BÀI 5: NHỮNG TÌNH HUỐNG KHÔI HÀI (HÀI
KỊCH)

ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ
LOẠI
THUYỀN TRƯỞNG TÀU VIỄN

DƯƠNG
(Lưu Quang Vũ)

I

TRÃI NGHIỆM
CÙNG VĂN
BẢN

I. Trãi nghiệm cùng
văn bản
1.Đọc

I. Trãi nghiệm cùng văn
bản
1.Đọc
2.Tìm
hiểu
a. Tác
giả chung
TIỂU SỬ
• Sinh ra ở Phú Thọ nhưng
chuyển về Hà Nội từ năm 1954.
• Là con trai của nhà viết kịch
Lưu Quang Thuận.
• Từng làm nhiều nghề để kiếm
sống sau khi xuất ngũ.
• Năm 1978-1988, ông làm biên
tập viên Tạp chí sân khấu.

LƯU QUANG VŨ
(1948-1988)
PHONG CÁCH NGHỆ
THUẬT
• Thể hiện nhiều cách tân độc
đáo.
• Quan tâm thể hiện quan niệm
trong cách sống và quan niệm
sống.
• Bày tỏ khát vọng hoàn thiện
nhân cách con người.
TÁC PHẨM NỔI BẬC
•
•
•
•

Hồn Trương Ba, da Hàng Thịt
Hương Cây
Tôi và chúng ta
Ngọc Hân công chúa

TẦM ẢNH HƯỞNG
• Hiện tượng đặc biệt của sân
khấu kịch trường những năm 80
thế kỉ XX.
• Nhà soạn kịch tài năng nhất văn
học nghệ thuật Việt Nam hiện
đại.
• Giải thưởng Hồ Chí Minh về
nghệ thuật sân khấu năm 2000.

I. Trãi nghiệm cùng văn
bản
1.Đọc
2.Tìm
hiểu
a. Tác
giả chung
b.Tác phẩm

PHIẾU HỌC TẬP
Thể loại
Xuất xứ
Phương thức biểu đạt
Bố cục

HĐ NHÓM
HOÀN THÀNH
2
BẢNG TÌM HIỂU
THÔNG TIN TÁC
PHẢM DƯỚI ĐÂY:

I. Trãi nghiệm cùng
văn bản
1.Đọc
2.Tìm
hiểu
a. Tác
giả chung
b.Tác phẩm
THUYỀN
TRƯỞNG TÀU
VIỄN DƯƠNG

Thể loại hài kịch
Xuất xứ: In trong Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh gửi
lại, Hội Văn học Nghệ thuật Đà Nẵng, 1989.
PPTĐ: Tự sự

Bố cục: 2 phần

Phần 1: Từ đầu đến “không
cần” - Cuộc gặp gỡ trên “chiếc
tàu viễn dương”.
Phần 2: Còn lại – Sự thật trên
“chiếc tàu viễn dương”.

II

SUY NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

II. Suy ngẫm và phản
hồi
1.Nhân vật ông Toàn
Nha
* Nhân vật Ông Toàn Nha là hiện thân đầy đủ cho người mắc “bệnh sĩ”:
- Ông vì háo danh mà phát động cuộc thay trời
đổilạiđất
dù ôngđộng,
chỉ học
lớp 4, khoe
+Ghi
5 hành
chihếttiết
khoang người con rể tương lai đóng giả thuyền
tàu viễn
chotrưởng
thấy tính
cáchdương…
của nhân vật
- Ông làm mọi việc để có thể thể hiện bản thân,
tên tuổi của mình mà bất chấp
Ôngnâng
Toàncao
Nha
thật giả, thậm chí có thể hại người khác.
+ Từ đó cho biết: Giữa người
- Ông Toàn Nha nghĩ rằng ông đang được chở đi cấp cứu trên một “con tàu viễn
coi
trọng
“sĩ
diện”
với
người
dương”, mặc dù trên thực tế, đó chỉ là chiếc tàu chở phân đạm cho địa phương là vì ông
mắc
“bệnh
sĩ”
có
gì
khác
nhau?
háo danh nên bảo anh Hưng giả làm thuyền trưởng, giả như mình đang được đi trên một
“con tàu viễn dương”.

