BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Cuộc thi Thiết kế hồ sơ bài giảng điện tử e-Learning
--------
Bài giảng:
TIẾT 15 - BÀI 14

SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ
TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
Chương trình Địa lý, lớp 12
Giáo viên: Nguyễn Thu Hằng
thuhangls@gmail.com
Trường THPT Chu Văn An,
Thành phố Lạng Sơn, Tỉnh Lạng Sơn
Tháng 5/2010
TIẾT 15 - BÀI 14

SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ
TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN


VẤN ĐỀ SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TỰ NHIÊN
1. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật
a. Tài nguyên rừng
* Hiện trạng tài nguyên rừng:

Bảng 14.1. Sự biến động diện tích rừng qua một số năm
7,1
7,5
21
0,4
Hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết nguyên nhân suy giảm diện tích rừng giai đoạn 1943 - 1983?
- Diện tích rừng ở nước ta thời gian qua có sự biến động:
+ Giai đoạn 1943 – 1983:
Tổng diện tích rừng giảm  độ che phủ giảm.
5,5
3,4
16
2,1
Hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết nguyên nhân biến động diện tích rừng giai đoạn 1983 - 2005?
Giao đất, giao rừng, đóng cửa rừng.
- Diện tích rừng ở nước ta thời gian qua có sự biến động:
+ Giai đoạn 1943 – 1983:
Tổng diện tích rừng giảm  độ che phủ giảm.
+ Giai đoạn 1983 – 2005:
Tổng diện tích rừng tăng  độ che phủ tăng (nhưng vẫn thấp hơn so với năm 1943)

Tổng diện tích rừng tăng song chất lượng rừng nước ta hiện nay như thế nào?
- Suy giảm đáng kể về chất lượng
Những năm gần đây tổng diện tích rừng đang tăng dần lên nhưng tài nguyên rừng vẫn bị suy thoái vì chất lượng rừng chưa thể phục hồi.
VD: Năm 1943 rừng giàu chiếm (70 % S rừng) thì nay rừng nghèo và rừng phục hồi chiếm 70 %.
Dựa vào Át lát địa lí Việt Nam trang lâm nghiệp và thủy sản, Em hãy nhận xét về tỉ lệ diện tích rừng so với diện tích toàn tỉnh của nước ta?
Hà Giang
Đắc Lắc
Rừng VN bị suy thoái nghiêm trọng
Quảng Bình
Lạng Sơn
Mất rừng do khai thác quá mức và xây dựng các công trình
Hậu quả của việc mất rừng
Lở đất
Xói mòn
Lũ quét
Hiện nay ở Tõy Nguyờn hơn 70.000 ha cà phê có nguy cơ bị chết khô
* Ý nghĩa của tài nguyên rừng:
- Ý nghĩa KT: Cung cấp gỗ, củi, dược liệu phát triển du lịch sinh thái.
- Ý nghĩa môi trường: Chống sói mòn đất, hạn chế lũ lụt, cân bằng sinh thái...(Nâng độ che phủ của cả nước hiện tại từ gần 40% lên đến 45- 50%, vùng núi dốc 70 -80%)
Tài nguyên rừng có những ý nghĩa gì? Để giữ cân bằng sinh thái MT cần nâng cao độ che phủ là bao nhiêu?
Nêu các biện pháp bảo vệ tài nguyên rừng?
Chiến lược trồng 5 triệu ha rừng
* Biện pháp:
- Đối rừng phòng hộ: Có kế hoạch biện pháp bảo vệ nuôi dưỡng rừng hiện có, trồng rừng trên đất trống đồi núi trọc
- Đối với rừng đặc dụng: Bảo vệ cảnh quan, đa dạng về sinh vật của các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên.
- Đối với rừng SX: Phát triển diện tích, chất lượng rừng, duy trì và phát triển hoàn cảnh rừng, độ phì và chất lượng đất rừng.
- Triển khai luật bảo vệ và phát triển rừng. Phấn đấu trồng được 5 triệu ha rừng vào năm 2010.

