CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC SINH
VỀ THAM DỰ GIỜ HỌC NGỮ VĂN LỚP 8B

Trò chơi 20s

Kiểm tra kiến thức đặc điểm thể loại văn bản thông tin giải
thích một hiện tượng tự nhiên
NỘI DUNG CÂU HỎI

Liên quan đến thể loại VBTT giải thích một hiện tượng tự nhiên
HÌNH THỨC CÂU HỎI
 Câu hỏi đơn giản, yêu cầu câu trả lời ngắn gọn
 Câu hỏi chỉ xuất hiện trong đúng 20 giây
 Có 8 câu hỏi
CÁCH TRẢ LỜI
 Trả lời cá nhân, không trao đổi
 Ghi nhanh câu trả lời vào giấy note
 Đáp án sẽ được trình chiếu sau khi kết thúc slide cuối
cùng
CÁCH
ĐÁNH GIÁ

 HS đổi giấy note cho nhau (theo bàn-cặp đôi)
 GV chiếu đáp án – HS đánh giá bài bạn theo đáp án, biểu điểm GV chiếu

09/18/2025

2

Bạn đã
sẵn
sàng?
09/18/2025

3

Câu 1
Cấu trúc của văn bản thông tin giải thích một hiện
tượng tự nhiên gồm …. phần.

09/18/2025

4

Câu 2
… của văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự
nhiên: Giới thiệu khái quát về hiện tượng hoặc quá
trình xảy ra hiện tượng trong thế giới tự nhiên.

09/18/2025

5

Câu 3
Phần nội dung của văn bản thông tin giải thích một
hiện tượng tự nhiên: Giải thích….. xuất hiện và cách
thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên.

09/18/2025

6

Câu 4
Phần kết thúc của văn bản thông tin giải thích một
hiện tượng tự nhiên (….): Thường trình bày sự việc
cuối của hiện tượng tự nhiên

09/18/2025

7

Câu 5
Cách sử dụng ngôn ngữ trong văn bản giải thích
một hiện tượng tự nhiên thường sử dụng từ ngữ
thuộc…. cụ thể

09/18/2025

8

Câu 6
Thông tin trong văn bản giải thích một hiện tượng
tự nhiên thường được trình bày theo các cách: …
(1), …(2), mức độ…(3) của đối tượng, …(4) và đối
chiếu.

09/18/2025

9

Câu 7
Thông tin cơ bản là thông tin….(1)…. của văn bản,
thông tin chi tiết là thông tin…..(2)…làm rõ thông
tin cơ bản

09/18/2025

10

Câu 8
Phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản thông tin
là các ….(1)…., …(2)…, …(3)… có tác dụng giúp
cho người đọc …(4)…

09/18/2025

11

Hết giờ!
09/18/2025

12

Đáp án
Câu 1: ba (0,5đ)

Câu 2: Phần mở đầu (0,5đ)

Câu 3: nguyên nhân (0,5đ)

Câu 4: không bắt buộc (0,5đ)

Câu 5: một chuyên ngành khoa học (1đ)
Câu 6: (1)trật tự thời gian, (2)quan hệ nhân quả, (3)quan trọng,
(4) so sánh (2đ)
Câu 7: (1) chính, (2) diễn giải (1đ)
Câu 8: (1)hình ảnh, (2)số liệu, (3)sơ đồ, (4)hình dung rõ thông tin
được trình bày trong văn bản (4đ)
09/18/2025

13

09/18/2025

14

1. Đặc điểm của yếu tố thể hiện trong VB: Những điều bí ấn trong tập tính
di cư của các loài chim

a. Cấu trúc VB
- Sa pô: Không có
- Phần mở đầu: Hàng trăm tỉ con chim di cư mỗi năm…như một
phép lạ của cuộc sống. - > Giới thiệu khái quát vấn đề hiện
tượng tự nhiên sẽ lí giải
- Phần nội dung: Vì sao chim di cư? …. Mỗi chiếc bay sau có thể
tiết kiệm tối đa 18% lượng nhiên liệu - > Giải thích những điều
bí ẩn trong tập tính di cưa của các loài chim.
- Phần kết thúc: Không có
09/18/2025

