TIẾT 94:
TIẾNG VIỆT
DÙNG CỤM CHỦ - VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU
1.Ví dụ: Sgk/68
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,





luyện những tình cảm ta sẵn có.
Chủ ngữ
Vị ngữ
Cụm danh từ
Cụm danh từ
Vị ngữ
I. THẾ NÀO LÀ DÙNG CỤM CHỦ VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU?
những tình cảm ta không có
những tình cảm ta sẵn có
Phần phụ
trước
Phần
trung tâm
(DT)
Phần phụ
sau
Phần phụ
trước
Phần
trung tâm
(DT)
Phần phụ
sau
C
V
C
V
Cụm C-V được dùng làm phụ ngữ trong cụm danh từ.
Cách 1:
Văn chương
gây cho ta
tình cảm, luyện
cho ta tình
cảm.
Cách 2:
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có.
- So sánh 2 cách viết sau. Theo em, cách viết nào hay hơn?
*Nhận xét: Cách viết 2, nội dung cụ thể hơn, nhịp điệu câu văn uyển chuyển hơn  hay hơn.

Cái bút bạn tặng tôi
rất đẹp.
Cái bút bạn tặng tôi//
c v
C
rất đẹp.
V
*Nhận xét: Cụm c-v làm phụ ngữ trong cụm danh từ
Phân tích cấu tạo ngữ pháp, tìm cụm c-v làm thành phần câu trong câu sau:
Ghi nhớ 1- SGK/68
Khi nói hoặc viết, có thể dùng những cụm từ có hình thức cấu tạo giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ - vị (cụm C-V) làm thành phần câu hoặc thành phần của cụm từ để mở rộng câu.
1.Ví dụ 1 - Sgk/68
2. Nhận xét
a. Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
b. Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
c. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
d. Nói cho đúng thì phẩm giá của tiếng Việt chỉ mới thật sự được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
II. Các trường hợp dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu:
Câu hỏi:
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong các câu trên?
Tìm cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ
trong các câu trên?
- Cho biết trong mỗi câu, cụm C-V làm thành phần gì?
Chủ ngữ
Vị ngữ
C1
V1
C2
V2
Động từ

Cụm C1 – V1 làm chủ ngữ;
Cụm C2-V2 làm phụ ngữ cho động từ khiến.
a. Chị Ba đến khiến tôi rất vui và vững tâm.
b. Khi bắt đầu kháng chiến, nhân dân ta tinh thần rất hăng hái.
Trạng ngữ
Chủ ngữ
Vị ngữ
C
V
 Cụm C – V làm vị ngữ.

c. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,





cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Chủ ngữ
Vị ngữ
Vị ngữ
(Cụm động từ)
(Cụm động từ)

có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,





cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Động từ trung tâm
Phụ ngữ sau
Phụ ngữ sau
C1
V1
C2
V2
 Cụm C1 – V1 và C2-V2 làm phụ ngữ trong
cụm động từ.
d. Nói cho đúng thì phẩm giá của Tiếng Việt chỉ mới thực sự


được xác định và đảm bảo từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công.
Chủ ngữ
Vị ngữ
ĐT trung tâm
Phụ ngữ sau
Cụm động từ
Vị ngữ
Phụ ngữ
trước
(là cụm danh từ)
ngày Cách mạng tháng Tám thành công
Danh từ
trung tâm
C
V
Phụ sau
 Cụm C - V làm phụ ngữ trong cụm danh từ.
Chủ
ngữ
Vị ngữ
Bạn vẫn trẻ như một thanh niên đang 18 tuổi.
(Cụm tính từ)
Phụ
trước
TT
TT
Phụ sau
C
V
 Cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm tính từ.
*Ví dụ 2:
Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo bằng cụm C-V.
Ghi nhớ 2 – SGK/69
Dùng cụm C – V
để mở rộng thành
phần câu
Phụ ngữ trong
cụm tính từ
Chủ ngữ
Phụ ngữ trong
cụm động từ
Phụ ngữ trong
cụm danh từ
Vị ngữ
Dùng cụm C-V để mở rộng các thành phần trong câu:
Chủ
ngữ
Vị
ngữ
Phụ ngữ
trong cụm danh từ
Phụ ngữ
trong cụm động từ
Phụ ngữ
trong cụm tính từ
Khái niệm
Các trường hợp dùng cụm C-V để mở rộng câu:
Dùng cụm C-V
để mở rộng câu
Thế nào là dùng cụm

C-V để mở rộng câu?
Là dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm C-V làm thành phần của câu hoặc thành phần của cụm từ để mở rộng câu.
Các trường hợp dùng

cụm C-V để mở rộng câu
Chủ ngữ
Vị ngữ
Phụ ngữ trong cụm danh từ
Phụ ngữ trong cụm động từ
Phụ ngữ trong cụm tính từ
a, Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn
mới định được, người ta gặt mang về .
( Thạch Lam)
C
V
=> Cụm C-V làm phụ ngữ trong cụm DT
d, Bỗng một bàn tay đập vào vai khiến hắn giật mình.

( Nam Cao )


C
V
C
V
ĐT
C
V
c1
v1
VN
CN
c. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
Chúng ta
Cụm động từ
c2
v2
nói rằng trời sinh lá sen để bao bọc cốm,… trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen.
- Cụm C1 – V1 và C2-V2 làm phụ ngữ trong cụm động từ
c, Trung đội trưởng Bính khuôn mặt đầy đặn.
C
V
Chủ ngữ
Vị ngữ
 Cụm C-V làm vị ngữ trong câu.
Luyện tập:
* Bài tập thêm
Phân biệt câu có cụm C-V được mở rộng và câu ghép ?
a, Vì con chăm học nên mẹ rất vui lòng.
b, Con chăm học khiến mẹ rất vui lòng.
C1
V1
C2
V2
CN
VN
C
V
ĐT
C
V
 Câu ghép có 2 vế câu , mỗi vế là 1 cụm C- V
 Câu đơn mở rộng C và phụ ngữ
Về học thuộc các ghi nhớ, chuẩn bị phần II để tiết sau luyện tập.
Viết đoạn văn (15– 20 câu) trong đó có sử dụng cụm C –V để mở rộng các thành phần câu: Chủ ngữ, vị ngữ, phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ. Chỉ ra các câu đó?
Hướng dẫn học bài