Em hãy trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của anh thanh niên trong tác phẩm “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long ?
- Là người yêu nghề, có ý thức trách nhiệm cao trong công việc;
- Cởi mở, ân cần chu đáo, hiếu khách, khiêm tốn;
- Gọn gàng, ngăn nắp;
- Lạc quan yêu đời, sẵn sàng cống hiến tuổi trẻ, tài năng cho đất nước...
Vẻ đẹp của anh thanh niên được thể hiện:
KIỂM TRA BÀI CŨ
CÂU HỎI
CHIẾC LƯỢC NGÀ
-Nguyễn Quang Sáng-
(1932 – 2014)
Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng – con trai nhà văn
+ Truyện ngắn: “Con chim vàng” (1957),
“Chiếc lược ngà”(1966)…
+ Truyện vừa: “Câu chuyện bên trận địa pháo” (1966), “Cái áo thằng hình rơm” (1975)…
+ Tiểu thuyết: “Nhật kí người ở lại” (1962), “Dòng sông thơ ấu” (1985)…
+ Kịch bản phim: “Mùa gió chướng” (1977) “Cánh đồng hoang” (1978)…
Cánh đồng hoang (kịch bản phim) bộ phim được tặng Huy chương vàng liên hoan phim toàn quốc (1980), Huy chưương vàng liên hoan phim ở Matxcva (1981).
- Sáng tác năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ đang diễn ra ác liệt, tác giả đang hoạt động tại chiến trường Nam Bộ.
- In trong tập truyện ngắn cùng tên.
* Tóm tắt truyện:
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến, mãi đến khi con gái lên 8 tuổi ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con. Bé Thu không nhận ra cha vì vết sẹo trên mặt làm ba em không còn giống với người trong bức ảnh chụp mà em đã biết. Em đối xử với ba như người xa lạ. Đến lúc em nhận ra cha, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi. Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm 1 chiếc lược bằng ngà voi để tặng cô con gái bé bỏng. Trong 1 trận càn, ông hi sinh. Trước lúc nhắm mắt, ông còn kịp trao cây lược cho 1 người bạn gửi về cho bé Thu.
1- Những ngày anh Sáu về thăm nhà
2- Ngày anh Sáu ra đi
3- Những ngày anh Sáu ở chiến khu
4- Trước lúc anh Sáu hi sinh
- Thể loại: Truyện ngắn.
- PTBĐ: tự sự kết hợp miêu tả biểu cảm và nghị luận.
- Ngôi thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện).
-> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính trữ tình của chuyện.
Tình huống 1:
Hai cha con anh Sáu gặp nhau sau 8 năm xa cách, nhưng Thu- con gái anh không nhận ba.
Tình huống 2:
Ở chiến khu, anh Sáu dồn hết tình yêu con vào cây lược ngà, nhưng chưa trao được cho con thì anh hi sinh.
TÌNH HUỐNG TRUYỆN:
3. Phân tích
3.1. Nhân vật bé Thu
a. Hoàn cảnh gia đình bé Thu
- Đất nước có chiến tranh, ba đi kháng chiến suốt tám năm chưa được về. Thu chưa biết mặt ba, chưa được gọi tiếng “ ba”.
-> Khao khát được gặp ba, được gọi một tiếng ba.
b. Hình ảnh bé Thu
- Chừng tám tuổi, tóc cắt ngang vai, mặc quần đen, áo bông đỏ.
-> Một bé gái đáng yêu, dễ thương.
- Thu giật mình, tròn mắt nhìn.
- Ngơ ngác, lạ lùng.
- Mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy, kêu thét lên: Má! Má!
Khi mới gặp ba
c. Thái độ và hành động của Thu khi chưa nhận ra ba
* Khi mới gặp
- Nghe gọi, giật mình, tròn mắt nhìn
- Ngơ ngác lạ lùng
- Vụt chạy, kêu thét lên.
-> Thể hiện sự bất ngờ, ngạc nhiên, lo lắng, và sợ hãi.
* Trong những ngày ông Sáu ở nhà
- Gọi trống không với ông Sáu.
- Không chịu nhờ ba giúp
- Hất tung cái trứng cá mà ba gắp cho nó.
