Giáo viên: Nguyễn Văn Phường
Trường THCS Thanh Sơn – Thanh Hà- Hải Dương

KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8
TIẾT 100. BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
(Thời gian thực hiện: tiết 3)

TIẾT 100. BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
II. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hoá

VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT

VƯỢT CHƯỚNG
NGẠI VẬT

Câu 1: Dinh dưỡng là gì?
Quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất
dinh dưỡng cho các hoạt động sống của cơ
thể.
Quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh
dưỡng cho các hoạt động sống của cơ thể.

Câu 2: Chất dinh dưỡng là gì?
Những chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm
nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho
các hoạt động sống.
Những chất có trong thức ăn mà cơ thể sử dụng làm
nguyên liệu cấu tạo cơ thể và cung cấp năng lượng cho
các hoạt động sống.

Câu 3: Tuyến nước bọt có chức năng gì?
Làm ẩm thức ăn, chứa enzyme amylase giúp
tiêu hoá một phần tinh bột.
Làm ẩm thức ăn, chứa enzyme
amylase giúp tiêu hoá một phần
tinh bột.

Câu 4. Đặc điểm cấu tạo nào của ruột non giúp chúng tăng hiệu quả
hấp thụ chất dinh dưỡng?
lớp niêm mạc gấp nếp với nhiều lông ruột dày
đặc giúp làm tăng diện tích bề mặt ruột non.
lớp niêm mạc gấp nếp với nhiều lông
ruột dày đặc giúp làm tăng diện tích bề
mặt ruột non.

Câu 5. Gan có chức năng gì?

Tiết dịch mật, có chức năng nhũ tương hoá lipid. Đào
thải độc tố
Tiết dịch mật, có chức năng nhũ tương hoá lipid. Đào
thải độc tố

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
Em hãy cho biết quá trình tiêu hóa gồm các
hoạt động nào?

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

Ăn
Uống

Tiêu hóa thức ăn

Hấp thụ
Biến đổi lí học Biến đổi chất dinh Thải phân
dưỡng
Tiết dịch tiêu hóa hóa học
Đẩy các chất trong ống tiêu hóa
Sơ đồ khái quát về các hoạt động của quá trình tiêu hóa

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
Em hãy ghi vào vở các cơ quan tham gia tiêu
hóa lí học, cơ quan tham gia tiêu hóa hóa học?
- Tiêu hóa lí học:……………………………………………
- Tiêu hóa hóa học:………………………………………..

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
Cơ quan tham gia hấp thụ các chất dinh dưỡng?
- Cơ quan hấp thụ các chất dinh dưỡng:………..

Khoang miệng
Thực quản
Tuyến nước
bọt
Dạ dày
Gan
Ruột già
Túi mật
Tụy

Ruột non
Ruột thẳng
Hậu môn

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
Thảo luận hoàn thành bảng sau:(3 phút)

Quá trình tiêu hóa
Ở khoang miệng
Ở dạ dày
Ở ruột non
Ở ruột già và trực tràng

Loại thức ăn được biến đổi

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
III. Bảo vệ hệ tiêu hóa
1/ An toàn vệ sinh thực phẩm

Thảo luận cặp đôi (3 phút)
Suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:

Câu 1. Em hiểu thế nào là thực phẩm bẩn? Khi tiêu thụ
thực phẩm bẩn có thể gây hậu quả gì với cơ thể?
Câu 2. An toàn vệ sinh thực phẩm là gì? Cần làm gì để
đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm?
Câu 3. Nêu một số nguyên nhân gây mất an toàn vệ
sinh thực phẩm.

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
1/ An toàn vệ sinh thực phẩm
Câu 1. Em hiểu thế nào là thực phẩm bẩn? Khi tiêu thụ
thực phẩm bẩn có thể gây hậu quả gì với cơ thể?
+ Thực phẩm bẩn là thực phẩm khi ăn vào gây ảnh hưởng
đến sức khỏe người sử dụng, không đảm bảo các tiêu chuẩn
an toàn vệ sinh thực phẩm.
+ Sử dụng thực phẩm bẩn có thể gây tiêu chảy, đau bụng, ngộ
độc, ung thư…

