Tiết 123:

ÔN TẬP

I. Phần đọc và thực
hành tiếng Việt

1. Một số yếu tố của văn bản kịch
Yếu tố
Xung đột/
hành
động
Đối thoại,
độc thoại
Nội dung
câu
chuyện

Pơ-liêm, quỷ Riếp và Hanu-man

Tình yêu và thù hận

Cái bóng trên tường

Yếu tố

Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man
- Xung đột giữa cái cao cả (con người) với cái thấp kém (ác
quỷ)
Xung đột/ - Biểu hiện: Xung đột giữa quỷ Riếp - hoàng hậu tiếm ngôi
hành động - Su-pa-kha, kẻ sàm tấu, lũng đoạn triều đình, tìm mọi cách
hãm hại Si-ta cùng những người yêu quý, bảo vệ Si-ta như
Ha-nu-man, thị nữ của Si-ta.
Đối thoại, - VB dùng đối thoại không dùng độc thoại; nhiều lượt
độc thoại thoại giàu kịch tính hoặc tính triết lí
Nội dung
- Câu chuyện về sự bại lộ âm mưu của quỷ Riếp và cuộc
câu chuyện
đoàn tụ của cha con hoàng đế Pơ-liêm

Yếu tố

Tình yêu và thù hận
- Xung đột giữa cái cao cả (tình yêu) với cái thấp kém (hận
thù dòng họ)
Xung đột/ - Biểu hiện: Xung đột giữa tình yêu trong sáng, hồn nhiên
hành động của đôi trẻ với lòng thù hận lâu đời giữa hai dòng họ; xung
đột giữa những cảm xúc yêu thương mãnh liệt với niềm dự
cảm, lo ngại tình yêu có thể bị cấm đoán
Đối thoại, - VB sử dụng nhiều đoạn độc thoại biểu đạt những rung
độc thoại động trong tình yêu của đôi trẻ, giàu hình ảnh, chất thơ
Nội dung - Câu chuyện về cuộc gặp mặt để giãi bày tình yêu giữa
câu chuyện Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Yếu tố

Tình yêu và thù hận
- Xung đột giữa cái cao cả (sự thuỷ chung, độ lượng) với
Xung đột/ cái thấp kém (sự bất cẩn, hồ đồ, ghen tuông mù quáng)
hành động - Biểu hiện: Xung đột giữa thói hồ đồ, ghen tuông mù
quáng của người chồng với lòng thuỷ chung của người vợ
- VB sử dụng nhiều lời đối thoại: Vợ chồng đối thoại trực
tiếp, chồng đối thoại với cái bóng của vợ; cha đối thoại
Đối thoại,
với con kết hợp với lời độc thoại của người chồng; các lời
độc thoại
đối thoại, độc thoại giàu hình ảnh biểu tượng, có ý nghĩa
triết lí
Nội dung - Câu chuyện oan tình liên quan đến những cái bóng trên
câu chuyện tường

2. Nhân vật bi kịch
Điểm giống
nhau
Cách ứng
xử với vợ
Cách ứng
xử với bản
thân

Pơ-liêm trong “Pơ-liêm, quỷ
Riếp và Ha-nu-man”

Người đàn ông trong
“Cái bóng trên tường”

Những điểm giống nhau giữa 2 nhân vật có phải là dấu hiệu nhận biết nhân
vật bi kich không? Vì sao?

Điểm giống
nhau

Pơ-liêm trong “Pơ-liêm, quỷ Riếp Người đàn ông trong “Cái bóng
và Ha-nu-man”
trên tường”
Chịu sự xui khiến của quỷ và lòng Vì ghen tuông hồ đồ, mù quáng, đối
Cách ứng xử
ghen tuông hồ đồ, đối xử bất công, xử độc đoán, lạnh lùng với vợ
với vợ
vô lí với vợ (nàng Si-ta)
(người đàn bà)
Cách ứng xử Lúc tỉnh ngộ, phải ân hận, trả giá cho Lúc tỉnh ngộ, phải ân hận, trả giá
với bản thân sai lầm của mình
cho sai lầm của mình
Những điểm giống nhau giữa 2 nhân vật có phải là dấu hiệu nhận biết nhân vật bi kich
không? Vì sao?
Những điểm giống nhau của 2 nhân vật là đặc điểm của nhân vật bi kịch, nhất là nhược
điểm: Nhân vật chính trong bi kịch thường có bản chất tốt đẹp, có khát vọng vượt lên và
thách thức số phận, nhưng cũng có thể có những nhược điểm, sai lầm dẫn đến phải trả giá
đắt, thậm chí bằng cả cuộc đời của mình và những gì mình trân trọng. Do vậy, nhân vật
Pơ-liêm trong Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man và nhân vật người đàn ông trong Cái
bóng trên tường đều là những nhân vật mang nhược điểm thường gặp nói trên của nhân
vật chính trong bi kịch.