15

1. Đặc điểm của yếu tố thể hiện trong VB: Những điều bí
ấn trong tập tính di cư của các loài chim
b. Cách sử dụng từ ngữ của VB
Sử dụng một số từ ngữ thuộc chuyên ngành sinh học (di
cư, sinh sản, loài, di truyền, tập tính, con cò đen đầu hói,
bồ nông trắng, …), động từ/ CĐT miêu tả hoạt động,
trạng thái (bay, di cư, trú đông, vỗ cánh, quạt cánh…)

09/18/2025

16

09/18/2025

17

2. Thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của văn bản
a. Thông tin cơ bản 1: Nguyên nhân vì sao chim di cư?
Các chi tiết thể hiện thông tin cơ bản:
- Đề mục: Vì sao chim di cư?
- Chi tiết về trường hợp di cư của các loài Én-sân- mơ- rơ- lít- > phản bác
quan điểm chim di cư để tránh cái lạnh giá của mùa đông.
- Chi tiết nguồn gốc bắt đầu sự di cư của các loài chim từ thời kì băng hà
10.000 năm trước công nguyên - > Kết luận sự xói mòn và đóng băng định
kì của sông băng đã khiến các loài chim hình thành một bản năng di truyền
thường xuyên từ thế hệ này sang thế hệ khác.
- Chi tiết về ý tưởng nghiên cứu của hai nhà khoa học W. E-lít- xơ Bon và
Cooc- nây Con- quây -> Kết luận chim di cư vì tình trạng thiếu lương thực
xảy 09/18/2025
ra ở một số khu vực trong thời tiết lạnh.
18

2. Thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của văn bản
b. Thông tin cơ bản 2: Nguyên nhân vì sao chim di cư lại
bay theo đội hình chữ V?
Các chi tiết thể hiện thông tin cơ bản:
- Đề mục: Vì sao đàn chim di cư lại bay theo đội hình chữ V?
- Hình ảnh minh hoạ (SGK)
- Chi tiết về thực nghiệm của các nhà khoa học Anh trên 14 con cò đen đầu hói và chi tiết kết quả nghiên
cứu năm 2001 ở những con bồ nông trắng -> giải thích cơ chế vận hành đội hình bay chữ V của đàn chim
di cư: giúp đàn chim hạn chế hao tốn sức lực trong suốt thời gian bay.
- Chi tiết nghiên cứu từ những năm 1970 cho thấy khi bay thành đàn, chim có thể bay nhanh hơn khi bay
đơn độc.
- Chi tiết giải thích bay theo đội hình chữ V giúp đàn chim giữ liên lạc tốt hơn.
09/18/2025

19

2. Thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của văn bản
- Thông tin cơ bản: Én-sân mơ-rơ-lít (Ancient murrelet) là một
loài chim vô cùng kì lạ
- Thông tin chi tiết: Mỏ của chúng giống loài chim sẻ ... trên khắp
Bắc Thái Bình Dương
- Vai trò của thông tin chi tiết: cung cấp nhứng minh chứng cụ
thể, làm rõ thông tin cơ bản, người đọc dễ hình dung ra hình
dáng bên ngoài, đặc tính, đặc điểm của loài chim này.

09/18/2025

20

3. Cách trình bày thông tin
- Đoạn trích: “Hằng năm cứ vào mùa đông, nhiều loài chim lại
kéo nhau bay về phương nam để tránh rét và tìm kiếm thêm thức
ăn ... mỗi chiếc bay sau có thể tiết kiệm tối đa 18% lượng nhiên
liệu”-> trình bày thông tin theo mối quan hệ nhân- quả.
- Căn cứ xác định: Cách tác giả sắp xếp, trình bày thông tin,
phần: Hằng năm cứ vào mùa đông…. Vậy nguyên nhân nào khiến
đàn chim sử dụng đội hình bay như thế? -> trình bày hiện tượng
và đặt ra câu hỏi để tìm lí do, các chi tiết còn lại của đoạn tập
trung giải thích ba lí do khiến đàn chim lựa chọn bay theo đội
hình chữ V, đoạn trích sử dụng một số từ ngữ / cách diễn đạt gợi
mối quan hệ nhân quả giữa các thông tin (mục đích chính của…,
nhờ…)
09/18/2025

21

4. Phương tiện phi ngôn ngữ

- Phương tiện phi ngôn ngữ được SD trong VB:
Hình ảnh
- Tác dụng: Minh hoạ trực quan cho nội dung trình
bày của VB (đội hình bay hình chữ V của đàn chim
di cư), hỗ trợ người đọc tiếp nhận VB tốt hơn

09/18/2025

22

09/18/2025

23