b. Đa dạng sinh học
- Khái niệm: Đa dạng sinh học là sự đa dạng về số lượng thành phần loài, các kiểu hệ sinh thái và nguồn gen.
Dựa vào khái niệm và các hình ảnh sau,
Em hãy nêu nhận xét về đa dạng sinh học ở
nước ta?
Thạch tùng răng cưa
Việt Nam là một trong những nước giầu cây thuốc, là cây dược liệu cực hiếm trên TG có khả năng chữa bệnh teo não, bệnh mất trí nhớ.
Cây tre, cây hoa
Voi
Báo hoa
Bò xám
Chim
Tắc kè beo - Cát Bà
Rắn hổ mang
Sếu đầu đỏ
Công
Cá thu
Ếch xanh
Việt Nam được công nhận là một trong 15 nước có ĐDSH cao trên Thế giới
Hệ thực vật Việt Nam rất phong phú, phần lớn các loài có ở miền núi
- 11.373 loài thực vật bậc cao
- 2.393 loài thực vật bậc thấp
- 2.000 cây lấy gỗ
- 3.000 cây làm thuốc;
- 100 loài tre, nứa;
- 50 loài song mây.
Dự kiến có khoảng 20.000 loài thực vật bậc cao có mặt ở Việt Nam.
Hệ động vật VN cũng rất đa dạng, phần lớn các loài sinh sống ở miền núi.
- 300 loài thú
- 830 loài chim
- 296 loài bò sát
- 162 loài ếch nhái
- 550 loài cá nước ngọt
- 2000 loài cá nước mặn
- Hàng chục ngàn loài động vật không xương sống ở cạn và ở nước.
- Hệ động vật VN có nhiều loài quý, hầu hết ở miền núi.

Cá
Bảng 14.2. Sự đa dạng thành phần loài và sự suy giảm số lượng loài thực vật, động vật
Hãy rút ra nhận xét sự suy giảm số lượng
loài thực vật, động vật của nước ta?
Sinh vật tự nhiên nước ta có tính đa dạng cao
+ thể hiện ở số lượng thành phần loài,
+ các kiểu hệ sinh thái và nguồn gen quý hiếm
- Suy giảm đa dạng sinh học

+ Thể hiện ở số lượng loài thực vật và động vật đang bị suy giảm nghiêm trọng.

+ Nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng (Sao La, Voọc, Hổ, Tê giác...)