3. Ngôn ngữ trong “Tình yêu và thù hận”
- Nhận xét về ngôn ngữ đối thoại của hai nhân vật Rô-mê-ô và Giu-li-ét:
+ Thể hiện tình yêu say đắm và mãnh liệt: Rô-mê-ô và Giu-li-ét trao cho nhau
những lời thề, những lời hẹn ước sẽ yêu nhau mãi mãi. Ngôn ngữ của họ thể hiện sự
đồng điệu về tâm hồn, sự hoà hợp về tư tưởng.
+ Thể hiện sự đối lập giữa tình yêu và thù hận: Tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét
bị cấm đoán bởi mối thù hận dai dẳng giữa hai gia đình Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét.
Ngôn ngữ của họ cũng thể hiện sự đối lập này: Vừa nồng nàn, lãng mạn, vừa bi
thương, uất hận.
+ Sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, so sánh: Rô-mê-ô thường so sánh Giu-li-ét với
những hình ảnh đẹp đẽ trong thiên nhiên như mặt trời. Giu-li-ét cũng so sánh Rômê-ô với những chàng trai anh hùng, lãng mạn trong truyền thuyết.
+ Sử dụng ngôn ngữ thơ ca: Ngôn ngữ đối thoại của Rô-mê-ô và Giu-li-ét có nhiều
nhịp điệu, vần điệu, tạo tính nhạc trong lời thoại. Điều này góp phần tăng tính biểu
cảm cho ngôn ngữ, làm cho lời thoại của họ thêm da diết, thổn thức.

- Nhận xét về ngôn ngữ độc thoại của hai nhân vật Rô-mê-ô và Giu-li-ét:
+ Thể hiện tâm trạng và suy nghĩ nội tâm của nhân vật: Qua những lời độc
thoại, Rô-mê-ô và Giu-li-ét bộc lộ tâm trạng, cảm xúc sâu kín của mình. Họ
chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn, những hi vọng, lo âu về tình yêu và cuộc
sống.
`
+ Thể hiện sự trưởng thành của nhân vật: Qua những lời độc thoại, ta có
thể thấy được sự trưởng thành của Rô-mê-ô và Giu-li-ét. Họ không còn là
những đứa trẻ ngây thơ, mà đã trở nên chín chắn, bản lĩnh hơn.
+ Sử dụng nhiều ngôn ngữ tượng trưng: Rô-mê-ô và Giu-li-ét thường sử
dụng những hình ảnh ẩn dụ, so sánh để thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của
mình. Điều này làm cho lời độc thoại của họ thêm giàu sức gợi và biểu
cảm.
Qua ngôn ngữ đối thoại, độc thoại của Rô-mê-ô, Giu-li-ét, Sếch-xpia đã
biến hai nhân vật này trở thành biểu tượng cho tình yêu đích thực và sự hi
sinh trong tình yêu.

4. Phần thực hành tiếng Việt
Câu đơn đầy đủ thành phần:
(1a) Tôi đi học.
(2a) Mưa rơi tí tách.
Câu mở rộng thành phần:
(1b) Tối nay, tôi đi học ngoại ngữ.
(2b) Ngoài sân, từng giọt mưa rơi tí tách.
So với câu 1a, câu 1b được mở rộng cấu trúc bằng cách thêm thành
phần trạng ngữ ("tối nay"); mở rộng thành phần vị ngữ bằng cách sử
dụng một cụm động từ ("đi học ngoại ngữ") có cấu trúc phức tạp hơn
cụm động từ làm vị ngữ ở câu 1a.
So với câu 2a, câu 2b được mở rộng cấu trúc bằng cách thêm thành
phần trạng ngữ ("ngoài sân"); được mở rộng thành phần chủ ngữ
bằng cách sử dụng một cụm danh từ ("từng giọt mưa") làm chủ ngữ.

II. Phần viết,
nói và nghe

1. Yêu cầu đối với việc viết bài văn nghị luận
về một vấn đề cần được giải quyết
- Về nội dung: xác định, phân tích được vấn đề cần
giải quyết và đề xuất những giải pháp phù hợp, khả thi,
thuyết phục.
- Về hình thức: lập luận chặt chẽ, đưa ra được lý lẽ và
bằng chứng để làm sáng tỏ luận điểm, các luận điểm, lí
lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lý.

- Bố cục bài viết:
+ Mở bài: giới thiệu vấn đề cần giải quyết, tầm
quan trọng của việc khắc phục, giải quyết vấn đề.
+ Thân bài: giải thích vấn đề cần giải quyết, phân
tích vấn đề (thực trạng, nguyên nhân, tác hại) và đề
xuất các giải pháp khả khi, thuyết phục.
+ Kết bài: khẳng định lại ý kiến về tầm quan trọng
của việc khắc phục, giải quyết vấn đề; nêu bài học
cho bản thân (về suy nghĩ, hành động).

2. Một số lưu ý khi trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự
- Đảm bảo cấu trúc 3 phần của bài nói, mở đầu thu hút để tạo
ấn tượng với người nghe, kết thúc ấn tượng, khuyến khích suy
nghĩ hoặc hành động của người nghe.
- Chọn một sự việc có tính thời sự, phù hợp với mục tiêu bài nói
và đối tượng người nghe.
- Thể hiện rõ ý kiến đồng tình hoặc phản đối về sự việc. Ý kiến
cần nhất quán và dựa trên lập luận logic.
- Đưa ra lý lẽ thuyết phục và bằng chứng cụ thể để làm sáng tỏ
quan điểm.
- Chú ý đến sự chính xác và tính cập nhật của bằng chứng.

- Kết hợp ánh mắt, cử chỉ, biểu cảm khuôn mặt, và giọng
nói để tăng sức hấp dẫn cho bài trình bày.
- Lắng nghe và trả lời lịch sự, thỏa đáng các câu hỏi hoặc
ý kiến phản biện từ người nghe.
- Trình bày tự tin, lưu loát, thể hiện sự làm chủ nội dung,
giọng nói rõ ràng, truyền cảm, không ngắt quãng.
- Tuân thủ thời gian quy định để không gây ảnh hưởng
đến kế hoạch chung.

Vận dụng
Tại sao nhiều bài học sâu sắc,
quý giá thường được rút ra từ
trải nghiệm thực tế đời sống?