GV: NGUYỄN THỊ TUYẾT
Lớp : 6/10

Em hãy chia sẻ
với các bạn về
một câu chuyện
đáng nhớ mà em
đã từng trải qua ?

Bài 4: NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI
Yêu cầu cần đạt.
- Nhận biết được khái niệm và đặc điểm của thể loại truyện
đồng thoại.
-Nhận biết được ngôi kể của người kể chuyện.
- Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ửng của cá nhân do
văn bản gợi ra.

Bài 4: NHỮNG TRẢI NGHIỆM
TRONG ĐỜI
A. ĐỌC

* Tri thức
ngữ văn

TRI THỨC ĐỌC HIỂU

- Truyện đồng thoại
thoại

Là thể loại văn học dành cho thiếu nhi. Nhân vật
trong truyện đồng thoại thường là loài vật hoặc đồ
vật được nhân hóa. Vì thế, chúng vừa phản ảnh đặc
điểm sinh hoạt của loài vật vừa thể hiện đặc điểm
của con người.
( Sgk Ngữ văn 6, tập 1, trang 81)

- Đặc điểm thể loại

Truyệ
n
đồng
thoại

Nhân
vật

Loài vật / đồ vật

Người
kể
chuyện
Cốt
truyện

Ngôi thứ nhất/ ngôi thứ
ba
Phản ánh đặc điểm
sinh hoạt của loài vật/
con người

Nghệ
thuật

Nhân hóa

A. ĐỌC
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(TÔ HOÀI)

A. ĐỌC
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
I. Chuẩn bị đọc.

Dựa vào nhan đề và ấn tượng
ban đầu của bản thân khi đọc
lướt qua văn bản, em đoán
xem “bài học đường đời đầu
tiên” được nhân vật kể lại sau
đây là bài học gì?

A. ĐỌC
VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
I. Chuẩn bị đọc.
II: Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc
2. Suy luận

Hướng dẫn đọc
Dế Mèn

-Giọng hào hứng,
kiêu hãnh, hống
hách.
- Giọng trầm
buồn, hối hận ( khi

Dế
Choắt

- Giọng yếu ớt,
run rẩy.

Chị Cốc

- Giọng đánh
đá, tức giận.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực
nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao lâu, tôi đã trở
thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi
càng tôi mẫm bóng. Những cái vuốt ở chân, ở
khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng,
muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co
cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ.
Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia
qua. Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây
giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi
khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn
giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh
một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa
nhìn. Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng.
Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm
ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm1 việc. Sợi râu tôi
dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng. Tôi lấy
làm hãnh diện với bà con về cặp râu ấy lắm. Cứ

1

Suy luận

?Những chị tiết
miêu tả nhân vật
“tôi” trong đoạn
này là lời của ai?
? Điều này giúp
em biết được điều
gì về tính cách Dế
Mèn?

Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu
dún dẩy các khoeo chân, rung lên rung
xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con
nhà võ. Tôi tợn lắm. Dám cà khịa với tất cả
mọi bà con trong xóm. Khi tôi to tiếng thì ai
cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh
quẩn, ai cũng quen thuộc mình cả. Không
nói, có lẽ họ nể hơn là sợ. Nhưng tôi lại
tưởng thế là không ai dám ho he. Ấy vậy, tôi
cho là tôi giỏi. Những gã xốc nổi thường lầm
cử chỉ ngông cuồng là tài ba. Tôi đã quát
mấy chị Cào Cào ngụ ngoài đầu bờ, khiến
mỗi lần thấy tôi đi qua, các chị phải núp
khuôn mặt trái xoan dưới nhánh cỏ, chỉ dám
2
đưa mắt lên
nhìn trộm. Thỉnh thoảng, tôi
ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó

Suy luận
? Qua cách nhân
vật “tôi” tự miêu
tả hành động của
mình ở đoạn này,
em biết thêm điều
gì về đặc điểm
của nhân vật?
2

Chao ôi, có biết đâu rằng: hung
hăng, hống hách láo chỉ tổ đem
thân mà trả nợ cho những cử chỉ
ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải
trải cảnh như thế. Thoát nạn rồi,
mà còn ân hận quá, ân hận mãi.
Thế mới biết, nếu đã trót không
3 ra những việc dại
suy tính, lỡ xảy
dột, dù về sau có hối cũng không
thể làm lại được.

