I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

Huy Cận

- Huy Cận (1919 – 2005)
- Tên đầy đủ : Cù Huy Cận
- Quê : Hà Tĩnh
- Ông nổi tiếng trong phong trào thơ mới với tập thơ
Lửa thiêng (1940)

Trước năm 1945, thơ
ông thấm đẫm triết lí
và thấm thía bao nỗi
buồn nhân thế. Ông
đã từng nói “Chàng
Huy Cận khi xưa hay
sầu lắm”

Sau năm 1945,
thơ ông dạt dào
niềm vui nhất là
khi nói về con
người mới, cuộc
sống mới

Thơ Huy Cận

2. Tác phẩm
a. Hoàn cảnh sáng tác
- Viết năm 1958, trong một chuyến đi thực tế ở vùng mỏ Quảng
Ninh
- In trong tập “Trời mỗi ngày lại sáng''(1958).

- Năm 1954 chiến dịch ĐBP vừa kết thúc, đất nước bị chia
làm 2 miền. Miền Nam tiếp tục chống đế quốc Mĩ. Miền
Bắc được giải phóng tiến lên xây dựng CNXH.
- Bài thơ được viết năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng
lợi cuộc kháng chiến chống Pháp, Miền Bắc được giải
phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới. Không khí hào
hứng, phấn chấn tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội
và khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất, xây
dựng đất nước mới.
- Chuyến đi thực tế của mình ở vùng mỏ Quảng Ninh vào
nưả cuối năm 1958, đã giúp cho nhà thơ thấy rõ và sống
trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần
quan trọng mở ra chặng đường mới trong thơ Huy Cận

b. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả.
c. Thể thơ: 7 chữ
d. Cảm hứng bao trùm:
- Có sự thống nhất giữa hai nguồn cảm hứng: về
thiên nhiên vũ trụ và về con người lao động trong
cuộc sống mới.

Đêm trăng
Hoàng hôn
Ra khơi

Thiên nhiên
Con người

Đánh bắt cá

Bình minh
Trở về

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận -

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Cá nhụ, cá chim, cùng cá đé
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe
Đêm thở: Sao lùa nước Hạ Long
Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào

Hát rằng cá bạc biển Đông lặng
Cá Thu biển Đông như đoàn thoi
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng Ta kéo xoăn tay trùm cá nặng
Đến dệt lướt ta đoàn cá ơi!
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng Đông
Lưới xếp buồn lên đón nắng hồng.
Thuyền ta lái gió với buồm chăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Dàn đan thế trận lưới vây giăng
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôi dặm phơi.

Bố cục
Phần 1: Hai khổ đầu:
Cảnh đoàn thuyền ra
khơi và tâm trạng
của con người.

Phần 2: Bốn khổ
tiếp:
Cảnh đoàn thuyền
đánh cá trên biển.

Phần 3: Khổ cuối:
Cảnh đoàn thuyền
trở về.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1/ Cảnh đoàn thuyền ra khơi.
a. Cảnh hoàng hôn
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
- Điểm nhìn: Trên thuyền đánh cá..

- Nhân hoá: Thời
khắc chuyển giao
giữa ngày và đêm.
Biển ngôi nhà vũ trụ
ấm áp, thân quen

- So sánh: gợi cảnh
hoàng hôn trên biển
đẹp kì vĩ, rực rỡ,
tráng lệ, huy hoàng.

=> Đoàn thuyền ra khơi đi trên biển như là
đi trong ngôi nhà của mình.

1/ Cảnh đoàn thuyền ra khơi.
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi
''Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”

- Hình ảnh “Đoàn thuyền”: gợi
không khí đông vui, tấp nập
Đoàn thuyền chứ không phải 1
chiếc thuyền cô độc.

- Từ “lại”: Công việc quen
thuộc hằng ngày.

=> Vũ trụ nghỉ ngơi, con người làm việc.