Câu 2. An toàn vệ sinh thực phẩm là gì? Cần làm gì để
đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm?
+ An toàn vệ sinh thực phẩm là các điều kiện và biện pháp cần
thiết để đảm bảo thực phẩm không gây hại đến sức khoẻ của
con người. Giữ cho thực phẩm không bị nhiễm khuẩn, nhiễm
độc, biến chất.
+ Để giữ vệ sinh an toàn thực phẩm cần: lựa chọn thực phẩm
đảm bảo vệ sinh, nguồn gốc rõ ràng, chế biến và bảo quản đúng
cách, chỉ sử dụng thực phẩm đóng hộp khi còn hạn sử dụng…

Câu 3. Nêu một số nguyên nhân gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm.
Một số nguyên nhân gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm:
- Thực phẩm ôi thiu, bị nấm mốc.
- Thực phẩm chứa tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, chất phụ
gia, chất bảo quản thực phẩm không được phép sử dụng.
- Thực phẩm bị nhiễm các kim loại nặng như chì, thủy
ngân,…
- Thực phẩm có chứa các độc tố tự nhiên như cá nóc, nấm
có độc, lá ngón,…
- …

2/ Phòng bệnh về tiêu hoá

Nêu
Kể tên
mộm
t sộốt sbốệnh
bệnh
về
tiêu
về đhóa
ường
màtiêu
em hóa
biết.

2/ Phòng bệnh về tiêu hoá

Đau sâu răng, đau dạ
Kể tên một số bệnh
dày, viêm loét dạ dày,
về đường tiêu hóa
rối loạn tiêu hóa,….

Hãy xác định các triệu chứng dưới đây
là đau bộ phận nào ?
1. Đau bụng bên trái kèm theo ợ hơi, ợ
chua, đau thay đổi khi đói và khi no…
2. Đau bụng vùng hạ sườn phải kèm theo
vàng da, vàng mắt…
3. Đau bụng vùng quanh rốn?

Đaubụbng
ụng
vùng
ạ sườ
n ph
1.2.Đau
bên
trái hkèm
theo
ợ hảơi i, ợ
3. Đau bụng vùng quanh
kèm đau
theothay
vàngđda,
vàng
mvà
ắt…
chua,
ổi khi
đói
khi no…
rốn?

Dạ dày
Gan, túi mật

Rối loạn tiêu
hóa, đại tràng co
thắt

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá

Các nhóm thảo luận và trình
bày vào bảng nhóm. (5 phút)

Câu 1. Thảo luận về các giai đoạn hình thành lỗ sâu răng.
Câu 2. Đề xuất một số biện pháp giúp phòng, chống sâu răng và các việc
nên làm để hạn chế những ảnh hướng tới sức khoẻ khi đã bị sâu răng.
Câu 3. Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên và không nên sử dụng các
loại thức ăn, đồ uống nào? Em hãy kể tên và giải thích.
Câu 4. Dựa vào thông tin trên em hãy nêu các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa
và cơ sở khoa học của các biện pháp đó.
Biện pháp

Cơ sở khoa học

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá

Câu 1.
Giai đoạn l: Triệu chứng ban đầu là răng đổi màu ở một vài vùng trên mặt nhai
hoặc kế giữa hai răng. Lúc này người bệnh chưa cảm thấy đau hay buốt.
Giai đoạn 2: Những vùng đổi màu trên răng biến đổi thành màu s ắc t ối h ơn (màu
nâu hoặc màu đen). Lỗ sâu ở răng xuất hiện.
Giai đoạn 3: Lỗ sâu răng tăng dần kích thước, có thể toàn bộ mặt nhai. Người bệnh
cảm thấy khó chịu, đau khi thức ăn bám vào lỗ sâu, cảm thấy buốt khi ăn th ức ăn nóng
hoặc lạnh.
Giai đoạn 4: Tuỷ răng đã bị viêm, người bệnh bị đau răng kéo dài, c ường đ ộ đau gia
tăng. Khi bị viêm tủy thì việc điều trị sẽ kéo dài và tốn kém. Nếu không ch ữa t ủy thì
bệnh sẽ diễn biến nghiêm trọng hơn, có thể dẫn đến vỡ cụt thân răng, mất chức năng
của răng.
Bên cạnh đó, khi bị sâu răng, hơi thở của người bệnh còn có mùi hôi.

