BÀI 1: THẾ GIỚI KÌ ẢO
CỦNG CỐ MỞ RỘNG
THỰC HÀNH ĐỌC:
NGỌC NỮ VỀ TAY CHÂN CHỦ
(Khuyết danh)

Hãy kể tên các văn bản em đã học
trong bài 1: Thế giới kì ảo và cho
biết thể loại đọc chính của bài?

- Thể loại Truyện truyền kì:
+ Chuyện người con gái Nam Xương (Nguyễn Dữ)
+ Dế chọi (Bồ Tùng Linh)
- Văn bản thơ kết nối chủ đề:
+ Sơn Tinh – Thủy Tinh (Nguyễn Nhược Pháp)

I. CỦNG CỐ MỞ RỘNG
Bài tập 1: Kẻ vào vở bảng hệ thống hóa kiến thức về hai văn bản
đọc gồm các mục cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian, yếu
tố kì ảo, chủ đề và điền thông tin phù hợp với những mục đó?
Đặc điểm
Cốt truyện
Nhân vật
Không gian, thời gian
Yếu tố kì ảo

Chủ đề

Chuyện người con gái
Nam Xương

Dế chọi

 
 

 

Chuyện người con gái Nam
Xương

Dế chọi

Cốt
truyện

- Vũ Nương lấy Trương Sinh -> TS
đi lính -> Vũ Nương một mình sinh
con, lo ma chay cho mẹ chồng ->
TS trở về, hiểu lầm vợ ngoại tình
liền đánh đuổi nàng đi -> Vũ
Nương trẫm mình xuống bến
Hoàng Giang -> được Linh Phi
cưu mang, làm tiên nữ dưới thủy
cung -> gặp Phan Lang (người
cùng quê ) -> đưa tín vật gửi đến
chồng -> TS lập đàn giải oan -> Vũ
Nương hiện về một thoáng rồi biến
mất mãi mãi.

- Thành Danh tự đi tìm dế chọi -> thảm kịch
của gia đình -> Tìm mãi không được bị quan
phạt, bị đánh đập, lo lắng muốn tự vẫn -> Vợ
xem bói, biết nơi có dế tốt -> Thành bắt được
một con dế như ý -> Con Thành làm dế chết ->
Bị mắng, nó sợ hãi nhảy xuống giếng chết đuối
-> Thành mất con, mất dế -> Con sống lại
nhưng vô hồn -> Hồn con Thành hoá thân vào
con dế chọi nhỏ nhưng nhanh nhẹn và chọi rất
giỏi -> Dế dâng vua, chọi giỏi lại biết nhảy
múa, vua rất vừa lòng và ban thưởng cho quan
tỉnh -> Gia đình Thành Danh được giàu sang
phú quý.

Nhân vật

Vũ Nương, Trương Sinh, bé
Đản, Phan Lang, Linh Phi.
Không gian Làng Nam Xương, dưới thủy
cung.
Thời gian
Thời nhà Trần đến thời nhà Hồ.

Thành, vợ Thành, con Thành, bà thầy bói,
con dế.
Trong cung, dân gian.
Đời Tuyên Đức nhà Minh.

Yếu tố kì ảo - Vũ Nương nhảy xuống sông và - Bà thầy bói chỉ cho chỗ có con dế.
được Linh Phi dưới thủy cung
 
cứu sống.
- Con trai Thành chết sống dậy nhập vào
- Phan Lang gặp lại Vũ Nương ở con dế.
động rùa.
 
- Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa
mờ mờ ảo ảo gặp lại Trương
Sinh.
Chủ đề
Thân phận của người phụ nữ thời Số phận người dân thời phong kiến.
phong kiến.
 

Bài tập 2: Nêu vai trò của yếu tố kì ảo, chỉ ra mối quan hệ giữa thế
giới kì ảo và thế giới hiện thực trong các văn bản đã đọc ở bài
- Vai trò của yếu tố kì ảo: Trong tác phẩm văn học , yếu tố kì ảo là cầu nối để
đưa ta vào thế giới chưa biết, huyền diệu và bí ẩn trong trí tưởng tượng, vào
những giấc mơ không có thật. Nó đem đến cảm giác mới lạ cho người đọc,
mở ra một chân trời mới của sức tưởng tượng bay bổng.- Mặt khác, nó khiến
con người không quay đi với đời sống thực tại mà luôn sẵn sàng đối diện,
nhận thức đời sống một cách sâu sắc hơn. Từ yếu tố kì ảo đó để phản ánh đời
sống hiện thực, thể hiện giá trị nhân đạo và giá trị hiện thực

Bài tập 3: Qua hai văn bản đọc hãy rút ra những đặc điểm cơ bản
của thể loại truyện truyền kì?
- Câu chuyện xoay quanh 1 cốt truyện nhất định.
- Dùng yếu tố hoang đường, kỳ ảo làm phương thức nghệ thuật để phản ánh
đời sống hiện thực.