1/ Cảnh đoàn thuyền ra khơi.
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi
“Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
- Nghệ thuật ẩn dụ: thể hiện niềm vui, sự phấn chấn, tinh thần hăng say lao động.
- Tiếng hát khỏe khoắn cùng với gió nâng đỡ cánh buồm
THIÊN NHIÊN
Sự vận động của vũ trụ, biển
cả đang dần khép lại, chuyển
sang trạng thái nghỉ ngơi

CON NGƯỜI
Đối lập

Con người bắt đầu ra
khơi, bắt đầu một ngày
lao động mới.

=> Đoàn thuyền ra khơi trong không gian rộng lớn, hung vĩ, tráng lệ
của biển trời và ánh sáng rực rỡ của hoàng hôn.

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
 
- Liệt kê: cá bạc, cá thu gợi vùng biển giàu
có, trù phú.
- So sánh: gợi từng đoàn cá nối đuôi nhau
nhiều như thoi đưa.
- Biển lặng: Cầu mong biển yên để có
chuyến đi bình an, đầy ắp cá tôm.

=> Sự giàu có và trù
phú của biển khơi.

“Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
- Nhân hoá: “Dệt biển”
- Hình ảnh ẩn dụ, nói quá: “Muôn luồng sáng”
=> Vẽ đẹp lung linh, kỳ ảo của biển đêm.

- Câu cầu khiến: “Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
- Tiếng gọi thiết tha => Khát vọng chinh phục biển cả, chinh phục
thiên nhiên, mong ước đánh bắt được nhiều tôm cá.
- Niềm tự hào của tác giả về vùng biển quê hương.
- Tiếng hát của họ đã thể hiện tâm hồn chan chứa niềm vui, phấn
khởi, hăng say lao động.

Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta xảy ra tình trạng ô
nhiễm và suy thoái môi trường biển rất nhiều do những nguyên nhân
như hiện tượng biển tiến , biển lùi, bão biển, nước dâng, sự ô nhiễm
không khí ,tràn dầu tự nhiên….Đặc biệt là do con người vứt, xả rác trên
bãi biển, cùng các chất thải khác từ tàu thuyền, (1.5 triệu tấn động vật
chết mỗi năm vì ăn phải rác,2.4 triệu tấn dầu loang mỗi năm trên biển)
gây thiệt hại cho một số vùng kinh tế , ảnh hưởng đến đời sống của nhân
dân như : sản lượng cá đánh bắt gần bờ giảm, nhiều loài thuỷ hải sản nuôi
trồng chết hàng loạt, ảnh hưởng xấu đến du lịch Biển là tài nguyên vô
cùng quí giá đối với con người .
Biển cho ta cá tôm ,cho ta khóang sản và là nguồn kinh tế du lịch vô
tận . Vì thế chúng ta phải biết yêu biển bảo vệ biển như bảo vệ chính
mình bảo vệ với ý thức cao và bằng hành động cụ thể. Mỗi người dân
phải nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, không được xả rác
bừa bãi…

2. Cảnh đánh cá trên biển:
a, Hình ảnh con thuyền đánh cá
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Hình ảnh con thyền nằm trong mối
quan hệ: gió, buồm trăng, biển bằng.

Sử dụng thủ pháp phóng đại và
những liên tưởng độc đáo.

Không gian mênh mông nhưng con
thuyền cũng lớn lao kì vĩ.

Cuộc đánh cá như 1 cuộc chiến, trận
chiến trên mặt trận lao động chinh
phục biển khơi.

Cá nhụ, cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long
Cá nhụ
Cá chim
Cá đé

- Các hình ảnh liệt kê
- Trí tưởng tượng phong phú
- Nghệ thuật phối sắc đặc biệt tài tình.
=> Cá đẹp rực rỡ, lộng lẫy huyền ảo,
bầy cá như cá nàng tiên trong vũ hội

Cá song

=> Ca ngợi biển cả thanh bình, giàu có

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
b. Hình ảnh người dân chài với công việc lao động trên biển:

Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Bút pháp lãng mạn cùng
Biển cho ta cá như lòng mẹ
những liện tưởng độc đáo.
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào
- NT: So sánh, nhân hóa.
=> Biển hiền hòa, bao dung,
nuôi sống con người

=> Biến công việc nặng nhọc
thành niềm vui, thể hiện lòng
yêu nghề chan chứa.