- Bị ba đánh đòn, nó không khóc mà bỏ về nhà ngoại
-> Nghệ thuật miêu tả tâm lí, thể hiện sự xa cách và thái độ ương ngạnh không thừa nhận ông Sáu là cha mình.
Phản ứng tâm lý của bé Thu là hoàn toàn tự nhiên. Sự ương ngạnh của bé Thu rất trẻ con, không đáng trách và hoàn toàn có thể thông cảm được. Thu còn quá nhỏ để có thể hiểu được tình cảnh khắc nghiệt của chiến tranh. Sự ương ngạnh đó phần nào chứng tỏ tính cách mạnh mẽ, tình cảm chân thật của em. Nét tính cách này đã khiến sau này Thu trở thành cô giao liên thông minh, dũng cảm và gan dạ.
- Vẻ mặt có gì hơi khác, không bướng bỉnh hay nhăn nhó mày câu có.
- Vẻ mặt sầm lại buồn rầu
- Đôi mắt như to hơn, cái nhìn không ngơ ngác, không lạ lùng, có vẻ nghĩ ngợi sâu xa.
- Kêu thét gọi ba
- Chạy xô tới nhanh như 1 con sóc, chạy thót lên, dang 2 tay ôm chặt lấy cổ ba nó
- Nói trong tiếng khóc.
- Nó hôn ba khắp cùng. Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai, hôn vết thẹo dài bên má của ba.
- hai tay siết chặt lấy cổ, dang 2 chân quặp chặt lấy ba, đôi vai bé nhỏ run run
- Lại ôm chầm và mếu máo
- Lời nói:
+ Không cho ba đi
+ Đòi ba mua lược
- Rất yêu thương cha; tình yêu mãnh liệt, chân thành.
- Yêu mến cha sâu sắc, xuất phát từ chính cõi lòng bấy lâu bị dồn nén, nay có dịp bứt phá.
Miêu tả dáng vẻ, lời nói, cử chỉ để bộc lộ nội tâm, kết hợp bình luận về nhân vật
- “… Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn rầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương.
- Đôi mắt nó như to hơn, cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa .”
- “… đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao.”
Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật: Sâu sắc, tinh tế và phù hợp với logic của câu chuyện. Nhà văn như hoá thân vào trong nhân vật để biểu hiện những diễn biến tâm lí ấy rất sinh động với tấm lòng yêu mến, trân trọng tình cảm trẻ thơ.
Khi nhận ra ba
Trong những ngày ở nhà
Lúc chia tay
Khi ở chiến khu
Khi gặp con
NHÂN VẬT ÔNG SÁU
+ Nhóm 1: Khi gặp con
? Khi nhìn thấy con, ông Sáu đã có những hành động gì? Lời nói ntn?
? Tiếng gọi con cùng điệu bộ cho thấy tình cảm của ông Sáu lúc này ntn?
? Khi bị con từ chối hình ảnh ông Sáu được miêu tả ntn?
? Chi tiết “Hai tay buông thõng xuống như bị gãy” phản ánh một nội tâm ntn?
+ Nhóm 2: Trong những ngày ở nhà
? Ông Sáu có những biểu hiện gì khi bé Thu phản ứng trước và trong bữa cơm?
? Cử chỉ “Nhìn con, lắc đầu, cười” của ông Sáu nói gì về tình cảm của người cha?
? Theo em vì sao ông Sáu đánh con?
? Từ những biểu hiện trên, em cảm nhận được nỗi lòng nào của ông Sáu được bộc lộ?
+ Nhóm 3: Lúc chia tay
? Theo dõi đoạn truyện kể về ngày ông Sáu ra đi và cho biết: Trước khi lên đường, ông Sáu đã nhìn con với ánh mắt ntn? Em cảm nhận gì về đôi mắt nhìn con của người cha trong câu trên?
? Khi con nhận ra cha, không cho ông Sáu đi, ông đã có những cảm xúc và hành động gì? Cảm nhận của em về những cử chỉ trên của ông Sáu?
+ Nhóm 4: Ở chiến khu
? Những ngày ở chiến khu ông Sáu nghĩ gì về con?
