgk tr 61: Trả lời các câu hỏi
a. Với câu “Nhớ các bạn trong lớp tôi ngày trước,
mỗi người một vẻ, sinh động biết bao”, có thể dùng
từ “kiểu” để thay cho từ “vẻ” được không? Vì sao?
Không thể dùng từ kiểu để thay cho vẻ được. Hai
từ này tuy gần nghĩa, nhưng vẫn có những nét
khác nhau. Từ kiểu thường dùng để nói về hành
động của con người (kiểu ăn nói, kiểu đi đứng,...)
hoặc một dạng riêng của đối tượng (kiểu nhà, kiểu
quần áo,...), trong khi vẻ thường dùng để chỉ đặc
điểm, tính cách của con người (vẻ trầm ngâm, vẻ
sôi nổi, vẻ lo lắng,...).

Bài tập 4 sgk tr 61: Trả lời các câu hỏi
b. Từ khuất được dùng trong câu “Giờ đây, mẹ tôi
đã khuất và tôi cũng đã lớn” có phù hợp hơn so với
một số từ khác cũng có nghĩa là chết như: mất, từ
trần, hi sinh…

Nhắc đến cái chết của mẹ, người con dùng
từ khuất thể hiện cách nói giảm, nhằm giấu
bớt nỗi đau mất mát.
 Phù hợp hơn

Bài tập 4 sgk tr 61: Trả lời các câu hỏi

c. Vì sao trong câu “Tôi luôn nhớ về mẹ với
niềm xúc động khôn nguôi”, không thể dùng
từ “rung động” thay cho từ “xúc động”?
“xúc động” biểu hiện cảm xúc mạnh hơn so
với “cảm động” hay “xúc cảm”. Vì thế, từ
xúc động là sự lựa chọn phù hợp nhất cho
câu “Tôi luôn nhớ về mẹ với niềm xúc động
không nguôi”

Bài tập 2 sgk tr 62: Chọn từ ngữ thích hợp nhất
trong ngoặc đơn để đặt vào khoảng trống ở các
câu sau và giải thích lí do lựa chọn:

a. Bị cười, không phải mọi người đều ….
giống nhau.
a. Phản ứng.
c. Phản đối.

b. Phản xạ.
d. Phản bác. 
Đáp án: a. Phản ứng. 

Bài tập 2 sgk tr 62: Chọn từ ngữ thích hợp nhất
trong ngoặc đơn để đặt vào khoảng trống ở các
câu sau và giải thích lí do lựa chọn:

b. Trên đời, không ai … cả.
a. hoàn toàn.
c. hoàn hảo.

b. hoàn tất.
d. hoàn chỉnh. 

Đáp án: c. hoàn hảo. 

Bài tập 2 sgk tr 62: Chọn từ ngữ thích hợp nhất
trong ngoặc đơn để đặt vào khoảng trống ở các
câu sau và giải thích lí do lựa chọn:

c. Đi đường phải luôn luôn … để tránh xảy ra
tai nạn.
a. Nhìn ngó.
c. Quan sát.

b. Dòm ngó.
d. Ngó nghiêng
Đáp án: c. quan sát.

Bài tập 2 sgk tr 62: Chọn từ ngữ thích hợp nhất
trong ngoặc đơn để đặt vào khoảng trống ở các câu
sau và giải thích lí do lựa chọn:

d. Ngoài … của bản thân, tôi còn được bạn bè,
thầy cô thường xuyên khích lệ.
a. cố sức.
c. tiềm lực.

b. sức lực.
d. nỗ lực.
Đáp án: d. nỗ lực

II. LUYỆN TẬP: LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÂU
Bài tập 3 sgk tr 62: Thực hiện các yêu cầu sau:
a. Cụm từ “giờ đây khi hồi tưởng lại” là trạng ngữ.
 Thành phần này thông báo về thời gian xảy ra
sự việc. Nếu bỏ trạng ngữ, câu văn sẽ không còn
cụ thể, vì không xác định rõ hành động đó xảy
ra vào lúc nào.
b. Các hành động không theo trật tự hợp lí như
từng xảy ra trong thực tế: đứng lên  trả lời.

c, Các hành động không theo trật tự hợp lí như
từng xảy ra trong thực tế: tiến lên  bắt tay (vì
bạn J đang ngồi dưới lớp, còn thầy đang trên
18

Bài tập 4 sgk tr 62:  Sau đây là những câu được
thay đổi cấu trúc so với câu gốc trong văn bản đã
học. Nghĩa của câu được thay đổi cấu trúc khác
như thế nào so với nghĩa của câu gốc?
Câu gốc
Câu thay đổi
“Tôi không rõ tại sao cậu
lại làm thế; có lẽ cậu thực
sự có điều gì đó muốn
nhắn nhủ với chúng tôi”
 có hai vế, vế đầu nêu
băn khoăn về một điều
chưa rõ, vế sau đưa ra
một dự đoán nhằm giải
thích cho điều đó.