Những người dân chài làm việc với niềm vui hăng hái, say sưa của những
người làm chủ đất nước,họ lao động với tất cả sức lực và trí tuệ, tình yêu
biển yêu nghề.

Kéo xoăn tay:

Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

- Tả thực, từ ngữ gợi hình
->Vẻ đẹp mạnh mẽ, rắn
rỏi, khỏe khoắn

“Nắng hồng”→ Người lao
động hân hoan, phấn khởi
với chuyến ra khơi tốt đẹp

→ Công việc lao động tràn ngập niềm vui, lạc quan, yêu đời,
yêu lao động nhịp nhàng cùng thiên nhiên.

3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Khổ thơ cuối hô ứng với
khổ thơ đầu tạo 2 cảnh
đối xứng.
=> Biểu hiện nhịp tuần
hoàn của vũ trụ.

Dòng thơ đầu được lập lại
với dòng đầu của khổ 1

Sử dụng nhân hóa, hoán dụ
và cách nói khoa trương.

=> Tiếng hát xuất hiện
suốt bài thơ: khúc ca lao
động hào hứng.

=> Cảnh tượng thiên
nhiên kì vĩ, con người
chạy đua cùng thời gian.

=> Đoàn thuyền trở về trong cảnh 1 ngày mới bắt đầu,con người chạy đua với
thời gian, tranh thủ thời gian để lao động và đã thu được thành quả to lớn

III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật:
- Sử dụng bút pháp lãng mạn với các biện pháp nghệ thuật đối
lập, so sánh, nhân hoá, phóng đại
- Sử dụng ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, nhạc điệu, gợi liên tưởng
2. Nội dung:
Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứng lãng mạn ca ngợi biển cả lớn
lao và giàu đẹp ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp của
đất nước của nhứng con người lao động mới .

Sơ đồ tư duy

Trong bài “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận có câu thơ sau:
PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng”
Câu 1: Chép chính xác ba câu thơ tiếp theo? Dựa vào trình tự ra khơi của đoàn thuyền thì đoạn trích em vừa chép
mang nội dung gì? (Diễn đạt ngắn gọn bằng một câu văn).
Câu 2: Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng trong câu thơ “Thuyền ta lái gió với buồm trăng”? Các biện
pháp nghệ thuật đó đã góp phần khắc họa vẻ đẹp nào của những người ngư dân?
Câu 3: Nêu mạch cảm xúc của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”.
Cáu 4: Phân tích nét đặc sắc của hình ảnh “buồm trăng”. Em hiểu cách nói “thuyền ta” nghĩa là gì? Theo em, có thể
thay thế “thuyền ta” bằng “đoàn thuyền” được không? Vì sao?
Câu 5: Câu thơ “Lướt giữa mây cao với biển bằng", tác giả đã vi phạm phương châm hội thoại nào? Điều đó có phải
chủ ý của nhà văn không, vì sao?
Cáu 6: Trong chương trinh Ngữ văn THCS, em cũng đã học một bài thơ rất hay có hinh ảnh con thuyền, cánh buồm.
Đó là bài thơ nào? Của ai?
Câu 7: Cách viết “Lái gió với buồm trăng” đã gợi cho em điều gì?
Cáu 8: Viết đoạn văn nêu cảm nhận vể khổ thơ trên.
Câu 9: Bằng sự hiểu biết của bản thân, em hây viết đoạn văn khoảng 12 câu theo kiểu lập luận diễn dịch, trình bày
cảm nhận về vẻ đẹp của người dân chài khi đánh cá trên biển đêm, trong đoạn có sử dụng một câu phủ định và một
phép lặp để liên kết.
Câu 10; Từ đoạn thơ vừa chép, với những hiểu biết xã hội của mình, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang
giấy thi) về hình ảnh những người ngư dân vẫn đang ngày đêm vươn khơi bám biển trong thời điểm hiện nay.