? Để vơi bớt nỗi nhớ con và nỗi ân hận đó ông Sáu đã làm gì? Hãy đọc những câu văn miêu tả việc làm chiếc lược ngà?
? Ông Sáu đã tạo cho con chiếc lược ngà từ khúc ngà voi hay còn từ điều gì khác?
? Cây lược ấy có ý nghĩa ntn với ông Sáu trong những ngày ở chiến khu?
- Không để xuồng cặp lại bến, anh nhún chân nhảy thót lên, xô chiếc xuồng tạt ra
+ Anh bước vội vàng những bước dài
+ Vừa bước, vừa khom người đưa tay đón chờ con.
+ Xúc động, 2 tay vẫn đưa về phía trước, giọng lặp bặp run run.
-> Vui sướng, khao khát, vồ vập.
- Vui, xúc động, tin con sẽ đến với mình.
+ Đứng sững lại, nhìn theo con.
+ Mặt sầm lại trông thật đáng thương.
+ hai tay buông xuống như bị gãy.
+ Ngạc nhiên, hụt hẫng, buồn bã, thất vọng.
-> Buồn bã, thất vọng, hụt hẫng.
- Trước bữa cơm: Con gọi trống không:
+ Vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ gọi “Ba vô ăn cơm”.
+ Vẫn không quay lại
+ Quay lại nhìn con khe khẽ lắc đầu cười.
- Trong bữa cơm:
+ Anh gắp trứng cho con -> Bé Thu hất ra
+ Giận quá, không kịp suy nghĩ, vung tay đánh vào mông và hét lên: Sao mày cứng đầu quá vậy?
- Buồn nhưng sẵn lòng tha thứ cho con.
- Tình yêu thương của người cha dành cho con trở nên bất lực.
-> Tình yêu thương, nỗi khát khao mong nhớ con không được đền đáp.
- Ông nhìn với đôi mắt trìu mến lẫn buồn rầu.
+ Đôi mắt của người cha giàu tình yêu thương và độ lượng.
+ Bế con lên
- Không ghìm được xúc động -> khóc -> lau nước mắt -> hôn lên mái tóc con => Hẹn: Ba đi rồi ba về với con.
- Con nhận cha. Ông lấy khăn lau nước mắt/
- Giọt nước mắt sung sướng, hạnh phúc của người cha cảm nhận được tình ruột thịt từ con mình.
- Nhớ con, ân hận vì đã đánh con khi giận -> nỗi khổ tâm dày vò.
- Làm chiếc lược ngà:
+ Tay cầm khúc ngà hớn hở
+ những lúc rỗi, cưa từng chiếc rằng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc.
+ Mỗi ngàu cưa được vài răng.
+ gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: Yêu nhớ tặng Thu con của ba.
+ Nhớ con đem lược ra ngắm rồi mài lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt.
+ Mong gặp lại con.
- Từ yêu thương, hi vọng dành cho con mình.
- Chiếc lược thành vật quý giá, thiêng liêng làm dịu đi nỗi ân hận và chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu mến, nhớ nhung mong đợi của người cha với đứa con xa cách.
? Chi tiết anh Sáu đưa tay vào túi móc cây lược để gửi lại cho con trước khi trút hơi thở cuối cùng gợi cho em cảm xúc gì? Tác giả muốn phản ánh thực tế nào qua chi tiết ấy?
? Thế nhưng ông Sáu đã hi sinh khi chưa kịp trao vào tay đứa con gái chiếc lược ngà. Hình ảnh ông Sáu trước lúc ra đi được miêu tả như thế nào
+ Đưa vào túi, móc cây lược.
+ Nhìn tôi hồi lâu.
-> Nhắn đồng đội
Xúc động trước tình yêu thương mà anh Sáu dành cho con đến tận giây phút cuối cùng của cuộc đời, là nốt nhạc vút cao trong bài ca về tình cha con bất tử, đồng thời tố cáo chiến tranh đã gây ra nhiều cảnh ngộ éo le, đau thương, mất mát cho không biết bao nhiêu gia đình.