Suy luận
? Những từ ngữ
“hung hăng”, “
hống hách”, “ ngu
dại”, “ân hận” cho
thấy nhân vật
“tôi” có thái độ và
đánh giá như thế
nào về trải
nghiệm sắp kể ra
dưới đây?
3

Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn
khoăn. Tôi phải bảo:
- Được, chú mình cứ nói thẳng
thừng ra nào.
Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:
- Anh đã nghĩ thương em như thế
thì hay là anh đào giúp cho em
một cái ngách sang bên nhà anh
phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa
4
nào đến bắt nạt thì em chạy
sang...

Suy luận
?Việc Dế Choắt
muốn đào một cái
ngách sang nhà
nhân
vật
“
tôi”phòng khi có
kẻ nào bắt nạt
cho thấy Dế Choắt
suy nghĩ, đánh giá
như thế nào về
nhân vật “tôi”?
4

5

Một tai hoạ đến mà đứa ích kỉ
thì không thể biết trước được.
Đó là: không trông thấy tôi,
nhưng chị Cốc đã trông thấy Dế
5
Choắt đang loay hoay trong
cửa
hang. Chị Cốc liền quát lớn:

Suy luận

? Cụm từ “ đứa
ích kỉ” thể hiện
sự tự nhận thức
của ai? Tự nhận
thức về điều gì?

A. ĐỌC VĂN BẢN 1.
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
I. Chuẩn bị đọc.
II: Trải nghiệm cùng văn bản
III: Suy ngẫm và phản hồi.
1. Cốt
truyện.

Truyện vừa phản ánh đặc điểm sinh hoạt của
loài vật vừa thể hiện đặc điểm về tính cách, lối
sống, và cách ứng xử của con người trong cuộc

III: Suy ngẫm và phản hồi.
1. Cốt
truyện.
Truyện vừa phản ánh đặc điểm sinh hoạt của loài

vật, vừa thể hiện đặc điểm về tính cách, lối sống,
và cách ứng xử của con người trong cuộc sống

2. Người kể
chuyện.
Ngôi thứ nhất.
3. Nhân vật.
Loài vật ( Dế Mèn, dế Choắt, chị Cốc...)

3.1. Nhân vật Dế Mèn.

a. Bức chân dung tự họa của Dế
Mèn..
Phiếu học tập 01 - Nhóm 1,3.
Nhân vật Dế Mèn
Hình

Đặc điểm loài vật Đặc điểm con người

 

 

 

 

dáng
Suy
nghĩ

Phiếu học tập 02
Nhân vật Dế Mèn
Hành

- Nhóm 1,3.

Đặc điểm loài vật Đặc điểm con người

 

 

 

 

động
Ngôn
ngữ

Phiếu học tập 01

Phiếu học tập 02

- Nhóm 1,3.

Nhân vật Dế
Mèn
Hình

 

- Nhóm 2,4.

Đặc điểm Đặc điểm
loài vật con người

 

Nhân vật Dế Đặc điểm
loài vật
Mèn
Đặc điểm con người
Hành

dán

động

g

Ngôn

Suy
nghĩ

 

 

ngữ

Đặc điểm
con người

 

 

 

 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nhân vật Dế Mèn
Hình
dáng

Suy nghĩ

-Chàng dế thanh niên cường
tráng
+ Càng mẫm bóng
+ Vuốt: Cứng , nhọn
+ Cánh dài, màu nâu bóng
+ Đầu: to, bướng
+ Răng: đen nhánh
+ Râu dài, cong
- Tôi tợn lắm
- Tôi cho là tôi giỏi
- Tôi tưởng lầm cử chỉ ngông
cuồng là tài ba, tưởng tôi là tay
ghê gớm, đứng đầu thiên hạ
 