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá
Câu 2. Các biện pháp phòng, chống sâu răng:
- Đánh răng đúng cách buổi sáng sau khi ngủ dậy và bu ổi tối tr ước khi đi
ngủ.
- Lấy sạch mảng bám trên răng,
- Hạn chế ăn đồ ngọt, vệ sinh răng sạch sẽ sau khi ăn.
- Khám răng định kỳ 4 đến 6 tháng một lần.
Các việc nên làm để hạn chế những ảnh hưởng tới sức khoẻ khi đã bị sâu
răng:
- Hạn chế ăn đồ quá nóng hoặc quá lạnh.
- Vệ sinh răng miệng đúng cách (đánh răng, súc miệng b ằng các dung d ịch v ệ
sinh răng miệng).

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá
Câu 3:
- Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng nên sử dụng các loại thức ăn,
nước uống như: cơm mềm, chuối, nước ép táo, sữa chua, rau củ màu đỏ và
xanh đậm, ngũ cốc, trà thảo dược, nghệ và mật ong…Vì đây là những thực
phẩm giàu vitamin và khoáng chất, có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày,
giúp cho việc chữa lành các vết loét hoặc có khả năng giúp giảm tiết acid.
- Người bị viêm loét dạ dày – tá tràng không nên sử dụng: các đồ uống
có cồn (rượu, bia, cà phê,…); các gia vị cay nóng (ớt, tiêu,…); đồ ăn chiên xào
nhiều dầu mỡ; trái cây chua; nước ngọt, đồ uống có ga,… Vì đây là những
thực phẩm dễ gây tổn thương đến niêm mạc dạ dày, làm tăng acid dạ dày,
đầy bụng, khó tiêu,…

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá
Biện pháp phòng tránh: vệ sinh cơ thể sạch
sẽ, rửa tay thường xuyên, đánh răng đúng cách
2 lần/ngày, có chế độ ăn uống nghỉ ngơi hợp
lí…

BÀI 29: DINH DƯỠNG VÀ TIÊU HOÁ Ở NGƯỜI
2/ Phòng bệnh về tiêu hoá

Câu 4. Các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện
pháp
Biện pháp
Cơ sở khoa học
Ăn chậm nhai kĩ, ăn đúng giờ, đúng bữa, hợp Giúp thuận lợi cho quá trình tiêu hóa cơ
khẩu vị; tạo bầu không khí vui vẻ thoải mái học và tiêu hóa hóa học được hiệu quả.
khi ăn; sau khi ăn cần có thời gian nghỉ ngơi
hợp lí.
Có chế độ dinh dưỡng hợp lí, xây dựng thói Đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, tránh cho
quen ăn uống lành mạnh.
các cơ quan tiêu quá phải làm việc quá
sức.
Ăn uống hợp vệ sinh, ăn chín uống sôi, vệ Tránh các tác nhân gây hại cho các cơ
sinh răng miệng sạch sẽ.
quan tiêu hóa.
Uống đủ nước; tập thể dục thể thao phù Giúp cho cơ thể và hệ tiêu hóa khỏe
hợp.
mạnh.

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ THỰC HIỆN DỰ ÁN:
ĐIỀU TRA MỘT SỐ BỆNH VỀ ĐƯỜNG TIÊU HÓA
VÀ VẤN ĐỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM
Nhóm 1: Nhiệm vụ a. Điều tra 1 số bệnh về đường tiêu hoá
+ Bước 1: Điều tra về các bệnh tiêu hoá trong trường học hoặc tại đ ịa phương nh ư tiêu ch ảy,
ngộ độc thực phẩm….
+ Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh
+ Bước 3: Viết báo cáo
Nhóm 2: Nhiệm vụ b. Điều tra về vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa ph ương (cần có các
hình ảnh hoặc video minh hoạ)
+ Bước 1: Điều tra về các trường hợp mất vệ sinh an toàn thực phẩm hoặc tại đ ịa ph ương và
tìm hiều nguyên nhân
+ Bước 2: Thảo luận, đề xuất các biện pháp phòng chống
+ Bước 3: Viết báo cáo

Mỗi học sinh thực hiện cá nhân tại nhà các nhiệm vụ sau:
1. Thực hiện các biện pháp bảo quản, chế biến thực phẩm an
toàn tại gia đình.
2. Thực hiện xây dựng khẩu phần ăn cho gia đình và lưu lại
hình ảnh thực hiện tại gia đình.
Biên tập hình ảnh, làm báo cáo bằng powerpoint hoặc
canva,… nộp vào tiết học sau.