Chào mừng quý thầy cô về dự giờ lớp: 8B
* Câu hỏi: Dựa vào cấu tạo ngữ pháp, người ta chia câu tiếng Việt thành những loại nào?
* Đáp án: Dựa vào cấu tạo ngữ pháp, người ta chia câu tiếng Việt thành hai loại chính:Câu đơn và câu ghép.
Thầy thì sờ vòi, thầy thì sờ ngà, thầy thì sờ tai, thầy thì sờ chân, thầy thì sờ đuôi.
Tiết 43 - Tiếng Việt
Câu ghép
Tiết 43: Câu ghép
I. Đặc điểm của câu ghép?
* Ngữ liệu ( SGK 111):
(1) Hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và
trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức
những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy
nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa
bầu trời quang đãng.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy
tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. (4) Nhưng mỗi
lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến
trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. (5) Buổi mai hôm ấy, một
buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay
tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6) Con đường này
tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi
đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
I. Đặc điểm của câu ghép?
* Ngữ liệu (SGK 111):

(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như



mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.


C
V
c
v
c
Hai cụm C – V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm
C – V lớn.
=> Câu có ba cụm C – V:
v
Tiết 43: Câu ghép
I. Đặc điểm của câu ghép?
* Ngữ liệu (sgk 111):

(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,

mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.



TN
V
=> Câu chỉ có một cụm C – V
C
(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có

sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học



=> Câu có ba cụm C - V, các cụm C - V không bao chứa nhau.
C
V
V
C
C
TN
V
Tiết 43: Câu ghép
I. Đặc điểm của câu ghép?
* Nhận xét:
Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa nhau tạo thành. Mỗi cụm C-V này được gọi là một vế câu.
5
2
7
Câu đơn
Câu đơn mở rộng thành phần
Câu ghép
Tiết 43: Câu ghép
I. Đặc điểm của câu ghép?
II . Cách nối các vế câu ghép
* Ngữ liệu (SGK 111):
(1). Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều
và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức
những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

(3). Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy
tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.

(6). Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự
nhiên thấy lạ.
Có hai cách nối các vế câu :
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ thường đi đôi với nhau.
- Không dùng từ nối: dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai chấm.
Tiết 43: Câu ghép
=> Các vế được nối với nhau bằng quan hệ từ và, dấu phẩy
=> Các vế được nối với nhau bằng dấu phẩy, quan hệ từ vì.
=> Các vế được nối với nhau bằng dấu phẩy, quan hệ từ nhưng.
Câu ghép là những câu do hai hoặc nhiều cụm C-V
không bao chứa nhau tạo thành. Mỗi cụm C-V này được
gọi là một vế câu.
Hai cách nối
GHI NHỚ : SGK 112
Tiết 43: Câu ghép
Bài 1 (tr.113): Tìm câu ghép trong đoạn trích và cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng cách nào?
a) - Dần buông chị ra, đi con! Dần ngoan lắm nhỉ ! U van Dần, u lạy Dần ! Dần hãy để cho
chị đi với u, đừng giữ chị nữa. Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới được về
với Dần chứ ! Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế, Dần có thương không. Nếu
Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lí vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa
đấy.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
1. U van Dần, u lạy Dần!
2. Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới
được về với Dần chứ!
3. Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế,
Dần có thương không.
4. Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lí vào
đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy.
Không dùng từ nối
(dùng dấu phẩy)
Dùng từ nối (QHT)
và dấu phẩy
II. Luyện tập
Tiết 43: Câu ghép
II. Luyện tập
b) - Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng.
=>Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy
Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
=>Các vế câu được nối với nhau bằng dấu phẩy, quan hệ từ: Giá…
d) Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá.
=> Các vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “bởi vì”
c)Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khóe mắt tôi đã cay
cay.
=>Các vế câu được nối với nhau bằng dấu hai chấm, dấu phẩy
Bài 1 (tr.113) : Tìm câu ghép trong đoạn trích và cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng cách nào?
Tiết 43: Câu ghép
II. Luyện tập
Bài 2,3 (tr.113): Với mỗi cặp quan hệ từ, hãy đặt một câu? Sau đó bỏ bớt một quan hệ từ? Đảo lại trật tự các vế?
a) Vì trời mưa nên em không đi học được.
-> Em không đi học được vì trời mưa.

b) Nếu em học giỏi thì bố mẹ em sẽ thưởng cho em.
-> Bố mẹ em sẽ thưởng cho em nếu em học giỏi.

c) Tuy nhà rất nghèo nhưng An vẫn học giỏi.
-> An vẫn học giỏi tuy nhà rất nghèo.

d) Minh không những học giỏi toán mà Minh còn học giỏi văn.
=> Không nên đảo trật tự các vế.

Tiết 43: Câu ghép
II. Luyện tập
Bài 4 (tr 114): Đặt câu ghép với mỗi cặp từ hô ứng dưới đây?
a) Thầy vừa nói bạn ấy đã hiểu ngay.
b) Bạn đi đâu mình đi đấy.
c) Mình càng nói nó càng không hiểu.
Tiết 43: Câu ghép
* * LUYỆN TẬP CỦNG CỐ:
Đôn-ki-hô-tê thì gầy gò còn Xan-chô Pan-xa thì béo lùn.
* * LUYỆN TẬP CỦNG CỐ:
(Bạn đến chơi nhà - Nguyễn Khuyến)
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
*HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI:
- Hiểu được đặc điểm của câu ghép, cách nối các vế câu ghép.
- Phân biệt câu ghép với câu đơn mở rộng thành phần.
- Hoàn thành lại các bài tập ở phần luyện tập; làm bài tập 5 ( SGK 114).
- Đọc trước : Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh.
BµiXin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các em học sinh!
häc kÕt thóc
tr©n träng c¶m ¬n quý thÇy c« gi¸o!
Chuùc caùc em hoïc gioûi!