Câu 1: Chép chính xác ba câu thơ tiếp theo? Dựa vào trình tự ra khơi của đoàn
thuyền thì đoạn trích em vừa chép mang nội dung gì? (Diễn đạt ngắn gọn bằng
một câu văn).
Câu 1: Chép tiếp 3 câu thơ, đoạn thơ vừa chép có nội dung:
- Chép chính xác ba câu thơ tiếp để thành khổ:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng
Ra đậu dặm xa dò bụng biển
Gỉàn đan thế trận lưới vây giăng".
- Nêu được nội dung đoạn thơ bằng một câu văn: Đoạn thơ đã khắc họa hình ảnh
đòan thuyền đánh cá giữa biển đêm hùng tráng và thơ mộng.

Câu 2: Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật mà tác giả sử dụng trong câu thơ
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng”? Các biện pháp nghệ thuật đó đã góp phần
khắc họa vẻ đẹp nào của những người ngư dân?

Câu 2: Câu thơ “Thuyền ta lái gió với buồm trăng”:
- Biện pháp nghệ thuật: nhân hóa, nói quá qua từ “lái”.
- Tác dụng: Góp phần khắc hoạ vẻ đẹp người ngư dân về:
+ Tư thế: Lớn lao, kì vĩ ngang tầm thiên nhiên, vũ trụ.
+ Tâm hồn: phóng khoáng, lãng mạn.

Câu 3: Nêu mạch cảm xúc của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”.
Câu 3: Nêu cảm xúc của bài thơ:
Theo sự vận động của thời gian và hành trình của một
chuyến ra khơi đánh cá (Thời gian là nhịp tuần hoàn của
vũ trụ từ lúc hoàng hôn đến bình minh, cũng là thời gian
của một chuyến ra biển rồi trở về của đoàn thuyền đánh
cá: mặt trời xuống biền, cả trời đất vào đêm, trăng lên
cao, đêm thở, sao lùa... rồi sao mờ, mặt trời đội biển nhô
lên trong một ngày mớỉ.)

Câu 4: Phân tích nét đặc sắc của hình ảnh “buồm trăng”. Em hiểu cách nói
“thuyền ta” nghĩa là gì? Theo em, có thể thay thế “thuyền ta” bằng “đoàn
thuyền” được không? Vì sao?

Chỉ ra nét đặc sắc cùa hình ảnh buồm, trăng, nghĩa của từ “Thuyền ta”:
- Nét đặc sắc của hình ảnh buồm, trăng: Đây là hình ảnh ẩn dụ
- Giá trị:
+ Hình ảnh này được xây dựng trên sự quan sát rất thực và sự cảm nhận lãng mạn
của nhà thơ Huy Cận.
+ Từ xa nhìn lại, có lúc con thuyền đi vào khoảng sáng của vầng trăng, cánh buồm
trở thành “buồm trăng”, vẻ đẹp của thiên nhiên làm nhòa đi cánh buồm bạc màu, cũ
kĩ.
+ Hình ảnh thể hiện cuộc sống lao động đầy chất thơ, thể hiện tâm hồn lãng mạn của
những người dân chài.

- Thuyền ta: Thuyền của ta, thuyền của những người dân chài đang đánh cá.
- Không thể thay thế “thuyền ta” thành “đoàn thuyền”. Vì từ “ta” đầy tự hào,
không còn cái tôi cô đơn, nhỏ bé. Thể hiện được niềm vui, niềm lạc quan, hăng
say lao động, làm chủ biển trời của những người lao động mới. Thể hiện rõ được
sự thống nhất của hai nguồn cảm hứng: cảm hứng lãng mạn tràn đầy, niềm vui
hào hứng về cuộc sống mới trong thời kì miền Bắc xây dựng Chủ nghĩa xã hội
và cảm hứng thiên nhiên, vũ trụ; tạo riêng hình ảnh thơ mang tính chất lãng
mạn.