Đặc điểm loài
vật

Đặc điểm con người

càng,
vuốt,
cánh,
đầu,
răng,
râu

Chàng thanh niên
cường tráng

Hung dữ

Suy nghĩ như con
người, cho mình là
giỏi, tài ba, ngông
cuồng, đứng đầu
thiên hạ

Nhân
hóa

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Nhân vật Dế Mèn
Hành
động

Ngôn
ngữ

Đặc điểm loài Đặc điểm con người
vật
- Đạp phanh phách
Đạp, nhai, vũ - Đi đứng oai vệ
- Đi đứng oai vệ
cánh, đi, đứng. - Trịnh trọng vuốt râu,
-Vũ cánh phành phạch
cà khịa, quát nạt, gẹo
- Nhai ngoàm ngoạp
- Trịnh trọng vuốt râu,
cà khịa, quát nạt, đá
gẹo
- Gọi Dế Choắt là “  
chú mày” xưng “anh”
- Gọi chị Cốc là “mày”
xưng “tao”

Cách xưng hô như con
người: chú, mày, anh,
chị...

Nhân
hóa

Nhân vật Dế Mèn
Hình dáng -Chàng dế thanh niên cường
tráng
+ Càng mẫm bóng
+ Vuốt: Cứng , nhọn
+ Cánh dài, màu nâu bóng
+ Đầu: to, bướng
+ Răng: đen, râu dài, cong
Suy nghĩ

- Tôi tợn lắm
- Tôi cho là tôi giỏi
- Tôi tưởng lầm cử chỉ ngông
cuồng là tài ba, tưởng tôi là tay
ghê gớm

Tích cực/
tiêu cực

Khỏe
mạnh,
cường
tráng, đầy
sức sống,
yêu đời, tự
tin.
Kiêu căng, tự

Bài học
Nên ăn uống đầy
đủ, tự chăm sóc bản
thân, tập thể dục
thể thao để cơ thể
khỏe mạnh, nhanh
nhẹn.

Không nên quá tự
tin vào bản thân, coi
phụ, hợm
mình là nhất, kiêu
hĩnh, thích ra
căng trêu trọc người
oai.
yếu kém.
=> Dế Mèn vừa mang đặc điểm của loài vật vừa mang đặc điểm của con
người (Kiểu nhân vật trong truyện đồng thoại).

III: Suy ngẫm và phản hồi.
1. Cốt
truyện.
2.
Ngôi kể.
Ngôi thứ nhất.
Loài
3. Nhân vật:
vật vật Dế
3.1. Nhân
Mèn:

-> Dế Mèn là một chàng thanh niên trẻ trung, yêu đời, tự tin nhưng vì tự
tin quá mức về vẻ bề ngoài và sức mạnh của mình dẫn đến kiêu căng, tự
phụ, hống hách, cậy sức bắt nạt kẻ yếu.
=> Dế Mèn vừa mang đặc điểm của loài vật vừa mang đặc điểm của
con người (Kiểu nhân vật trong truyện đồng thoại).

III: Suy ngẫm và phản hồi.
1. Cốt
truyện.
2. Ngôi kể.
Ngôi thứ nhất.
3. Nhân vật:
Loài vật ( dế Mèn, dế Choắt, chị
Cốc)
3.1. Nhân vật Dế
Mèn:

3.1. Nhân vật Dế
Mèn:
a. Bức chân dung tự họa của dế Mèn
- Dế Mèn vừa mang đặc điểm của loài vật vừa mang đặc điểm
của con người (Kiểu nhân vật trong truyện đồng thoại).
+ Đặc điểm loài vật: Càng mẫm bóng, vuốt cứng nhọn, cánh
dài, đầu to, râu dài...; đạp phanh phách, nhai ngoàm ngoạp...
+ Đặc điểm con người: Tự tin, trẻ trung, yêu đời nhưng vô
cùng xốc nổi, kiêu căng, coi thường người khác.
=> Bài học qua nhân vật Dế Mèn: