MÔN NGỮ VĂN 8
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐẮK NÔNG
GIÁO VIÊN GIẢNG DẠY: BÙI THỊ THU HẰNG
TRƯỜNG THCS NGUYỄN CHÍ THANH – THÀNH PHỐ GIA NGHĨA
Tiết 84:
CÂU TRẦN THUẬT, CÂU PHỦ ĐỊNH

NỘI DUNG BÀI HỌC
1
Đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật
2
Đặc điểm hình thức và chức năng của câu phủ định


a/ Lịch sử ta có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu cho một dân tộc anh hùng.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
b/ Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:
- Bẩm…quan lớn…đê vỡ mất rồi!
( Phạm Duy Tốn, Sông chết mặc bay)
Đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật
1. Ví dụ
Đọc các đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
- Các câu trong đoạn (a) và (b) đều không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán.







? Những câu nào trong các đoạn trích trên không có đặc điểm hình
thức của câu nghi vấn,câu cầu khiến hoặc câu cảm thán ?
CÂU TRẦN THUẬT
c/ Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm, năm mươi. Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại .
( Lan Khai, Lầm than)

d/ Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính là lòng chung thủy của ta!
(Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn)
- Chỉ có câu “ Ôi Tào Khê ” ở đoạn (d) có đặc điểm hình thức của câu cảm thán.
- Các câu còn lại ở đoạn (c) và( d) đều không có đặc điểm của câu nghi vấn, câu cầu khiến,câu cảm thán.
CÂU TRẦN THUẬT

- Nh?ng cõu n�y dựng d? l�m gỡ?
Vớ d? a:
+ Cõu 1: L?ch s? ta dó cú nhi?u cu?c khỏng chi?n vi d?i ch?ng t?
tinh th?n yờu nu?c c?a dõn ta.
+ Cõu 2: Chỳng ta cú quy?n t? h�o v? nh?ng trang s? v? vang
th?i d?i B� Trung, B� Tri?u, Tr?n Hung D?o, Lờ L?i, Quang
Trung, .

Dựng d? trỡnh b�y suy nghi c?a ngu?i vi?t v? truy?n th?ng ch?ng gi?c ngo?i xõm c?a nhõn dõn ta.
+ Cõu 3: Chỳng ta ph?i ghi nh? cụng lao c?a cỏc v? anh hựng
dõn t?c, vỡ cỏc v? ?y l� tiờu bi?u c?a m?t dõn t?c anh hựng

Dựng d? yờu c?u, nh?c nh? trỏch nhi?m c?a nh?ng ngu?i hụm nay.

Ví dụ b:
+ Câu 1: Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp,
quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở không ra lời:
Dùng để kể.
+ Câu 2: Bẩm … quan lớn … đê vỡ mất rồi!
Dùng để thông báo.
Ví dụ c:
+ Câu 1: Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gày, tuổi độ
bốn lăm, năm mươi.
+ Câu 2: Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại.
Dùng để miêu tả hình thức của Cai Tứ.
Ví dụ d:
+ Câu 2: Nước Tào Khê làm đá mòn đấy!
Dùng để nhận định.
+ Câu 3: Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn
chính là lòng chung thuỷ của ta.
Dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
Trong 4 kiểu câu đã học, kiểu câu nào được sử dụng nhiều nhất? Tại sao?
Câu trần thuật được sử dụng nhiều nhất. Vì trong cuộc sống, nhu cầu trao đổi thông tin, trao đổi tư tưởng, tình cảm giữa người với người rất lớn, mà chỉ có câu trần thuật mới đáp ứng được, nó bao hàm nhiều chức năng như thông báo, trình bày, miêu tả, nhận định, yêu cầu, bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
2. Kết luận
Ghi nhớ (Sgk/46_
I. Đặc điểm hình thức và chức năng của câu phủ định
1. Xét ví dụ (SGK/ 52)
- C�c c�u (b), (c), (d) kh�c so v?i c�u (a) l� cĩ c�c t? : khơng, chua, ch?ng ( t? mang � nghia ph? d?nh )
- Kh�c v? ch?c nang :
+ Câu (a) dùng để khẳng định sự việc .
+ Câu (b), (c), (d) dùng để phủ định sự việc, ý nói sự việc đó không diễn ra

* Ví d? 1:
a. Nam đi Huế.
b. Nam không đi Huế.
c. Nam chưa đi Huế.
d. Nam chẳng đi Huế.
Ví dụ 1:
-> Câu phủ định miêu tả
II. Đặc điểm hình thức và chức năng câu phủ đinh:
1. Xét ví dụ (SGK/ 52)

* Ví dụ 1:
* Ví dụ 2:
- Các câu có từ phủ định: câu nói của thầy sờ ngà, thầy sờ tai. Đó là những từ: không phải, đâu có.
- Ch?c nang: d�ng d? b�c b? � ki?n, nh?n d?nh c?a ngu?i d?i tho?i.
Ví dụ 2: Thầy sờ vòi bảo:
Tưởng con voi thế nào , hóa ra nó sun sun như con đỉa .
Thầy sờ ngà bảo :
Không phải , nó chần chẫn như cái đòn càn.
Thầy sờ tai bảo :
Đâu có ! Nó bè bè như cái quạt thóc .
(Thầy bói xem voi )
-> phản bác ý kiến
-> phản bác nhận định
-> Câu phủ định bác bỏ.
I. Đặc điểm hình thức và chức năng:
1. Xét ví dụ (SGK/ trang 52)
2. Kết luận
Ghi nhớ (SGK/53)
Em hãy cho biết câu sau đây là câu phủ định miêu tả hay phủ định bác bỏ ?
Bạn ấy không giỏi toán.
Ví dụ 1 :
A: Thu có giỏi toán không?
B: Bạn ấy không giỏi toán.
Ví dụ 2 :
A: Thu rất giỏi toán.
B: Bạn ấy không giỏi toán.
Phủ định miêu tả
Phủ định bác bỏ
Để phân biệt chức năng câu phủ định, ta cần căn cứ vào tình huống giao tiếp.
Lưu ý:
Theo chương trình giảm tải thì 2 bài này gộp thành 1 tiết.
Các em về nhà làm bài tập của 2 bài đầy đủ vào vở bài tập nhé!
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐẮK NÔNG
CHÀO TẠM BIỆT
HẸN GẶP LẠI CÁC EM