Câu 5: Câu thơ “Lướt giữa mây
cao với biển bằng", tác giả đã vi
phạm phương châm hội thoại
nào? Điều đó có phải chủ ý của
nhà văn không, vì sao?
Câu 5: Câu thơ “Lướt giữa mây cao với biển bằng”:
- Phương châm vi phạm: Phương châm về chất
- Tác dụng: Dụng ý của tác giả, nói quá lên so với sự thật, nhằm làm nổi bật
hình ảnh và tư thế của đoàn thuyền, của con người, họ không còn bé nhỏ mà
tầm vóc trở nên lớn lao, vĩ đại, phi thường.

Cáu 6: Trong chương trinh Ngữ văn THCS, em cũng đã học một bài thơ rất
hay có hinh ảnh con thuyền, cánh buồm. Đó là bài thơ nào? Của ai?
Câu 6: Bài thơ cũng có hình ảnh thuyền, cánh buồm:
- Bài thơ: Quê hương
- Tác giả: Tế Hanh

Câu 7: Cách viết “Lái gió với buồm trăng” đã gợi cho em điều gì?
Câu 7: Cách viêt “Lái gió với buồm trăng” đã
gợi cho em:
Thuyền có lái và có buồm, người lái con
thuyền và thuyền lái gió đẩy thuyền. Hình ảnh
lãng mạn và thơ mộng: Gió là người lái, mảnh
trăng là cánh buồm. Con thuyền lướt đi giữa
mây cao biển lớn . Bút pháp lãng mạn đã biến
con thuyền vốn nhỏ bé trước biển cả bao la
thành con thuyền kì vĩ khổng lồ, hòa nhập với
kích thước rộng lớn của thiên nhiên vũ trụ...

Câu 8: Viết đoạn văn nêu cảm nhận vể khổ thơ trên.
Câu 8: Viết đoạn văn cảm nhận về khổ thơ:
- Trên mặt biển đó, có con thuyền đang băng băng lướt đi trên sóng:
“Thuyền ta lái vây giăng”.
- Con thuyền đánh cá vốn nhỏ bé trước biển cả bao la giờ đây đã trở thành một con thuyền đặc
biệt có gió là người cầm lái, còn trăng là cánh buồm. Con thuyền băng băng lướt sóng ra khơi để
“dò bụng biển”.
- Công việc đánh cá được dàn đan như một thế trận hàọ hùng. Tư thế và khí thế cùa những ngư
dân thật mạnh mẽ, đầy quyết tâm giữa không gian bao la của biển trời.
- Tầm vóc của con người và đoàn thuyền đã được nâng lên hòa nhập vào kích thước của thiên
nhiên vũ trụ. Không còn cái cảm giác nhỏ bé lẻ loi khi con người đối diện với trời rộng sông dài
như trong thơ Huy Cận trước cách mạng.
- Hình ảnh thơ thật lãng mạn bay bổng và con người có tâm hồn cũng thật vui vẻ, phơi phới.
Công việc lao động nặng nhọc đã trở thành bài ca đầy niềm vui, nhịp nhàng cùng thiên nhiên.

Câu 9: Bằng sự hiểu
biết của bản thân, em
hây viết đoạn văn
khoảng 12 câu theo
kiểu lập luận diễn
dịch, trình bày cảm
nhận về vẻ đẹp của
người dân chài khi
đánh cá trên biển
đêm, trong đoạn có sử
dụng một câu phủ
định và một phép lặp
để liên kết.