Nôn nóng vồ vập, mừng rỡ
Hụt hẫng, thất vọng
Khổ tâm, đau đớn
Những ngày ở nhà
Khi ở căn cứ
Xúc động nghẹn ngào
Day dứt, ân hận, nhớ nhung
Dồn tình cảm làm cây lược
Đau đáu gửi gắm yêu thương qua cây lược
Tình cảm của anh Sáu dành cho con thật sâu nặng, tha thiết. Tình cảm ấy bất diệt trước sự huỷ diệt tàn khốc của chiến tranh.
DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG NHÂN VẬT ANH SÁU
Bác Nguyễn Hữu Định (Phương Tú - Ứng Hòa - Hà Nội) sống trong ống cống kiếm tiền nuôi con.
- Thời gian: suốt 10 năm bác lăn lộn ở Cầu Giấy, Đường Láng, Lê Văn Lương…
- Công việc: vá xe, bốc vác… kiếm tiền nuôi con
- Bác chưa từng thuê nhà, sống tạm bợ trong lán, vỉa hè, nhà vệ sinh công cộng…
- Thậm chí một ống cống bỏ hoang được bác dùng làm “nhà” của mình.
Con bác Định, hai anh em sinh đôi Nguyễn Hữu Tiến (thủ khoa đại học Y Hà Nội với 29.5) Nguyễn Hữu Tiền (đỗ ĐH Bách Khoa với 26 điểm) năm 2013.
- Tình cha con sâu nặng, bền chặt dù trong hoàn cảnh éo le.
- Là câu chuyện cảm động về tình cảm cha con sâu nặng. Chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
NỘI DUNG
- Tình huống bất ngờ, tự nhiên, hợp lí.
- Miêu tả tâm lí nhân vật, xây dựng tính cách nhân vật.
NGHỆ THUẬT
TỔNG KẾT
Câu 1. Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ nhất. Người kể chuyên là ông Ba, một nhân vật trong truyện. Đoạn truyện kể về cha con ông Sáu : ông Sáu gắp cho bé Thu cái trứng cá vào bát cơm nhưng con bé hất ra mâm. Rồi nó gắp lại vào bát. Sau đó, nó bỏ sang ngoại.
Câu 2: Quan hệ giữa hai cha con ông Sáu trước đó đã không êm ả : Hai cha con gặp nhau sau tám năm xa cách, bé Thu không nhận ra ông Sáu là cha nên nó đối xử với ông như với người xa lạ. Còn ông Sáu, dù đã cố gắng vỗ về nó để mong được gọi là ba nhưng không thành.
Câu 3: Sự việc trên giữ vai trò thắt nút câu chuyện.
Câu 4: Viết đoạn vãn :
* Về hình thức : tự chọn bố cục, trong đoạn phải có câu văn dùng khởi ngữ và phần phụ chú.
* Về nội dung : phân tích được quá trình phát triển thái độ của Thu từ khi gặp ông Sáu đến khi sang ngoại :
- Không nhận ra : sợ hãi.
- Sau đó : cố tình bướng bỉnh.
- Rồi khước từ sự chăm sóc của ông Sáu.
* Cần chỉ ra được cách trình bày nội dung trong đoạn văn.
BÀI CŨ:
- Nắm được nội dung chính liên quan đến các nhân vật trong truyện và phân tích.
- Hoàn thiện 2 bài tập theo yêu cầu thành bài văn hoàn chỉnh.
- Sưu tầm các tác phẩm, những câu chuyện viết về đề tài gia đình trong kháng chiến
+ Trong văn học : “Những đứa con trong gia đình” (Nguyễn Thi), “Rừng xà nu” (Nguyễn Thành Trung)….
+ Trong cuộc sống : những câu chuyện về những gia đình tham gia kc chống Mĩ tại địa phương (hoặc qua sách báo, tivi)…
- Viết đoạn văn giới thiệu về người thân yêu của em (bố em).
BÀI MỚI:
- Chuẩn bị bài: Ôn tập Tiếng Việt
+ Ôn kiến thức về: các phương châm hội thoại; Xưng hô trong hội thoại; Lời dẫn trực tiếp, lời dẫn gián tiếp.
+ Trả lời các câu hỏi và bài tập tương ứng trong từng nội dung