Thứ 2 ngày 11 tháng 9 năm 2023

Ngữ văn

Thuyết trình về bài “Bài học đường đời đầu tiên”
( Nhà văn Tô Hoài )

Hoạt động 1: Giới thiệu về Dế Mèn.
“Dế Mèn phiêu lưu kí” là một tác phẩm nổi
tiếng của nhà văn Tô Hoài. Đến với đoạn trích “Bài
học đường đời đầu tiên”, nhân vật Dế Mèn đã được
nhà văn khắc họa qua nhiều phương diện khác nhau.

Trước hết là về ngoại hình. Dế Mèn đã tự giới thiệu về ngoại hình của bản thân.
Vì ăn uống điều độ, làm việc có chừng mực nên Dế Mèn rất chóng lớn, trở thành
một chàng dế thanh niên khỏe mạnh, cường tráng. Hình ảnh Dế Mèn hiện lên vô
cùng chân thực, sinh động. Đôi càng thì “mẫm bóng” cùng “những cái móng vuốt
ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt”. Thân hình “rung rinh một màu nâu
bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn”. Đầu “to ra và nổi từng tảng, rất bướng”.
Hai cái răng thì đen nhánh và “lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm
máy làm việc” cùng với sợi râu “dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng”. Với
ngoại hình như vậy, Dế Mèn cảm thấy hết sức tự hào và kiêu ngạo.

Không chỉ về ngoại hình, nhà văn còn khéo léo khắc
họa những hành động của nhân vật này. Để thử sự lợi
hại của những chiếc móng, Dế Mèn đã “co cẳng lên
đạp phanh phách vào các ngọn cỏ”. Cậu đã tự nhận
xét về bản thân: “Cứ chốc chốc tôi lại trịnh trọng và
khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu”, “thỉnh
thoảng, tôi ngứa chân đá một cái”. Những hành động
đã cho thấy sự khỏe mạnh, dũng mãnh của Dế Mèn.

Cùng với đó, nhà văn còn khắc họa nhân vật này qua những nét tính cách. Đó là
một chàng dế kiêu căng, ngạo mạn. Mèn đã dám cà khịa với tất cả bà con trong
xóm như quát mắng chị Cào Cào, ghẹo anh Gọng Vó. Nhất là đối với Dế Choắt
- người bạn hàng xóm thì Dế Mèn luôn tỏ ra coi thường, chê bai. Một lần sang
nhà Choắt chơi, Mèn đã lên tiếng chê: “Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như
thế. Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng… Ôi thôi, chú mày ơi! Chú mày có lớn mà
chẳng có khôn..”. Đến khi Choắt muốn nhờ giúp đỡ, thì Dế Mèn lại khinh
khỉnh: “Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ? Chú mày hôi như cú mèo
thế này, ta nào chịu được. Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ
nông thì cho chết!”. Cách ứng xử này đã cho thấy sự ích kỉ của Dế Mèn .

Cuối cùng, Dế Mèn đã gây ra một lỗi lầm. Cậu đã bày
trò trêu chị Cốc, khiến chị ta tức giận. Nhưng lại chỉ
trốn trong hang mà không dám ra nhận lỗi. Cuối cùng,
Dế Choắt là người chịu vạ lây. Trước khi chết, Dế
Choắt đã đưa ra những lời khuyên chân thành cho Dế
Mèn: “Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà
không biết suy nghĩ sớm muộn rồi cũng mang họa vào
thân”. Nhờ vậy, Dế Mèn đã nhận thức được lỗi lầm
của bản thân.

Nhân vật Dế Mèn được khắc họa mang những đặc
điểm của truyện đồng thoại - vừa đặc điểm của loài
vật, vừa mang những đặc điểm của con người. Ngôn
ngữ giản dị, gần gũi với lời kể theo ngôi thứ nhất
khiến cho truyện trở nên chân thực, hấp dẫn hơn.

Như vậy, nhân vật Dế Mèn là nhân vật
trung tâm trong toàn bộ tác phẩm. Qua
nhân vật này, tác giả cũng đã gửi gắm
được bài học ý nghĩa cho người đọc.

Hoạt động 2: Giới thiệu về Dế Choắt.
Kính thưa cô và các bạn
Nhân vật Dế Choắt trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên của nhà văn Tô hoài
để lại trong em những ấn tượng sâu sắc.Dế Choắt là nhân vật trái ngược hoàn toàn với Dế
Mèn.Dế Choắt có ngoại hình gầy gò,ốm yếu,hay bị bệnh.Hình dung trước mắt ta là một
chú dế bệnh tật.Choắt không đẹp ở ngoại hình nhưng chú đẹp trong lòng ta bởi nét tính
cách.
Choắt luôn thấu hiểu,luôn nhường nhịn Dế mèn kiêu căng.Thậm chí,cái chết đang cận
kề mà cậu vẫn dung chút sức lực cuối cùng để khuyên nhủ Dế Mèn.Tám lòng,sự hi sinh
của Choắt đã thức tỉnh không chỉ Dế Mèn mà còn để lại trong ta những bài học,những
chiêm nghiệm về cuộc đời,những bài học sâu sắc
Dế Choắt lúc nào cũng ngẩn ngơ,thường xuyên bị Dế mèn chê bai và soi mói.Hang
của Dế Choắt không được sâu như những chú dế khác,chính bởi chú ốm và yếu ớt nên cậu
không đủ sức làm chiếc hang của mình thật vững trãi.
Dế mèn có chê trách cho vui miệng thì Dế Choắt cũng đành chịu,chỉ dành than thở
sức yếu, không khỏe mạnh như Dế Mèn

Dế Choắt có ý nhờ vả Dế Mèn lúc hoạn nạn,nhưng sự thỉnh cầu của Dế Choắt đã bị Dế Mèn
chế giễu và từ chối với một câu nói:
“Đào hang bé thì chú mày chết”
Dế Choắt đã giúp cho Dế Mèn nhận ra được bài học nhớ đời,trong lúc thoi thóp hơi thở
cuối cùng,Dế Choắt không hề trách móc Dế Mèn,ngược lại chỉ chấp nhận sự ốm yếu của
mình,đưa ra lời khuyên cho Dế Mèn,để Dế Mèn tránh được hậu quả về sau.
Sự xuất hiện của Dế Choắt vừa làm rõ bản tính của Dế Mèn,lại vừa giúp cho Dế Mèn nhận
ra được thói xấu của mình.

Bài thuyết trình của nhóm chúng tôi đến đây là kết
thúc.
Hẹn gặp lại các vào những bài thuyết trình sau.
Cảm ơn các bạn đã nghe bài thuyết trình này.

Chào tạm biệt các bạn