Câu 9: Viết đoạn văn càm nhận về vẻ đẹp cùa người
dân chài khi đánh cá trên biển đêm:
- Tư thế hiên ngang, tầm vóc lớn lao
- Dũng cảm
- Tâm hồn lãng mạn, tràn đầy tinh thần lạc quan
- Giàu ơn nghĩa, gắn bó với thiên nhiên.

Câu 10; Từ đoạn thơ vừa chép, với những hiểu biết xã hội của mình, em hãy
trình bày suy nghĩ (khoảng nửa trang giấy thi) về hình ảnh những người ngư
dân vẫn đang ngày đêm vươn khơi bám biển trong thời điểm hiện nay.
Câu 10: Viết đoạn nghị luận hình ảnh những ngườỉ ngư dân vẫn đang ngày
đêm vươn khơi bám biển trong thời điểm hiện nay;
- Khẳng định đây là một hình ảnh đẹp, được toàn dân ngợi ca, ủng hộ.
- Nêu suy nghĩ về công việc của người ngư dân: khó khăn, gian khổ, phải
đương đầu với thử thách của thiên nhiên, biển cả, hiềm nguy luôn rình rập
luôn dũng cảm, kiên cường vì một tình yêu với quê hương, đất nước.

CÂU 10

- Nêu ý nghĩa công việc của những người Ngư dân: Lao
động hăng say, đầy hào hứng để góp phần khai tác tài
nguyên, nuôi sống bản thân, làm giàu cho gia đình, xây
dựng đất nước; kiên trì bám biển để khẳng định chủ quyền
lãnh thổ của đất nước, bảo vệ vùng biển đảo quê hương ...
- Suy nghĩ, hành động bản thân: khâm phục, tự hào -> ủng
hộ về vật chất và tinh thần cho những người ngư dân để họ
yên tâm bám biển, quyết tâm xây dựng và bảo vệ đất nước;
ra sức học tập, rèn luyện sức khỏe, tu dưỡng đạo đức trở
thành người có ích cho xã hội, giúp đất nước phát triển, thể
hiện tình yêu nước một cách đúng đắn....

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 2

Cho đoạn thơ sau:
“Mặt trời xuống …..cùng gió khơi.”
Câu 1: Những câu thơ trên trong bài thơ nào? Bài thơ
đó được ra đời trong hoàn cảnh nào?
Câu 2: Từ “lại” trong câu “Đoàn thuyền... lại ra khơi”
có ý nghĩa gì?
Câu 3: Chỉ ra những biện pháp nghệ thuật được sử
dụng trong đoạn thơ trên.
Câu 4; Có ý kiến cho rằng: Bài thơ “Đoàn thuyền
đánh cá” là “một khúc ca”. Em hiểu nội dung khúc ca
ấy như thế nào?
Câu 5: Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu trình
bày cảm nhận của em về đoạn thơ trên.

Câu 1: Những câu thơ trên trong
bài thơ nào? Bài thơ đó được ra
đời trong hoàn cảnh nào?

Câu 1: Hoàn cảnh sáng tác bài thơ:
- Tác giả: Huy Cận
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”
được Huy Cận sáng tác năm 1958 khi miền Bắc đang tiến
hành xây dựng Chủ nghĩa Xã hội, tác giả đi thực tế đến
vùng mỏ Hòn Gai - Quảng Ninh.

Câu 2: Từ “lại” trong câu “Đoàn thuyền... lại ra khơi” có ý nghĩa gì?
Câu 2: Ý nghĩa từ “lại”:
Từ “lại” nói về hoạt động của đoàn
thuyền vừa biểu thị sự lặp lại tuần tự,
thường nhật, liên tục mỗi ngày của công
việc lao động vừa biểu thị ý so sánh
ngược chiều với câu trên: đất trời vào
đêm nghỉ ngơi mà con người bắt đầu lao
động, một công việc lao động không ít
vất vả.

