CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
Chuyên đề
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
I. Tìm hiểu chung
1. Vài nét về ca dao
- Khái niệm
- Phân loại
- Đặc sắc nghệ thuật
* Khái niệm: Là lời thơ trữ tình dân gian thường kết hợp với âm nhạc khi diễn xướng; được sáng tác để diễn đạt thế giới nội tâm của con người.
* Phân loại:
Ca dao trữ tình:
+Ca dao than thân;
+Ca dao yêu thương, tình nghĩa
- Ca dao hài hước.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
I. Tìm hiểu chung
1. Vài nét về ca dao
- Khái niệm
- Phân loại
- Đặc sắc nghệ thuật
* Đặc sắc nghệ thuật
Thể thơ: phần lớn lục bát, lục bát biến thể…
Tiếc thay hạt gạo tám xoan
Thổi nồi đồng điếu lại chan nước cà
Tiếc hay hạt gạo trắng ngần
Đã vo nước đục lại vần than rơm
Cha một đời oặn vai gánh nặng
Mẹ một đời đôi dép lạc bàn chân
Con vua thì lại làm vua
Con sãi ở chùa thì quét lá đa
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
I. Tìm hiểu chung
1. Vài nét về ca dao
- Khái niệm
- Phân loại
- Đặc sắc nghệ thuật
* Đặc sắc nghệ thuật
Thể thơ: phần lớn lục bát, lục bát biến thể…
-Ngôn ngữ: giản dị, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày
-Biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, chơi chữ, đối xứng…
-Diễn đạt:
+Kết cấu đối đáp: hỏi- thưa, anh- nàng…
+Thể thức mở đầu: Thân em như, chiều chiều, Nhớ…
+Biểu tượng truyền thống: cây đa- giếng nước, khăn-áo, thuyền- bến…
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
I. Tìm hiểu chung
1. Vài nét về ca dao
2. Văn bản
2. Văn bản:
-Bài 1, 2: Ca dao than thân
-Bài 3, 4, 5, 6: Ca dao yêu thương, tình nghĩa.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bài ca dao số 1
Bài ca dao số 1 – ca dao tình nghĩa.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
- Nhân vật trữ tình xưng hô: “Thân em”
-> Vẻ đẹp dịu dàng, nữ tính.
- So sánh : thân em với tấm lụa đào
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bài ca dao số 1
Tấm lụa đào:
+ quí, đẹp, có giá trị.
+ chỉ là một món hàng
Cô gái ý thức được tuổi xuân, sắc đẹp của mình.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bài ca dao số 1

+ Từ láy “phất phơ”: chông chênh, không cố định, không nơi bấu víu;
+ giữa chợ: ồn ào, phức tạp, xô bồ-> kẻ mua- người bán
->Tấm lụa đào trở thành món hàng, không thể lựa chọn người mua.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bài ca dao số 1
-biết vào tay ai:
+câu hỏi tu từ
+đại từ phiếm chỉ “ai”:
->Người con gái không thể lựa chọn, tự mình quyết định hạnh phúc tương lai của mình.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
1. Bài ca dao số 1
Đối lập giữa vẻ đẹp, giá trị với thân phận.
Lời than chung của các cô gái trong xã hội xưa: không được quyền quyết định hạnh phúc, tương lai.
Gián tiếp tố cáo xã hội
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
2. Bài ca dao số 6
2.Bài ca dao số 6 – ca dao than thân.
Muối ba năm muối đang còn mặn
Rừng chín tháng gừng hãy còn cay
Đôi ta nghĩa nặng tình dày
Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
II. Đọc hiểu văn bản
2. Bài ca dao số 6
2.Bài ca dao số 6 – ca dao than thân.
- Nhân vật trữ tình : vợ chồng.
Hình ảnh ẩn dụ
+ Muối 3 năm -> còn mặn
+ Gừng chín tháng -> còn cay
=>Trải qua thời gian (hữu hạn) không mất đi giá trị của nó.
- Đôi ta -> ba vạn sáu ngàn ngày
=>Trải qua thời gian (vô hạn) vẫn son sắt, thủy chung.
- Bài ca có kết cấu theo thời gian. Độ mặn của muối, độ cay của gừng còn có hạn: tình ta là mãi mãi.
Một số câu ca dao có hình ảnh Muối – Gừng
1.Muối ba năm muối đang còn mặn
Gừng chín tháng, gừng hãy còn cay
Đôi ta tình nặng nghĩa dày
Có xa nhau đi nữa, ba vạn sáu ngàn ngày mới xa. 

2. Muối để ba năm muối hãy còn mặn
Gừng ngâm chín tháng gừng hãy còn cay
Đã có lời chàng đó thiếp đây
Can chi lo chuyện đổi thay rứa chàng 

3. Tay nâng chén muối, đĩa gừng
Gừng cay muối mặn, xin đừng có quên 

4. Muối mặn ba năm còn mặn
Gừng cay chín tháng còn cay
Dù ai xuyên tạc lá lay
Sắt son nguyệt giữ lòng này thuỷ chung 

5. Muối mặn ba năm còn mặn,
Gừng cay chín tháng còn cay
Để anh lên xuống cho dày,
Bao giờ thầy mẹ không gả, em cũng bày mùi cho 


CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
III. Tổng kết
Nội dung :
Nỗi niềm chua xót, đắng cay và tình cảm yêu thương chung thủy của người bình dân trong xã hội cũ được bộc lộ chân tình và sâu sắc.
Nghệ thuật :
Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, tượng trưng.
Ngôn ngữ : giản dị, gần gũi, mộc mạc.
Giọng điệu : nhẹ nhàng, tình cảm.
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
IV. Luyện tập
Sưu tầm các bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa
CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
Chuyên đề