“Có lẽ cậu thực sự có điều
gì đó muốn nhắn nhủ với
chúng tôi; tôi không rõ tại
sao cậu lại làm thế”
 lời giải thích lại xuất hiện
trước điểu băn khoăn.
=> Đặt câu thay đổi cấu
trúc vào văn bản sẽ thấy
không hợp lí.

Bài tập 4 sgk tr 62:  Sau đây là những câu được thay
đổi cấu trúc so với câu gốc trong văn bản đã học.
Nghĩa của câu được thay đổi cấu trúc khác như thế
nào so với nghĩa của câu gốc?

Câu gốc
“Tuy nhiên, đây không
phải là điều quá nghiêm
trọng, và càng không
phải là “căn bệnh” hết
cách chữa”.

Câu thay đổi
“Tuy nhiên, đây không
phải là “căn bệnh” hết
cách chữa
và càng không phải là
điều quá nghiêm trọng,”.

 Hai vế: điều quá nghiêm trọng và “căn bệnh” hết cách
chữa được đặt trong quan hệ tăng tiến, vế sau phải diễn
đạt tính chất ở mức cao hơn vế trước.
 Không thể thay đổi thứ tự.

VẬN DỤNG

- Yêu cầu:
Từ một câu cho trước: “Tôi mong muốn
có sự khác biệt”, em hãy viết tiếp 5-7 câu
để hoàn thành một đoạn văn.
- Gợi ý:
Vì sao chúng ta mong muốn có sự khác
biệt? Muốn tạo ra sự khác biệt có ý
nghĩa thì phải làm thế nào?

Theo em, bài học về sự khác biệt được rút ra
từ văn bản này có phải chỉ có giá trị đối với lứa
tuổi học sinh hay không? Vì sao?

LUYỆN TẬP
Theo em, bài học về sự khác biệt được rút ra từ
văn bản này có phải chỉ có giá trị đối với lứa
tuổi học sinh hay không? Vì sao?

- Trò chơi này gồm có 6 ngôi sao. Ẩn chứa đằng sau các
ngôi sao là những câu hỏi. Thời gian để trả lời cho mỗi
câu hỏi là 5 giây. Trả lời đúng các câu hỏi các em sẽ
được nhận những phần thưởng. Khi bạn trả lời bị sai,
bạn khác có quyền giơ tay xin trả lời, nếu trả lời đúng
vẫn được nhận thưởng.
- Điều đặc biệt, trong 6 ngôi sao trên có 2 ngôi sao may
mắn, nếu chọn trúng ngôi sao may mắn, các em không
phải trả lời mà sẽ nhận thưởng với 1 phần quà may
mắn.

BẠN ĐƯỢC MỘT PHẦN QUÀ GỒM:
1 CÂY VIẾT + 1 MÓC KHÓA

BẠN ĐƯỢC MỘT
PHẦN QUÀ:
1 QUYỂN VỞ + 1 MÓC KHÓA

Lí do người viết gọi sự khác biệt do J tạo ra
là “sự khác biệt có ý nghĩa”:

A

Vì sự khác biệt ấy khiến người khác ngạc nhiên.

B

Vì sự khác biệt ấy tạo nên bởi một cá nhân.

C
D

Vì sự khác biệt ấy cho thấy nhận thức và bản lĩnh của một cá nhân.

Vì sự khác biệt ấy khiến người khác không thể làm theo.

Thái độ của người viết đối với “sự khác biệt có
ý nghĩa” qua cách thể hiện của J:

A
B.
C
D

Không quan tâm vì không phải là điều mình thích.

Kinh ngạc vì thấy J không giống ai.

Xem thường, vì J chẳng có biểu hiện gì nổi bật.

Ngạc nhiên và nể phục.

Có thể hoán đổi vị trí của hai từ “nghiêm khắc” và
“nghiêm túc” ở câu sau được không? Vì sao?
Từ ánh mắt nghiêm khắc của thầy cô, hãy nghĩ đến
những khuyết điểm mà ta chưa nghiêm túc sửa chữa.

Không thể hoán đổi vị trí của hai từ, vì hai từ này có
nghĩa khác nhau.

Người viết gọi sự khác biệt do bản thân mình và số đông
học sinh trong lớp tạo ra là “sự khác biệt vô nghĩa” là vì:

A

Đó là sự khác biệt không có giá trị.

B

Đó là sự khác biệt thường tình.

C

Đó là sự khác biệt có tính chất hài hước

D

Đó là sự khác biệt không nghiêm túc.

I. Tác giả, tác phẩm:
II. Tìm hiểu chung:
III. Phân tích:
1. Hình ảnh những chiếc xe không kính:

Xin chân thành cảm ơn
quý thầy cô và các em
học sinh !