- Nhân hóa: Sóng đã cài then đêm sập cửa.
Câu 3: Chỉ ra những biện Þ
Tác dụng: Gán cho sự vật những hành động của
pháp nghệ thuật được sử
con người sóng “cài then”, đêm “sập cửa” gợi cảm
dụng trong đoạn thơ trên.
giác vũ trụ như một ngôi nhà lớn, với màn đêm
Câu 3: Biện pháp nghệ buông xuống là tấm cửa khổng lồ và những gợn
sóng là then cài cửa.
thuật trong đoạn thơ:
- So sánh: Mặt trời xuống - Ẩn dụ: Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
=> Tác dụng: Nghệ thuật ẩn dụ góp phần thể hiện
biển như hòn lửa.
=> Tác dụng: Mặt trời” một hiện thực: Đó là niềm vui phơi phới, tinh thần
được ví như một hòn lửa lạc quan của người dân chài. Họ ra khơi trong tâm
khổng lồ đang từ từ lặn trạng đầy hứng khởi vì họ tìm thấy niềm vui trong
lao động, yêu biển và say mê với công việc chinh
xuống.
phục biển khơi làm giàu cho Tồ quốc.

Câu 4; Có ý kiến cho rằng: Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” là “một khúc ca”.
Em hiểu nội dung khúc ca ấy như thế nào?

GỢI Ý
Câu 4: Bài thơ là một khúc ca:
- Bài thơ là khúc ca về lao động và thiên nhiên đất nước giàu, đẹp.
- Khúc ca ấy vừa phơi phới, hào hứng vừa khỏe khoắn, mạnh mẽ.

Câu 5: Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu trình bày cảm nhận của em về
đoạn thơ trên.
* Cảnh hoàng hôn trên biên được miêu tả bằng hình tượng độc đáo:
“Mặt trời xuống biền như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa”
- Với sự liên tưởng so sánh thú vị, Huy Cận đã miêu tả rất thực sự chuyển đồi thời khắc giữa
ngày và đêm khiến cảnh biển vào đêm thật kì vĩ, tráng lệ.
- Với phép tu từ so sánh, nhân hóa khiến ta hình dung vũ trụ như một ngôi nhà lớn với màn
đêm buông xuống là tấm cửa khổng lồ với những lượn sóng hiền hoà gối đầu nhau chạy
ngang trên biển như những chiếc then cài cửa. Phác hoạ được một bức tranh phong cảnh kì
diệu như thế hển nhà thơ phải có cặp mắt thần và trái tim nhạy cảm.
* Khi thiên nhiên bước vào trạng thái nghỉ ngơi thì con ngườỉ bắt đầu làm việc:
- Màn đêm mở ra đã khép lại không gian của một ngày. Giữa lúc vũ trụ, đất trời như chuyển
sang trạng thái nghỉ ngơi thì ngược lại, con người bắt đầu hoạt động:

“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
* Sự đối lập này làm nổi bật tư thế lao đọng của con người trước
biển:
- Nhịp thơ nhanh mạnh như một quyết định dứt khoát. Đoàn ngư
dân ào xuống đẩy thuyền ra khơi và cất cao tiếng hát khởi hành. Từ
“lại” vừa biểu thị sự lặp lại tuần tự, thường nhật, liên tục mỗi ngày
của công việc lao động vừa biểu thị ý so sánh ngược chiều với câu
trên: đất trời vào đêm nghỉ ngơi mà con người bắt đầu lao động,
một công việc lao động không ít vất và.
- Hình ảnh “câu hát căng buồm” - cánh buồm căng gió ra khơi- là
ẩn dụ cho tiếng hát của con người có sức mạnh làm căng cánh
buồm. Câu hát là niềm vui, niềm say sưa hứng khởi của những

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 3
Cho đoạn thơ:
“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
Câu 1: Tại sao tác giả lại nói: "Cá thu biển Đông
như đòan thoi”?
Câu 2: Câu hát của người dân có ý nghĩa gì?
Câu 3: Viết đoạn văn khoảng 12 câu theo theo kiểu
Tổng - Phân - Hợp để làm rõ khí thế ra khơi của
những ngư dân.