II. Suy ngẫm và phản hồi
2.Hành động làm nảy sinh xung đột và giải quyết xung đột giữa Tiến
và Hưng; giữa Tiến, Hưng và Xoan, Nhàn, giữa Hưng và Nhàn trong
văn
bản
- Hành
động làm nảy sinh xung đột giữa Tiến và Hưng là: Khi Hưng cởi bộ quần áo thuyền
trưởng ra và có ý định chạy trốn.
+→
Điều
gì động
khiếngiải
ôngquyết
Toànxung
Nhađột:
nghĩ
rằng
được
chở
Hành
Tiến
chỉông
chỗ đang
trốn cho
Hưng
vàođitrong hòm và giúp Hưng đẩy bọn
cấp
cứu
trên một “con tàu viễn dương”, mặc dù trên thực tế,
Nhàn
ra xa.
đó
chỉ làđộng
chiếc
choTiến,
địa phương?
- Hành
làmtàu
nảychở
sinhphân
xungđạm
đột giữa
Hưng và Xoan, Nhàn là: Bắt nguồn từ cuộc trò chuyện
+trên
Tóm
tắt các
ộngcho
làmđịa
nảy
sinh xung
đột và
quyết
thuyền
chởhành
phânđđạm
phương.
Khi Nhàn
vàgiải
Xoan
luôn khen ngợi chiếc tàu viễn dương
xung
ột giữa
một trong
nhân
vật sau:
Tiến,chiếc tàu chở phân đạm.
và tàiđnăng
của những
ngườicác
lái nhóm
chiếc tàu
đó, đồng
thời giữa
phủ nhận
Hưng
và Xoan,
Nhàn;
giữa
Hưng
và Nhàn.
→ Hành
động giải
quyết
xung
đột: Khi
mọi người nghe thấy tiếng nổ lớn và cùng nhau đi dập lửa.
- Hành động làm nảy sinh xung đột giữa Hưng và Nhàn: Hưng nói dối Nhàn về thân phận là người lái
con tàu chở phân đạm.
→ Hành động giải quyết xung đột: Hưng nói sự thật cho Nhàn biết.

II. Suy ngẫm và phản hồi
3. Thủ pháp trào phúng thể hiện trong văn bản

Nêu một số thủ pháp trào phúng trong văn bản?
– Nhà văn đã tạo ra các tình huống xung đột giữa các nhân vật để làm nổi bật
hậu quả của sự giả dối. Ví dụ, Hưng đã nói dối Nhàn nhưng Nhàn lại biết sự
thật; Ông Nha đã bị bỏng và được chở đi trên con tàu chở phân đạm nhưng
khi tỉnh dậy vẫn nghĩ mình đang trên tàu viễn dương.
– Tác giả sử dụng ngôn từ mang tính châm biếm, ví dụ như việc gọi các nhân
vật là “háo danh sĩ”, “viễn dương cơ” hay “biển cơ”. Bản thân việc có “háo
danh” làm cho các nhân vật rơi vào những tình huống rắc rối và đau khổ
– Để miêu tả rõ nét tính cách của các nhân vật và chỉ ra sự thái quá của thói
sống háo danh, mắc bệnh sĩ, tác giả đã sử dụng câu từ châm biếm và tạo ra
các tình huống xung đột trong truyện.

III
TỔNG KẾT

III. Tổng kết
1. Nội dung

Phê phán những thói hư tật xấu của con người đặc biệt là “bệnh sĩ diện”
2. Nghệ thuật

+ Có bố cục rõ ràng, có lời kể, lời thoại, lời dẫn.
+ Tình huống truyện vừa mỉa mai, vừa hài hước, thể hiện nét
châm biếm của tác giả.
+ Sử dụng hiệu quả thủ pháp trào phúng