Sao la
Thuỷ tùng
Theo cục bảo vệ môi trường cho biết đa dạng sinh học chỉ còn những nơi núi cao hiểm trở con người không thể tới được. Sách đỏ cho thấy tình trạng lo ngại về sự giảm sút TN động, thực vật của nước ta ngoài việc số lượng loài bị đe doạ đang tăng lên đáng kể mức độ bị đe doạ ở cấp cao cũng tăng lên 1992-1996 nhiều loài mới ở hạng nguy cấp nay đã tuyệt chủng hoàn toàn… 1số xếp thứ tự sẽ nguy cấp đã chuyển sang nguy cấp và rất nguy cấp.
Hổ
Rùa biển
Lan lài
Vọoc ngũ sắc-Bạch Mã
Khai thác gỗ, vớt gỗ sau cơn bão số 9, cháy rừng U Minh.
Nguyên nhân nào đã làm suy giảm số lượng loài động, thực vật tự nhiên?
Ô nhiễm môi trường nước và khai thác quá mức tài nguyên
- Nguyên nhân
+ Khai thác quá mức làm thu hẹp diện tích rừng tự nhiên, đồng thời làm nghèo tính đa dạng của sinh vật.
+ Săn bắn trái phép
+ Ô nhiễm môi trường đặc biệt là môi trường nước.
Những biện pháp bảo vệ sự đa dạng sinh vật ở nước ta là gì? Em đã có hình thức nào để bảo vệ và tái tạo tài nguyên sinh vật ở địa phương?
- Biện pháp
+ Xây dựng và mở rộng hệ thống vườn quốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên.
+ Ban hành cuốn “Sách đỏ Việt Nam,,
+ Quy định khai thác về gỗ, săn bắn động vật, đánh bắt thuỷ sản.
Hình ảnh vườn quốc gia và khu dự trữ sinh quyển ở Việt Nam
2. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất
a. Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất
Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất năm 2005
2. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất
a. Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất (2005)
- Đất có rừng: 12,7 triệu ha
- Diện tích đất nông nghiệp 9,3 triệu ha, bình quân đất nông nghiệp / người 0,1 ha là thấp.
- Đất chưa sử dụng 5,35 triệu ha (đồng bằng chỉ có khoảng 350 nghìn ha )
Đô thị hoá một phần đất nông nghiệp chuyển thành đất nhà ở
Đất nông nghiệp một phần chuyển dần thành khu công nghiệp
Thoái hoá đất ở miền núi
Sa mạc hoá ở Bình Thuận
Hiện nay:
- Diện tích đất hoang, đồi trọc đang giảm mạnh.
-Diện tích đất đai suy thoái còn rất lớn. Hiện có 9,3 triệu ha đất bị đe doạ hoang mạc hoá (chiếm khoảng 28% diện tích đất đai).
Tài nguyên đất đang bị suy thoái:
Đất bị xói mòn,, bạc mầu,, rửa trôi, nhiễm mặn, phèn, đá ong hoá
Nêu các biểu hiện suy thoái tài nguyên đất ở nước ta? Nguyên nhân của hiện tượng này là gì?
b. Nguyên nhân:
- Phá rừng
- Ô nhiễm môi trường: Do chất độc hoá học, thuốc trừ sâu, nước thải CN chứa chất độc hại, chất bẩn chứa nhiều vi khuẩn
Quan sát một số hình ảnh sau , kết hợp SGK em hãy cho biết các biện pháp bảo vệ tài nguyên đất?
Ruộng bậc thang ở miền núi
Mô hình nông – lâm kết hợp
c. Biện pháp
- Đối với vùng đồi núi:
+ Áp dụng biện pháp thuỷ lợi, làm ruộng bậc thang, đào hố vẩy cá, trồng cây theo băng, mô hình nông – lâm kết hợp, định canh định cư cho dân cư miền núi.
- Đối với đất nông nghiệp:
+ Do điện tích ít cần có biện pháp quản lý chặt chẽ và có kế hoạch mở rộng diện tích
+ Thâm canh nâng cao hiệu quả sử dụng đất, chống bạc màu, glây, nhiễm mặn, nhiễm phèn
+ Bón phân cải tạo đất thích hợp, chống ô nhiễm đất.





3. Sử dụng và bảo vệ các tài nguyên khác
Lũ lụt, khô hạn ,ô nhiễm nước
Khai thác vàng trái phép
TN khí hậu bị ô nhiễm
TN biển bị ô nhiễm
Sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên nước, đảm bảo cân bằng nước, phòng chống ô nhiễm
Quản lý chặt chẽ việc khai thác
Cần bảo tồn, tôn tạo, bảo vệ cảnh quan du lịch, phát triển du lịch sinh thái
Sử dụng hợp lý và bền vững
Sử dụng hợp lý và bền vững
Biện pháp bảo vệ tài nguyên nước
Sử dụng hiệu quả, tiết kiệm
Đảm bảo cân bằng nước
Chống ô nhiễm nguồn nước
Tài nguyên nước
Trong những năm gần đây tỉ lệ che phủ rừng của nước ta có xu hướng:
Correct - Click anywhere to continue
Incorrect - Click anywhere to continue
You answered this correctly!
Your answer:
The correct answer is:
You did not answer this question completely
You must answer the question before continuing
Ở vùng núi dốc để đảm bảo vai trò của rừng độ che phủ rừng phải đạt:

Correct - Click anywhere to continue
Incorrect - Click anywhere to continue
You answered this correctly!
Your answer:
The correct answer is:
You did not answer this question completely
You must answer the question before continuing
Xét về chất lượng, tài nguyên rừng của nước ta được xếp vào loại:

Correct - Click anywhere to continue
Incorrect - Click anywhere to continue
You answered this correctly!
Your answer:
The correct answer is:
You did not answer this question completely
You must answer the question before continuing
Để đảm bảo vai trò của rừng đối với việc bảo vệ môi trường theo quy hoạch phải nâng cao độ che phủ rừng nước ta lên:

Correct - Click anywhere to continue
Incorrect - Click anywhere to continue
You answered this correctly!
Your answer:
The correct answer is:
You did not answer this question completely
You must answer the question before continuing
Quiz
Question Feedback/Review Information Will Appear Here