Câu 1: Tại sao tác giả lại nói: "Cá thu biển Đông như đòan thoi”?
Câu 1 : Câu thơ “Cá thu biển Đông như đoàn thoi”:
- Nghệ thuật: So sánh
- Hiệu quả của cách nói đó: Cách nói “Cá thu biển
Đông như đoàn thoi”: là cách nói so sánh, tác giả so
sánh cá thu với đoàn thoi nhằm gợi lên bức tranh
biển cả như một tấm lưới dệt được dệt nên từ hàng
nghìn đoàn thoi đưa. So sánh đàn cá như đoàn thoi,
Huy Cận đã thể hiện được không gian biển cả giàu
có với những đoàn cá đông đúc, nối đuôi nhau trên
biển như thoi đưa.

Câu 2: Câu hát của người dân có ý nghĩa gì?
Câu 2: Ý nghĩa câu hát của ngư dân:
- Lời hát của ngư dân làng chài ca ngợi sự
giàu cố của biển cá với đa dạng các loài cá
khác nhau. Đây chính là niềm vui tươi, phấn
chấn để có một chuyến đi đánh cá bội thu.
- Tiếng hát ấy như gọi cá đến cho đầy ắp
khoang thuyền. Tinh thần vui tươi, phấn khởi
trong lao động ấy đa tạo nên sự hăng say và
tin tưởng hơn. Tác giả đã tái hiện lại cảnh
đánh cá tuyệt đẹp.

Câu 3: Viết đoạn
văn khoảng 12
câu theo theo
kiểu Tổng Phân - Hợp để
làm rõ khí thế ra
khơi của những
ngư dân.

Câu 3: Viết đoạn văn để làm rõ khi thế ra khơi của những
ngư dân:
- Chuyện làm ăn thường có nhiều may rủi. Ra khơi đánh cá,
họ cầu mong biển lặng sóng êm, gặp luồng cá, đánh bắt
được nhiều. Họ hát khúc hát ca ngợi sự giàu có của biển cả.
Họ hát bài ca gọi cá vào lưới, mong muốn công việc đánh
cá thu được kết quả tốt đẹp. Niềm ước mong ấy phản ánh
tấm lòng hiền hậu của ngư dân từng trải qua nhiều nắng,
gió, bão tố trên biển. Giọng điệu thơ ngọt ngào, ngắn dài và
vang xa: “cá bạc”, “đoàn thoi”, “dệt biển”, “luồng sáng”,
“dệt lưới”.

Câu 3: Viết đoạn văn khoảng 12 câu theo theo kiểu Tổng - Phân - Hợp để
làm rõ khí thế ra khơi của những ngư dân.
- Câu hát của những người đi biển, nó không những thể hiện được tâm hồn
lạc quan và khí thế khẩn trương mà còn nói lên niềm mong ước của con
người. Đi đánh cá từ ngàn đời nay may rủi là chuyện thường tình. Vì vậy,
trong câu hát ta đọc được uớc mong của họ. Đó là ước mơ về trời yên biển
lặng, gặp được luồng cá để đánh bắt được nhiều. Giọng điệu lời thơ như
ngân lên ngọt ngào, ngân dài và xa mãi “Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
- Các hình ảnh của cá được so sánh, ẩn dụ là nhừng nét sáng tạo độc đáo
đem đến cho người đọc một cảm nhận thứ vị về con người lao động trong
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

PHIẾU BÀI TẬP SỐ 4
Cho đoạn thơ:
“Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao,
Biển cho ta cá như lòng mẹ,
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”
Câu 1: Tiếng hát trong đoạn thơ trên có ý nghĩa gì?
Câu 2: Tại sao tác giả so sánh biển như lòng mẹ?
Câu 3: Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về khổ thơ trên để thấy biển
không những giàu đẹp mà còn rất ân nghĩa thủy chung.