Môn ngữ văn
CHÀO MỪNG THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐẾN VỚI
kiểm tra bài cũ
Thế nào là từ tượng hình, tượng thanh? Cho ví dụ
Từ ngữ địa phương và
biệt ngữ xã hội
Bài 5
Tiết 17
I. BAỉI HOẽC
1. Từ ngữ địa phương
?
Đọc hai ví dụ sau:
Sáng ra bờ suối tối vào hang.
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
(Hồ Chí Minh - Tức cảnh Pác Bó)
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đương chín trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào.
(Tố Hữu - Khi con tu hú)
Em hãy tìm hai từ đồng nghĩa ?
Ví dụ:
Bắp:
Bẹ:
Từ dùng ở miền Nam
Từ dùng ở miền Baộc, mie�n Trung.
Ngô
Từ địa phương
Từ toàn dân
Củ lạc
Quả dứa
Mướp đắng
Bài tập nhanh: Tìm từ ngữ địa phương trong các ví dụ sau và cho biết từ toàn dân tương ứng?
du kích nhỏ giương cao súng
Thằng Mĩ lênh khênh bước cúi đầu.
( Tố Hữu)
ơi có rét không Bầm
Heo heo gió núi lâm thâm mưa phùn
(Bầm ơi - Tố Hữu)
3) Đứng bên đồng ngó bên đồng mênh mông bát ngát
Đứng bên tê đồng ngó bên ni đồng bát ngát mênh mông
(Ca dao)
O
ni
tê
Bầm
Cô
Mẹ
Này
Kia
1. Từ ngữ địa phương
Ví dụ: Sgk/56
Từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định.
Moọt soỏ tửứ sửỷ d?ng song song tửứ ngửừ ủũa phửụng vaứ tửứ toaứn daõn.
Vớ du: Choõm choõm, sa�u rieõng, maờng cuùt.
2. Biệt ngữ xã hội
Ví dụ:
Nhưng đời nào tình yêu thương và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến...Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.
Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:
Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.
(Nguyên Hồng - Những ngày thơ ấu)
Tại sao lúc thì tác giả gọi là mẹ, lúc lại gọi
Là mợ?
Chán quá, hôm nay mình phải Nhận con ngỗng cho bài tập làm văn .
Trúng tủ, hắn nghiễm nhiên đạt điểm cao nhất lớp.
"ngỗng", và "Trúng tủ" là gì? Ai thường sử dụng?
Ví dụ: sgk/57
2. Biệt ngữ xã hội
Đ�ỵc d�ng trong m�t t�ng líp x� h�i nh�t ��nh.
VÍ DỤ: Các từ trẫm, khanh, long sàng có nghĩa là gì? Tầng lớp nào thường sử dụng từ ngữ này?
Trẫm: Vua
Khanh: Các quan
Long sàn: Giường vua
Ngự thiện: Vua dùng bữa
Tầng lớp vua chúa thường sử dụng

Hãy chọn trường hợp nên sử dụng từ ngữ địa phương trong các trường hợp sau:
Người nói chuyện là người cùng địa phương.
Người nói chuyện với mình là người địa phương khác.
Khi phát biểu ý kiến trước lớp.
Khi làm bài tập làm văn.
Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy, cô giáo.
Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt.
3. Sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
Ví dụ:
? Đọc hai ví dụ sau:
a) - Đồng chí mô nhớ nữa
Kể chuyện Bình Trị Thiên
Cho bầy tui nghe ví
Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
- Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ
Đồng bào ta còn kháng chiến ra ri.
(Theo Hồng Nguyên - Nhớ)
b) Cá để ở dằm thượng áo ba đờ suy, khó mõi lắm.
(Nguyên Hồng - Bỉ Vỏ)
Ii. Luyện tập
Câu hỏi thảo luận
Tỡm kho?ng nam t? ng? d?a phuong noi em ? ho?c ? vựng khỏc m� em bi?t. Nờu t? ng? to�n dõn m� em bi?t?
Yêu cầu:
Thảo Luận theo nhúm: 2 bàn m?t nhúm
Viết ra b?ng ph?
Thời gian trong vòng 3 phút
Bài tập 1
BÀI TẬP 2
? Tìm một số biệt ngữ của tầng lớp học sinh hoặc tầng lớp xã hội khác mà em biết và giải thích nghĩa của các từ đó?
BÀI TẬP 2
Tầng lớp học sinh hay sử dụng:
Gậy: điểm 1; Trứng: điểm 0; Tủ đè: đề ra không đúng phần đã học
Tầng lớp vua quan ở chế độ phong kiến hay sử dụng:
Ngự thiện: vua ăn
Cung điện: nơi vua, chúa ở
Thư phòng: phòng đọc sách
-
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
?Từ ngữ địa phương là gì ?
a. Là từ ngữ được sử dung phổ biến trong tòan dân
b. Là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một số địa phương nhất đinh.
c. Là từ ngữ được sử dụng ở một số dân tộc thiểu số phía Bắc.
d. Là từ ngữ được sử dụng ở một số dân tộc thiểu số phía Nam.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
? Biệt ngữ xã hội là gì?
Là từ ngữ chỉ được sử dụng ở một địa phương nhất định
Là từ được sử dụng trong tất cả các tầng lớp nhân dân.
Là từ chỉ được sử dụng trong một tầng lớp nhất định.
Là từ ngữ được sử dụng trong nhiều tầng lớp xã hội
bài tập
về nhà
Học thuộc phần ghi nhớ
Làm bài 4 sgk( Tìm ít nhất 2 bài ca dao, hoặc hò, vè có từ địa phương) Viết ra giấy kiểm tra