Bài tập 4: Tìm đọc thêm 3 – 4 truyện truyền kì hoặc truyện hiện
đại có yếu tố kì ảo, ghi chép các thông tin cơ bản về cốt truyện,
nhân vật, không gian, thời gian, đặc điểm yếu tố kì ảo, chủ đề và
nêu nhận xét về nội dung, nghệ thuật của từng truyện?
- Một số truyện hiện đại có yếu tố kì ảo: Những ngọn gió
Hua Tát (Nguyễn Huy Thiệp); Bức tranh thiếu nữ áo lục (Quê
Hương); Thương nhớ đồng quê (Nguyễn Huy Thiệp)…
- Một số truyện truyền kì: Thánh Tông di thảo; Thiên Nam
vân lục liệt truyện (Nguyễn Hãng); Ngọc Thanh u minh thần lục;
Nam Ông mộng lục (Hồ Nguyên Trừng)

II. THỰC HÀNH ĐỌC VĂN BẢN
“NGỌC NỮ VỀ TAY CHÂN CHỦ”

YÊU CẦU: ĐỌC VĂN BẢN VÀ HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SAU :

Đặc điểm
Ngọc nữ về tay chân chủ
Cốt truyện
Nhân vật
Không gian, thời gian
Yếu tố kì ảo
Chủ đề

Đặc điểm

Cốt truyện
Nhân vật

Ngọc nữ về tay chân chủ
- Ngọc Hoàng mở lầu kén rể để chọn chồng cho con gái là Ngọc Tỷ -> Sơn
thần và thuỷ thần đến trổ tài mong được lấy Ngọc Tỷ -> Người thứ ba xuất hiện,
tuy không có phép thuật nhưng bằng lời nói của mình đã thuyết phục được
Ngọc Hoàng -> Ngọc Hoàng quyết định gả Ngọc Tỷ cho người đó
- Ngọc Hoàng, sơn thần, thuỷ thần, người thứ ba

Không, thời
gian

- thiên đình.

Yếu tố kì ảo

Ngọc Hoàng kén rể, tài năng của sơn thần, thuỷ thần,...

Chủ đề

- Kể chuyện Ngọc Hoàng kén rể có rất nhiều kẻ đến cầu hôn nhưng họ đều chỉ là những kẻ
tầm thường vô tích sự "một gáo nước đã khoe nhiều, một nắm đất đã khoe lớn". Truyện
chê cười đám người bất tài lại hay ra vẻ nhưng còn hướng sự chê trách về phía Ngọc
Hoàng, với trách nhiệm quản lý cao nhất trên "thiên đình" lại để có những vị thần hèn kém
như vậy. Truyện còn là một ẩn ý: với những người ở ngôi vị cao nhất nếu không hoàn
thành nhiệm vụ thì hậu quả sẽ đến ngay với bản thân, gia đình, con cháu mình.

LUYỆN TẬP
“Yếu tố kì ảo được sử dụng như một phương
thức kể chuyện làm cho câu chuyện được
kể thêm hấp dẫn, tăng tính chất lãng mạn,
trữ tình” .
Hãy viết đoạn văn (khoảng 7 - 9 câu) trình
bày suy nghĩ của em về ý kiến trên.

Đoạn văn tham khảo:
Chi tiết tưởng tượng, kì ảo là những chi tiết không có thật. Đó là những chi tiết có
tính chất hoang đường, kì lạ. Trong truyện truyền thuyết, truyền kì, các tác giả
sáng tạo ra những chi tiết tưởng tượng, kì ảo nhằm dựng lên những câu chuyện
thần kỳ, giải thích những sự kiện, sự việc chưa thể giải thích theo cách thông
thường hoặc là để thần thánh hoá các nhân vật mà nhân dân ngưỡng mộ, tôn
sùng. Trong đó thì chi tiết Nữ Oa vá trời để cứu nhân gian khỏi lầm than là một chi
tiết khiến em nhớ mãi. Nữ Oa là vị thần sinh ra loài người. Con cháu bà sống trong
cõi thế gian bình yên vô sự thì bỗng một hôm Thủy Thần, Cung Công và Hỏa
Thần, Chúc Dung gây sự đánh nhau rất dữ dội. Hậu quả khiến cây cột chống Trời
gãy gập xuống, một góc trời bị sụt lở gây ra tai họa khủng khiếp cho loài người.
Nữ Oa đau lòng khi thấy con cháu sống trong cảnh tối tăm khổ ải đã không quản
khó khăn, vất vả, ngày đêm một mình hì hục khuôn đất, đội đá ở khắp nơi về để vá
trời cho bằng được, kịp cứu đàn con. Bà chọn đá ngũ sắc, chất lên thành núi, đốt
lửa luyện đá thành keo rồi lần lượt vá hết các vết thủng trên vòm trời. Vì kiệt sức,
người chết đi, thân xác hòa với thiên nhiên. Chi tiết này có vai trò tô đậm tính chất
kì lạ, đẹp đẽ của nhân vật Nữ Oa, thể hiện sự biết ơn, tôn sùng của nhân dân.